Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

COVID-19 banꞌas

Di yinɛ Wikipiidia
COVID-19 ban’as
pandemic, public health emergency of international concern, disease outbreak, complex emergency
LocationWuhan Dɛmisim gbɛlima
Country of originPeople's Republic of China Dɛmisim gbɛlima
Start time1 Samanpiid/Nwadispii nɛ atan 2019 Dɛmisim gbɛlima
Start pointWuhan Huanan Seafood Wholesale Market Dɛmisim gbɛlima
Has causeSARS-CoV-2 Dɛmisim gbɛlima
Has immediate causeSARS-CoV-2 Dɛmisim gbɛlima
Described at URLhttps://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019 Dɛmisim gbɛlima
Hashtag2019nCoV, COVID19FOAM Dɛmisim gbɛlima
History of topictimeline of the COVID-19 pandemic Dɛmisim gbɛlima
Handled, mitigated, or managed byvaccination, public health mitigation of COVID-19, treatment of COVID-19 Dɛmisim gbɛlima
Stack Exchange taghttps://economics.stackexchange.com/tags/covid-19-crisis Dɛmisim gbɛlima
Has listCOVID-19 pandemic by country and territory, list of healthcare workers who died during COVID-19 outbreak Dɛmisim gbɛlima
Category for maps or plansCategory:Maps about the COVID-19 pandemic Dɛmisim gbɛlima

COVID-19 pandemic (ka ba buon ye coronavirus pandemic bɛɛ COVID pandemic), banas la yinɛ vʋʋsim banas kanɛ an coronavirus 2 ( bɛɛ SARS-CoV-2), li da pinil nɛ Wuhan, China  sʋʋlim, yʋʋm tusayi, nɛ piinɛ awai (December 2019). Di die zinigi paae Asia, nɛ dunia wʋsa yʋʋm tusayi, nɛ pisi pinilig la (2020). Banɛ gɔsid dunia wʋsa laafi yela ka ba buon World Health Organization (WHO) da tis labaar ye wiim la paae siem la dunia wʋsa baŋimi ba mɛŋ yʋʋm tusayi, nɛ pisi, pinili nwadig, dabpistan daar (30 January 2020), ka yʋʋn gɔs ka ye di anɛ yelkpan kanɛ paae dunia wʋsa, yʋʋm kan nwadis atan dabisa piinɛ yinne  (11 March).[1]

COVID-19  zanbina pinil nɛ ningbiŋ bana paae kʋm, amaa, ba titaam anɛ nintʋʋlim, fɛnɛd bɛ kukɔy ni, kɔnsig, nɛ gɛnɛlis. Bana la dɔlisid siem gband ninsaal anɛ pɛbisim ni. Ti ningbina bɛ kɔnɔb-kɔnɔb la zug kɛ ka tʋm tʋʋma kɔnɔb-kɔnɔb nidibin.[2] Ba da maal COVID-19 pinima tɔɔtɔɔ tis dunia wʋsa pinil nɛ yʋʋm tusayi, nɛ pisi, naar nwadig la ni (December 2020), ka tɛns gɔmɛna nam nɛ lʋg sieba wʋʋ COVAX dim, da paas nʋʋg ka bɔɔd ye di paae zinig wʋsa. Zuobanɛ ka ba mɛ da lɛn dɔl anɛ tikanɛ na yis bana la nɛ o zanbina la. Suobanɛ ka ba dɔl ye ba gu bana la anɛ ye ba da pʋ lɛn bat suor ka nidib lɔɔŋid tɛnɛsɛ, tɛŋ wʋsa da yɔ nɛ, tʋʋma nam da guoe nɛ, tʋʋma zinis da mɔr maliŋ sieba ka ba dɔlisid, ba da maan fuudi lusid nyɔnya, ka yɔɔd banɛ ka wiim la mɔri ba, ka tɛɛs sɔ wʋsa ningbina, ka dɔlisi paae banɛ mɔr bana la sial ninsieba wʋsa.

