Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Barewa College

Di yinɛ Wikipiidia
Barewa College
college
Inception1921 Dɛmisim gbɛlima
CountryNigeria Dɛmisim gbɛlima
Located in the administrative territorial entityZaria Dɛmisim gbɛlima
Located in time zoneUTC+01:00 Dɛmisim gbɛlima
LocationKaduna State Dɛmisim gbɛlima
Coordinate location11°5′7″N 7°41′56″E Dɛmisim gbɛlima
Language of work or nameEnglish Dɛmisim gbɛlima
Language usedEnglish Dɛmisim gbɛlima
Map

Barewa College anε sakur kanε bε Zaria, Kaduna State, Nigeria yaya’aŋ baba. British Governor General Hugh Clifford, da sin’iŋ sakur la yʋʋm tusir, kɔbiswai nε pisyi nε ayinne(1921) la ni, sakur la yʋ’ʋri da anε Katsina College sin’iŋirin la.[1] Yʋ’ʋr la tiaknε lεbisi buon ye Kaduna College yʋʋm tusir, kɔbiswai nε pistan’ nε anii (1938) la ni, ka lε tiaki lεb Government College, Zaria yʋʋm tusir, kɔbiswai nε pisnaasi nε awai (1949) la ni, ka yʋ’m da lεm tiaki li yʋ’ʋr la lεbis Barewa College[1] dinε ka ba yʋ’ʋm buoni li zina la. Sakur la pεεs sakur titada dinε ka sakur bibis gbεεnd bε Nigeria yaya’aŋ baba, ka mε lε an sakur kanε ka di yʋ’ʋr yi hali ka nidib mi’i di hali diŋ yi yʋʋm tusir, kɔbiswai nε pisyuobu(1960s) sin’isirin. Sakur la yʋ’ʋr yinε pamm ka di anε teŋ la nidib bεdigʋ da naae sakur la ni ka yʋ’ʋm an nimbεda zina la zug, nimbama anε Tafawa Balewa onε da Prime Minister of Nigeria diŋ yi yʋʋm tusir, kɔbiswai nε pisyuobu(1960) paae yʋʋm tusir, kɔbiswai nε pisyuobu nε ayuobu(1966) la ni gɔsid Nigeria teŋtitada anaasi heads of state of Nigeria. Sakur la bεni Gaskiya suorin dinε bε Tukur -Tukur Zaria sʋ’ʋlim baba la.[2]

Hugh Clifford, onε an British dim governor-general, sin’iŋ Katsina College sakur la nε yʋʋm tusir, kɔbiswai nε pisyi nε ayinne(1921) la ni. Emir Muhammadu Dikko da dεgim mεε li yiiga bε Katsina ka yɔ’ɔgi li yʋʋm tusir, kɔbiswai nε pisyi nε ayi(1922) la ni. Ba da nɔk mεεb la nε maal dunia wʋsa tiεnr nε zamisʋg zi’ig  bε ba sʋ’ʋlim la ni. Ba da yisi li nε kεŋ Kaduna ka li yʋ’ʋr yʋ’ʋm tiaki an Kaduna College, yʋʋm tusir, kɔbiswai nε pistan’ nε anii(1938) la ni, ka da lεm tiaki di yʋ’ʋr yee Government College, Zaria bε yʋʋm tusir, kɔbiswai nε pisnaasi nε awai(1949) la ni. Yʋʋm tusir, kɔbiswai nε pisnu nε ayuobu(1956) ni la k aba da nyε sakuyanam bεdigʋ kena ka an sʋm la zug ba da lεm tiak sakur la yd’dr ya’asi lε Zaria Secondary School.[2] Clifford ya’ami nεε o yee, dinε ke ka ba da sin’iŋ sakur la ka pʋdi li yʋ’ʋr la siki li nε Katsina  anε yee:

Katsina in the ancient days la da anε dinε ka nidib da gɔsi li ka li an yʋ’ʋkanε mɔr gidima bεdigʋ pamm din yi Muhammadan Emirates saŋa la wʋsa ka an sʋm pamm. M tεn’es yee buudi malʋŋ kaŋa nar ye ti tuasi li. Yεla ayi dinε pεεs anε ye, Katsina an tempʋʋg kanε an  tempʋʋg tita’ar k aka an sʋm tis Emirates, la’am nε wala di pʋ kpi’ie nε zidiga nam la dɔl zin’isia la nε Nigeria teŋsʋkɔ, ka dinzug ka di ka’e sʋm ka lεm an daaʋŋi tis dasam nε puasada banε pesigi ba mεŋi tis zamisʋg.[3]

