Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Bono dialect

Di yinɛ Wikipiidia
Bono
language, modern language
Subclass ofCentral Tano, Akan Dɛmisim gbɛlima
Native labeltwi Dɛmisim gbɛlima
CountryIvory Coast, Ghana Dɛmisim gbɛlima
Indigenous toZanzan District, Brong Ahafo Region, Bono Region, Bono East Region, Ahafo region Dɛmisim gbɛlima
Writing systemLatin script Dɛmisim gbɛlima
Ethnologue language status5 Developing Dɛmisim gbɛlima
Used byBrong people Dɛmisim gbɛlima
Related categoryCategory:Twi pronunciation Dɛmisim gbɛlima

Bono, ka sieba buon ye Abron, Brong, bɛɛ Bono kambʋnir, anɛ buudi pianad kanɛ laas nɛ buudi babiga ka li lieb yinnɛ ka ba pianadi bɛ Akan buudi banɛ an Bono dɔɔg dim.[1][2] Banɛ pianad Bono anɛ wan wʋʋ nidib 1.2 million bɛ Ghana, li kaskas anɛ Bono Region, Bono East Region, ka nidib wan wʋʋ tusa kɔbistan mɛ pianad buud kanɛ bɛ Côte d'Ivoire.[3]

Banɛ gɔsid Kristo biis gbana sɔb yela da sɔb Winaam gbaʋŋ la tiaki yi naasaalin lɛbis Bono kambʋnir ni yʋʋm tusayi nɛ piinɛ ayɔpɔi la ni, ka nyaŋi sɔb nɛ gbana pisi nɛ ayɔpɔi banɛ bɛ Nɔnaar paalig gbaʋŋin la. Ba gbana ye yʋʋm tusayi nɛ pisi nɛ ayɔpɔi ni la ka ba na sɔb Nɔnaar kʋdʋg gbaʋŋ la mɛ naae.

Bono pianad la zamisig tɔi, li laas nɛ Akan buudi piana sieba wan wʋʋ Asante, amaa fʋ yaa yii ba tɛŋin la ka li kɛŋ naalim nɛ piana sieba ka Fante mɛ anɛ piana kanɛ bɛɛ li kɔn. Nidib bɛdigʋ banɛ pianad Bono anɛ banɛ wʋm ka laasid nɛ Asante.

Bono nɛ Wasa anɛ piana banɛ bɛɛ ba kɔn bɛ Akan buudi ni. Bono wan wʋʋ Fante nɛ, li piana banɛ ka nid na tʋasid o tiraani maal siel ka yet ye lɛn kae zinig sieba yaasɛ.[4][5]

  1. "Kwame Arhin A Profile of Brong Kyempim". Scribd. p. 89. Retrieved 2024-11-16.
  2. "The languages of the Akan peoples". d.lib.msu.edu. p. 12. Retrieved 2024-11-16.
  3. "Akan". Ethnologue. Retrieved 2019-12-28.
  4. "An Akan (Bono-Twi) Mother-Tongue Commentary on the Second Letter of John". ResearchGate. Archived from the original on 2024-12-13. Retrieved 2025-02-17.
  5. "Bono-Twi dialect New Testament Bible completed". Graphic Online. 2024-07-11. Retrieved 2025-02-17.