Banas la da sanam daa diib nɛ nidib laasig dunia zinig wʋsa, ka kɔɔm mɛ ka paae tɛnɛs bɛdigʋ ka di yaa yi kɔɔm titaar kanɛ da lu dunia la, dinɛ tial.[3] Ba da pʋ bas suor ka laad lɛn lɔɔŋid tɛŋa, ka di ka kɛ ka diib kae ka nidib yʋʋn zɔti daad diib nɛ dabiem. Ninsaalib tʋʋma da guoe la da kɛ ka uusig nɛ dinad sie. Ba da yɔ sakur nam nɛ laasig zinis babiga, ka laasig banɛ da bɛ suori kɛnna wʋsa da guoe nɛ ka ba tɔlis bam yʋʋm tusayi, nɛ pisi (2020) nɛ yʋʋm tusayi, nɛ pisi nɛ yinne (2021). A-zini-yin-ka-tʋm anɛ suor kanɛ ka nidib da dɔlisidi tʋm naasaa  tʋʋm sieba, sankanɛ ka wiim la nɔɔr da tɔi hali la. Nidib da tisid damaam labaya ka di kɛ ka tɛŋ kpɛnɛmnam duoe zien. Bana la da mɔr barigaŋi kɛna, naasaanam nɛ ninsabilis tɛnsʋg, saam nɛ tɛŋindim, nid wʋsa an yinne laafi nyɛɛb yela, nɛ saalibi mɔri ba mɛŋ nyali yɛlsieba pʋʋgin.

Banɛ gɔsid dunia wʋsa laafi yela la da yis dabiem kanɛ bɛ COVID-19 banas la yela la yʋʋm tusayi, nɛ pisi nɛ atan, nwadis anu, dabisa anu daar (5 May 2023).[4] Banas la da giligid nɛ ala, amaa, din yi yʋʋm tusayi, ne pisi nɛ anaasi la (2024), dʋatanam daa pʋu lɛn gɔs ka di an dunia wʋsa yɛlkpan yaasɛ.[5][6] Banas banɛ an yɛltɔɔdi paae dunia wʋsa, ba kʋ nyaŋi yeli di pinilig bɛɛ di naar saŋa, bɔzugɔ, di bɛnɛ kɔnɔb-kɔnɔb.[5][7] yʋʋm tusayi, nɛ pisi nɛ anaasi, nwadis piiga, dabisa pisi nɛ ayɔpɔi (27 October 2024) saŋa la, COVID-19 da kʋ nidib milliyɔnnam ayɔpɔi, tusa pisyɔpɔi nɛ yinne, kɔbistan nɛ piinɛ yinne (7,071,311).[8] COVID-19 banas la da an bana kanɛ paas anu an bana kanɛ kɛna kʋ nidib bɛdigʋ dunia pinilig sa.

Pandemic

Ninsaalib laafi yɛla zamisig ni, pandemic anɛ "bana kanɛ paae dunia zinis bɛdigʋ, lɔmis tɛmis, ka gbanae nidib bɛdigʋ". COVID-19 banas saŋa la, wibɛɛdnam sieba ni, di gbin kaa yinne.[9]

Bana la bɛɛ bana sieba buudi gaadʋg pʋ paal ye ba kpɛn gaadnɛ nyainnɛ, ka kʋdimin sa, ba nyɛt saŋa paan bana bɛɛdnam la gaad saŋ sia gaad din pinil saŋ sia. Banas wʋsa naar bɛ kɔnɔb-kɔnɔb, kati waae zamisig pʋʋgin, nɛ din kɛn zinig sia na. Bana bɛɛd gaadig anɛ tɛŋ nidib wʋsa sʋŋir ka ka bʋnkɔnbid zamisig yɛllɛ.[10]

Saŋa: ba da nyɛɛ di nɛ yʋʋm tusayi, nɛ pisi nɛ anu, nwadis atan (March 2024) ka yaam dim mɔr pʋtɛnda kɔnɔb-kɔnɔb ye COVID-19 anɛ pandemic bɛɛ di ka ala, ka banɛ gɔsid dunia wʋsa laafi yela la buoni di ye dunia banabɛɛd bɛɛ pandemic, ba labaya zinis wʋsa.[11]