Yiiga Northern Nigeria sakur (Northern Nigeria's first secondary school) kanε ka ba di’esid na’anam biis nε nidib bi’ela nwa banε na kpi’emnam nε ligdim biis ma’a. Alhaji Ahmadu Bello, kanε da an nintirin bε Northern Nigeria (Premier of Northern Nigeria) ka da mε lεm onε naae kakur kanla,labaar kanε ka o sɔbi digil ka di pian’adi o mεŋ yεla ye sakur la anε sakur kanε an na’abiis sakur o pian’a nε mamis nε sakur kanε ka British dim bɛ India (schools set up by the British in India) la.[3][4]

Sakur ya la yʋ’ʋ banε an tier zin’ig anε Bello Kagara House, Lugard House, Clifford House, Dan Hausa House, Mallam Smith House, Nagwamatse House, Bienemann House, Mort House nε, later, Jafaru House nε Suleiman Barau House, ka ba da buoni li kʋdimin la ye New House A nε New House di mεεp saŋa.[5] Ya bama tun’e di’e sakur biis tusir yεla yimט, bε Tudun Wadda yadagɔbʋg baba dinε dig saasi la ni.

Sakubikʋda banε naae ani

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Nimbɛda banɛ da naae sakur nwa ni anɛɛ

  1. 1.0 1.1 Vargas, Dale (18 September 2002). "EFA: The Sardauna's Game". EFA website. Eton Fives Association. Archived from the original on 8 April 2007. Retrieved 5 May 2007.
  2. 2.0 2.1 "After 101 years, new challenges stare Barewa College in the face - Daily Trust". dailytrust.com. Retrieved 7 September 2023.
  3. 3.0 3.1 Bello, Ahmadu (1962). My life. Cambridge [England]: University Press. pp. 29–31.
  4. 4.0 4.1 Feinstein, Alan (1973). African revolutionary; the life and times of Nigeria's Aminu Kano. [New York] Quadrangle. p. 50. ISBN 978-0-8129-0321-8.
  5. "Hostels". www.barewacollege1.0fees.net.
  6. Vargas, Dale (18 September 2002). "EFA: The Sardauna's Game". EFA website. Eton Fives Association. Archived from the original on 8 April 2007. Retrieved 5 May 2007.
  7. "Nigeria's Heads of Government: 1960 to present". Nigeria-consulate-atl.org. Consulate General of Nigeria. Archived from the original on 22 May 2007. Retrieved 5 May 2007.
  8. "General Murtala Mohammed". Online Nigeria Portal. Archived from the original on 26 April 2007. Retrieved 5 May 2007.
  9. "Nigeria's Heads of Government: 1960 to present". Nigeria-consulate-atl.org. Consulate General of Nigeria. Archived from the original on 22 May 2007. Retrieved 5 May 2007.
  10. Rasheed, Olawale; Dapo Falade; Festus Ojudun (24 April 2007). "Umar Yar'Adua: White pap from black pot". Nigerian Tribune. African Newspapers of Nigeria Plc. Archived from the original on 29 September 2007. Retrieved 5 May 2007.
  11. Agbo, Nats Onoja (2 January 2011). "Ibrahim Dasuki at 87, Remembering A Legendary Ruler". The Guardian (Nigeria). Retrieved 7 January 2011.
  12. "Emir of Gombe dies at 76". P.M. News. 27 May 2014. Retrieved 23 June 2014.
  13. Adeolu (2 March 2017). "MOHAMMED, Hon. Justice Bello". Biographical Legacy and Research Foundation. Retrieved 3 April 2020.
  14. "Alhaji Abdulkadir Ahmed (Late)". Central Bank of Nigeria. Retrieved 2 March 2010.
  15. "el-Rufai Speech To The Senate: You Asked For Bribe". Segun Toyin Dawodu. 6 October 2003. Archived from the original on 14 December 2010. Retrieved 7 January 2011.
  16. Orintunsin, Jide; Kola Ologbondiyan. "Former NPN Scribe, Suleiman Takuma, Is Dead". This Day Online. Leaders & Company Limited. Archived from the original on 27 September 2007. Retrieved 5 May 2007.
  17. Literatures in African languages : theoretical issues and sample surveys. Cambridge; New York: Cambridge University Press. 1985. ISBN 978-0-521-25646-9.