Naaba Asigir Abugrago Azoka II

Naaba Asigir Abugrago Azoka II

ninsaal

Sex or gender	Dau
Country of citizenship	Ghana, Upper East Region
Duam zin'ig	Bawku
Languages spoken, written or signed	Kusaal
Tuuma	King

Ba da dʋꞌa Asigri Abugrago Azoka II nɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnaasi (1940) la ni bɛ Bɔk bɛ Upper East Region la. O saam yʋ'ʋr da anɛ Naba ABugrago Azoka I onɛ da an Bɔk Naꞌab la, ka o ma yʋ'ʋr aan Abambil.

On Pinꞌil si'em

Asigri Abugrago Azoka da pinꞌili o bɛllim bɛnɛ Adamɔŋsaan bɛ Pusiga Distirik sʋꞌʋlim n ti paae yʋʋm piinɛ anii ka lɛbi kuli o saam sanꞌan Bawku.

On da an Naꞌab dakɔɔnr la

On da an yʋʋm piinɛ anii la, Azoka II da baŋ ye o tʋm tʋʋmkanɛ paꞌal ye o anɛ Bɔk Naꞌabiig ka an onɛ na ti lieb Kusaug, Bɔk sʋꞌʋlim bɛn wʋsa Naꞌab. On da aan o saam bikpɛɛm laa, o da fɛndigi lɛb Naꞌayin la ye o zamis Naꞌam tʋʋma, ka tʋmi o naꞌabiig tʋʋma ka mɛ baŋ Kusamalima sʋꞌʋŋa.

Pʋꞌadiir

Zug-raan da mɔrnɛ pʋꞌab piiga (10), ka babatanꞌ maal kaꞌalim. O da dii o pʋꞌakpɛɛm lanɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisyuobʋ la saŋa. O mɔrnɛ biis pisi (20) nɛ yaas pisnu (50). O anɛ onɛ tʋmi o tʋʋmkanɛ paꞌal ye o anɛ saam sʋꞌʋŋa, ka mɔɔd ye o biis la wʋsa keŋ sakuri lalig. O sʋŋi o biis sʋꞌʋŋa saŋa wʋsa laꞌan nɛ o sʋꞌʋlim dim sakur nyɔɔdi an siꞌem.

O tʋʋma yɛla

Kuob nɛ gʋ'ʋli an tʋʋmkpɛŋ kanɛ ka Zug-raan nɔki maali o tʋʋmkpɛŋ, diisidi o yidaim ka mɛ kuosidi paamid ligidi. Yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnii (1980) nɛ yʋʋm tusir kɔbiswai nɛ pisnii nɛ atan (1983) la sʋʋgʋn, o da keŋi Ejura bɛ Ashanti Region sʋ'ʋlim la. Amaa, o saami da maal kaꞌalim yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnii nɛ atan (1983) la ni, o da fɛndigi lɛb Bɔk na.

Naꞌam diisʋg

Yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pinii nɛ atan (1983) la ni ka ba da diis Azoka II ye o an gbandaan, o saam kum nyaꞌaŋ. O gbanꞌam-mɛŋ, tuon gaadʋg yaꞌam nɛ o siem-mɛŋ sankanɛ ka o an gbandaan la da taꞌas ka o da an anɛ nar ye ba diis o naꞌam ka o lieb Kusaug sʋꞌʋlim wʋsa Naꞌatitaꞌar. O buudi, Wiid dim da gaŋ o ka banɛ diisid naꞌam la wʋsa mɛ siaki tis o.

Yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pinii nɛ anaasi nwadisa Anaasi la dabpisi nɛ anaasi daar (24^th April, 1984) ka ba da diis o Bɔk naꞌab ka tis o yʋꞌʋr ye Asigir ka di paꞌal ye sasʋŋ na ni sɛnkan ka zʋʋd maal bɛdigʋ.

Kusaug sʋꞌʋlim nam la bɛdigʋ da siaki o naꞌam diisʋg la.

Tuongat tʋʋma

1.      Onɛ an Zugraani tis Kusaug Traditional Council.

2.      O da an zugraan tis Upper East Regional House of Chiefs.

3.      O paas National House of Chiefs ni ka mɛ paasi tʋm lʋga bɛdigʋ niꞌ.

4.      O da diꞌe yaꞌan piini kanɛ paꞌal ye Ghana wʋsa onɛ an Naꞌakanɛ zanli o sʋꞌʋlim sʋꞌʋŋa ka lɛm mɔr temmaalʋgʋ kɛn o teŋin na yaꞌas yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ ayi (2022) la ni.

5.      Onɛ pinꞌil Bawku Naꞌaba Endowment Fund sʋŋid sakur biis banɛ miꞌ gbaʋŋ ka lɛɛ an nɔŋ dim.

6.      Onɛ da sie sʋl yi niigi anaasi lɛbisi ayi, ye di sʋŋ ka pʋꞌadiir ziꞌen ka mɛ sie nɔŋgbanwaꞌar.

7.      O sʋŋi kɛ ka gbaʋŋ zamisʋg keŋ tuon dɔlisid on da kɛ ka ba mɛ Tempane Senior High School dinɛ bɛ Tɛmpaan la nɛ Kusanaba Vocational Training Institute dinɛ bɛ Kusanab sʋꞌʋlim la.

8.      Onɛ ziꞌel nɔɔr ye ba da nwɛꞌ dɛk kʋʋrinɛ ye di sʋŋ ka Kusamalima keŋ tuon.

9.      Onɛ da pinꞌili kɛ ka ba yʋꞌʋn diisid pʋꞌanaꞌanam Kusaʋg sʋꞌʋlim.

10.  Onɛ da pinꞌil Samampiid malʋŋ la ka di lieb malʋŋ kanɛ ka ba maan Kusaug.

11.  Onɛ kɛ ka sumbʋgʋm nɛ nɔɔryinne bɛ Kusaʋg sʋꞌʋlim.