Yʋda

Din da pinil Wuhan la, ba da buon banas nwa ye "coronavirus", "Wuhan coronavirus", "the coronavirus outbreak" nɛ "Wuhan coronavirus outbreak",[12] ka saŋ sieba ka ba buoni li "Wuhan pneumonia".[13][14] Yʋʋm tusayi, nɛ pisi, yiiga nwadig la (January 2020), banɛ gɔsid dunia wʋsa laafi yela la da tisi di yʋʋr sia pinilig la da anɛ 2019-nCoV[15] nɛ 2019-nCoV vʋʋsim banas da an yʋʋr banɛ ka ba tis buon bana la[16] bɔzugɔ, yʋʋm tusayi, nɛ piinɛnu ka ba da gbanae ye ba da mɔr tɛŋ yʋʋr,(wʋʋ Wuhan, China), bʋnkɔnbig yʋʋr, bɛɛ nidib laasig yʋʋri pʋd banasɛ, ala ka nyan kʋ mɔr sɔɔ. banɛ gɔsid dunia laafi yela la da siak ye ba buolim banas la ye COVID-19 bɛɛ SARS-CoV-2 yʋʋm tusir, nɛ pisi, nwadis ayi, dabisa piinɛ yinne daar (11 February 2020).[17] Ninkanɛ ka ba buon Tedros Adhanom Ghebreyesus da paal yʋʋr la gbin: CO anɛ corona, VI an virus, D an banas ka piinɛ wai (19) la mɛ paan yʋʋm kanɛ ka banas la kɛna  (yʋʋm tusayi, nɛ piinɛ wai, naar nwadig, dabisa pistan nɛ yinne daar, 31 December 2019).[18] WHO buoni li "COVID-19 banas la" nɛ "virus kanɛ mɔr COVID-19 kɛna" ba yaa pianadi tisid nidib.[19]

Banɛ gɔsid dunia wʋsa laafi yela da pʋdi li banas buudi dinɛ an mimmua nɛ buudi kanɛ nar ye ba gɔsi di yela, Girik sɔb ni. Yiigin ka ba da pʋd yʋda la ka di yinɛ ban nyɛ banas la buudi lɔsia (wʋʋ Delta da pinili anɛ "Indian bana buudi") yʋʋr ban buudi lɛn kae.[20] Ba yʋʋn pʋd yʋda la ka li dɔl nɛ banas la tuŋ (wʋʋ, Omicron tuŋ dinɛ an B.1.1.529) ka mɔri pʋd buud sieba.[21][22][23]

Pinilig

SARS-CoV-2 anɛ bana kanɛ paas nɛ zinzaŋ  coronavirus,[24] pangolin coronavirus,[25][26] nɛ SARS-CoV[27] nam ni. din daa yi yiiga na la (yʋʋm tusayi, nɛ piinɛ wai kɛŋ paae yʋʋm tusayi, nɛ pisi, 2019–2020 COVID-19 kɛn saŋa bɛ mainland China la) da pinili bɛnɛ Wuhan, Hubei, China sʋʋlim, yʋʋm tusayi, nɛ piinɛ wai, naar nwadig la ni (December 2019).[28] Banas la da gbanae sieba yiiga la da anɛ nimbanɛ da kɛŋ Huanan daa kanɛ ka ba kuosid kɔligin diib la,[29][30][31] amaa, li anɛ amɛŋa ye nidib tɔnɔ da paam wiim la yii ba taaba ni ka nan zi.[32][33] ninsaal pʋʋgin ginila vɛnɛsig paal ye one ga di da gbana o yiiga tɔnɔ da anɛ nwadis piiga bɛɛ piinɛ yinne, yʋʋm tusayi, nɛ piinɛ awai la ni (November 2019).[34]

Vɛnɛsig da paal ye banas la yinɛ bʋnkɔnbig nina, yinɛ zinzaŋ bɛɛ bʋnkɔnbig kanɛ wan o ka dʋad biis ni na.[32][35] Ka sieba mɛ da pianad piansieba ye SARS-CoV-2 da yinɛ zinig kanɛ ka ba kiakid banas dɔɔgin na,[36][37][38] yʋʋm tusayi, nɛ pisi nɛ yinne la saŋa sa, pianad bama da pʋ mɔr kasɛta paal ye di anɛ asidaa.[39]

Din gbanae sieba

Din gbanae sieba ka ba sɔbi niŋ gbana ni anɛ banɛ ka ba tɛɛsi ba ningbina gɔs ye COVID-19 bɛ bɛɛ di kae ka di yina an ye ba sid mɔr bana la, di baa kae ye ba ningbina paal bana la zanbina bɛɛ di pʋ paalɛ.[40][41] Ban na yis labaar ka di mɔr barigaŋi li pʋʋgin zug, ba zamisi paam nidib la kanl sʋʋŋa, ka di an ye ba yis nɛ nidib zinis kɔnɔb-kɔnɔb ka di paal ye nidib banɛ ka di da gbanae ba gat nidib banɛ ka ba da kaanli sɔbi niŋ gbana ni.[42][43] Tɛns bɛdigʋ, di piniligin la, ba da digil wada ye ba da tɛɛs banɛ ka banas la zanbin pɔɔdi ba ningbina nii.[44][45] Yɛlbanɛ bɛ ka ninsaal na nyaŋi paam banas tɔɔtɔɔ anɛ nintitaar kanɛ an bɛdir, sikir banas yaa namis sɔ, sʋnsaaŋ, nɛ yɛlsieba banɛ bɛ.[46]

COVID-19 pandemic pinilig saŋa la, ba da nan zi ye bana la pʋ gbanad dasam nɛ pʋasada wʋʋ banɛ kpɛlim, bɛɛ bana la zanbina pʋ paani  di mɛŋi ba ningbina ni ka ba nyaan tɛɛsidi baa.[47] Zamis kanɛ ka ba da zamis China la da paal ye biis nɛ bʋnkʋda ka bana la na gbanae titaam.[48]

Vɛnɛsig bɛdigʋ da kɛna, ka ba da nyɛ yʋʋm tusayi, nɛ pisi, nwadis anaasi, daba wai daar (9 April 2020)  ka di an ye Gangelt pʋʋgin, zinig kanɛ ka ba kiakid banas bɛ Germany la, piinɛ nu, kɔbiga pʋʋgin, nidib banɛ bɛ tɛŋin la ka ba da tɛɛsi ba ka ba mɔr dinɛ bɛ ningbina nii guud banas ka ba buon antibodies la.[49] Ba da tɛɛs COVID-19 yela pʋapʋʋg bɛ New York City, nɛ banɛ ye ba fʋnɔe ziim sʋŋi ba taaba bɛ Netherlands, ka nyɛ ka bani mɔr dinɛ guud banasi ba ni la mɔr banas bɛdigʋ gaad ban mi siem.[50][51] Vɛnɛsig sieba paal ye nidib banɛ ka bana la zanbina an bielaa ba ni la pʋ mɔr dinɛ guud banas ka ba na nyɛɛ.[52]

Ban da kiaki gɔs COVID-19 la wiakidi tɔɔtɔɔ siem yʋʋm tusir, nɛ pisi, pinilig nwadig la (January 2020) da anɛ 1.4 nɛ 2.5 tɛnsʋk,[53] amaa, nyaaŋ ka ba vɛnɛsi gɔs ka di paal ye di anɛ 5.7 (ka lin anɛ piswai nɛ anu, kɔbiga pʋʋgin 95% percent confidence interval of 3.8 to 8.9).[54]

Yʋʋm tusayi, nɛ pisi nɛ yinne, naar nwadig la (December 2021), nidib banɛ ka banas la gbanae ba kanl da kpɛm paasid nɛ yɛlsieba yela, wan wʋʋ COVID-19 buudi paala da kɛna la zug. Nwadig kan dabisa pisi nɛ anii saŋa la (28 December), nidib million nam kɔbisyi nɛ pisnii nɛ ayi, tusayɔpɔi nɛ piswai, kɔbisnii nɛ pisi nɛ ayi (282,790,822) dunia wʋsa ka banas la da gbanae ba.[55] Yʋʋm tusayi, nɛ pisi nɛ ayi, nwadis anaasi, dabisa piinɛ anaasi (14 April 2022) daar la, dunia wʋsa, banɛ ka bana la da gbanae ba da tʋʋg million nam kɔbisnu (500 million).[56] Ba da pʋ tɛɛs ninsieba gɔsɛ, ka Institute for Health Metrics and Evaluation da yina yʋʋm tusayi, nɛ pisi nɛ ayi ni la ye nidib banɛ  ka banas la gbanae waae nɛ billion nam.[57][58]

  1. "Archived: WHO Timeline – COVID-19". Word Health Organization. 27 April 2020. Archived from the original on 29 April 2020. Retrieved 7 March 2024.
  2. "Clinical questions about COVID-19: Questions and answers". CDC Stacks. 25 June 2020. Retrieved 26 May 2023.
  3. Gita G (14 April 2020). "The Great Lockdown: Worst Economic Downturn Since the Great Depression". IMF Blog. Retrieved 23 April 2020.
  4. Rigby J, Satija B (8 May 2023). "WHO declares end to COVID global health emergency". Reuters. Retrieved 9 May 2023.
  5. 1 2 Ducharme J (11 March 2024). "Experts Can't Agree If We're Still in a Pandemic". TIME. Retrieved 31 May 2024.
  6. Colarossi J (5 March 2024). "Is COVID-19 Still a Pandemic?". The Brink. Boston University. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 9 June 2024.
  7. Charters E, Heitman K (2021). "How epidemics end". Centaurus; International Magazine of the History of Science and Medicine. 63 (1): 210–224. doi:10.1111/1600-0498.12370. PMC 8014506. PMID 33821019.
  8. Mathieu E, Ritchie H, Rodés-Guirao L, Appel C, Giattino C, Hasell J, et al. (2020–2024). "Coronavirus Pandemic (COVID-19)". Our World in Data. Retrieved 27 October 2024.
  9. Doraiswamy S, Mamtani R, Cheema S (August 2022). "An in-depth analysis of 10 epidemiological terminologies used in the context of COVID-19". Scand J Public Health. 50 (6): 819–826. doi:10.1177/14034948211057736. PMC 9361413. PMID 34903120.
  10. Charters E, Heitman K (2021). "How epidemics end". Centaurus; International Magazine of the History of Science and Medicine. 63 (1): 210–224. doi:10.1111/1600-0498.12370. PMC 8014506. PMID 33821019.
  11. Ducharme J (11 March 2024). "Experts Can't Agree If We're Still in a Pandemic". TIME. Retrieved 31 May 2024.
  12. Zhu H, Wei L, Niu P (2 March 2020). "The novel coronavirus outbreak in Wuhan, China". Global Health Research and Policy. 5 (1): 6. doi:10.1186/s41256-020-00135-6. PMC 7050114. PMID 32226823.
  13. Jiang S, Xia S, Ying T, Lu L (May 2020). "A novel coronavirus (2019-nCoV) causing pneumonia-associated respiratory syndrome". Cellular & Molecular Immunology. 17 (5): 554. doi:10.1038/s41423-020-0372-4. PMC 7091741. PMID 32024976.
  14. Chan JF, Yuan S, Kok KH, To KK, Chu H, Yang J, et al. (February 2020). "A familial cluster of pneumonia associated with the 2019 novel coronavirus indicating person-to-person transmission: a study of a family cluster". Lancet. 395 (10223): 514–523. doi:10.1016/S0140-6736(20)30154-9. PMC 7159286. PMID 31986261.
  15. "Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Report – 1" (PDF). World Health Organization (WHO). 21 January 2020.
  16. "Novel Coronavirus(2019-nCoV) Situation Report – 10" (PDF). World Health Organization (WHO). 30 January 2020.
  17. "Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it". World Health Organization (WHO). Archived from the original on 28 February 2020. Retrieved 13 March 2020.
  18. Coronavirus disease 2019 (COVID-19) in the EU/EEA and the UK – eighth update (PDF) (Report). ecdc. Archived (PDF) from the original on 14 March 2020. Retrieved 19 April 2020.
  19. "Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it". World Health Organization (WHO). Archived from the original on 28 February 2020. Retrieved 13 March 2020.
  20. "Covid Indian variant: Where is it, how does it spread and is it more infectious?". BBC News. 7 June 2021. Retrieved 20 July 2021.
  21. "Covid: WHO renames UK and other variants with Greek letters". BBC News. 31 May 2021. Retrieved 8 June 2021.
  22. Patel V (27 November 2021). "How Omicron, the New Covid-19 Variant, Got Its Name". The New York Times. ISSN 0362-4331. Archived from the original on 28 November 2021. Retrieved 28 November 2021.
  23. "There are several COVID-19 variants you haven't heard of". NewsNation Now. 27 November 2021. Archived from the original on 27 November 2021. Retrieved 27 November 2021.
  24. Perlman S (February 2020). "Another Decade, Another Coronavirus". The New England Journal of Medicine. 382 (8): 760–762. doi:10.1056/NEJMe2001126. PMC 7121143. PMID 31978944.
  25. Cyranoski D (March 2020). "Mystery deepens over animal source of coronavirus". Nature. 579 (7797): 18–19. Bibcode:2020Natur.579...18C. doi:10.1038/d41586-020-00548-w. PMID 32127703. S2CID 211836524.
  26. Zhang T, Wu Q, Zhang Z (April 2020). "Probable Pangolin Origin of SARS-CoV-2 Associated with the COVID-19 Outbreak". Current Biology. 30 (7): 1346–1351.e2. Bibcode:2020CBio...30E1346Z. doi:10.1016/j.cub.2020.03.022. PMC 7156161. PMID 32197085.
  27. "Outbreak of severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS‑CoV‑2): increased transmission beyond China – fourth update" (PDF). European Centre for Disease Prevention and Control. 14 February 2020. Retrieved 8 March 2020.
  28. Liu J, Liu S, Wei H, Yang X (October 2020). "Epidemiology, clinical characteristics of the first cases of COVID-19". Eur J Clin Invest (Review). 50 (10): e13364. doi:10.1111/eci.13364. PMID 32725884. S2CID 220852984.
  29. Sun J, He WT, Wang L, Lai A, Ji X, Zhai X, et al. (May 2020). "COVID-19: Epidemiology, Evolution, and Cross-Disciplinary Perspectives". Trends in Molecular Medicine. 26 (5): 483–495. doi:10.1016/j.molmed.2020.02.008. PMC 7118693. PMID 32359479.
  30. "WHO Points To Wildlife Farms In Southern China As Likely Source Of Pandemic". NPR. 15 March 2021.
  31. Maxmen A (April 2021). "WHO report into COVID pandemic origins zeroes in on animal markets, not labs". Nature. 592 (7853): 173–174. Bibcode:2021Natur.592..173M. doi:10.1038/d41586-021-00865-8. PMID 33785930. S2CID 232429241.
  32. 1 2 Hu B, Guo H, Zhou P, Shi ZL (March 2021). "Characteristics of SARS-CoV-2 and COVID-19". Nature Reviews. Microbiology. 19 (3): 141–154. doi:10.1038/s41579-020-00459-7. PMC 7537588. PMID 33024307.
  33. Graham RL, Baric RS (May 2020). "SARS-CoV-2: Combating Coronavirus Emergence". Immunity. 52 (5): 734–736. doi:10.1016/j.immuni.2020.04.016. PMC 7207110. PMID 32392464.
  34. To KK, Sridhar S, Chiu KH, Hung DL, Li X, Hung IF, et al. (December 2021). "Lessons learned 1 year after SARS-CoV-2 emergence leading to COVID-19 pandemic". Emerging Microbes & Infections. 10 (1): 507–535. doi:10.1080/22221751.2021.1898291. PMC 8006950. PMID 33666147.
  35. To KK, Sridhar S, Chiu KH, Hung DL, Li X, Hung IF, et al. (March 2021). "Lessons learned 1 year after SARS-CoV-2 emergence leading to COVID-19 pandemic". Emerging Microbes & Infections. 10 (1): 507–535. doi:10.1080/22221751.2021.1898291. PMC 8006950. PMID 33666147.
  36. Horowitz J, Stanway D (9 February 2021). "COVID may have taken 'convoluted path' to Wuhan, WHO team leader says". Reuters. Archived from the original on 10 February 2021. Retrieved 10 February 2021.
  37. Pauls K, Yates J (27 January 2020). "Online claims that Chinese scientists stole coronavirus from Winnipeg lab have 'no factual basis'". Canadian Broadcasting Corporation. Archived from the original on 8 February 2020. Retrieved 8 February 2020.
  38. "China's rulers see the coronavirus as a chance to tighten their grip". The Economist. 8 February 2020. Archived from the original on 29 February 2020. Retrieved 29 February 2020.
  39. Holmes EC, Goldstein SA, Rasmussen AL, Robertson DL, Crits-Christoph A, Wertheim JO, et al. (August 2021). "The Origins of SARS-CoV-2: A Critical Review". Cell. 184 (19): 4848–4856. doi:10.1016/j.cell.2021.08.017. PMC 8373617. PMID 34480864.
  40. "Laboratory testing for 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) in suspected human cases". World Health Organization (WHO). Retrieved 30 March 2020.
  41. "Total tests for COVID-19 per 1,000 people". Our World in Data. Retrieved 16 April 2020.
  42. "Report 13 – Estimating the number of infections and the impact of non-pharmaceutical interventions on COVID-19 in 11 European countries". Imperial College London. Retrieved 7 April 2020.
  43. Lau H, Khosrawipour V, Kocbach P, Mikolajczyk A, Ichii H, Schubert J, et al. (June 2020). "Internationally lost COVID-19 cases". Journal of Microbiology, Immunology, and Infection = Wei Mian Yu Gan Ran Za Zhi. 53 (3): 454–458. doi:10.1016/j.jmii.2020.03.013. PMC 7102572. PMID 32205091.
  44. Sevillano EG, Linde P, Vizoso S (23 March 2020). "640,000 rapid coronavirus tests arrive in Spain". El País English Edition. Retrieved 2 April 2020.
  45. Parodi E, Jewkes S, Cha S, Park JM (12 March 2020). "Special Report: Italy and South Korea virus outbreaks reveal disparity in deaths and tactics". Reuters. Archived from the original on 12 March 2020. Retrieved 11 May 2022.
  46. Kompaniyets L, Pennington AF, Goodman AB, Rosenblum HG, Belay B, Ko JY, et al. (July 2021). "Underlying Medical Conditions and Severe Illness Among 540,667 Adults Hospitalized With COVID-19, March 2020 – March 2021". Preventing Chronic Disease. 18. Centers for Disease Control and Prevention: E66. doi:10.5888/pcd18.210123. PMC 8269743. PMID 34197283.
  47. Scott D (23 March 2020). "The Covid-19 risks for different age groups, explained". Vox. Retrieved 12 April 2020.
  48. Bi Q, Wu Y, Mei S, Ye C, Zou X, Zhang Z, et al. (August 2020). "Epidemiology and transmission of COVID-19 in 391 cases and 1286 of their close contacts in Shenzhen, China: a retrospective cohort study". The Lancet. Infectious Diseases. 20 (8): 911–919. doi:10.1016/S1473-3099(20)30287-5. PMC 7185944. PMID 32353347.
  49. Streeck H (9 April 2020). "Vorläufiges Ergebnis und Schlussfolgerungen der COVID-19 Case-Cluster-Study (Gemeinde Gangelt)" (PDF). Land NRW – State of North Rhine-Westphalia. Retrieved 13 April 2020.
  50. Sutton D, Fuchs K, D'Alton M, Goffman D (May 2020). "Universal Screening for SARS-CoV-2 in Women Admitted for Delivery". The New England Journal of Medicine. 382 (22): 2163–2164. doi:10.1056/NEJMc2009316. PMC 7175422. PMID 32283004.
  51. "Dutch study suggests 3% of population may have coronavirus antibodies". Reuters. 16 April 2020. Retrieved 20 April 2020.
  52. "Interactive Serology Dashboard for Commercial Laboratory Surveys". Centres for Disease Control and Prevention. 21 July 2020. Retrieved 24 July 2020.
  53. "Statement on the meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus 2019 (n-CoV) on 23 January 2020". World Health Organization (WHO). Retrieved 9 April 2020.
  54. Sanche S, Lin YT, Xu C, Romero-Severson E, Hengartner N, Ke R (July 2020). "High Contagiousness and Rapid Spread of Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2". Emerging Infectious Diseases. 26 (7): 1470–1477. doi:10.3201/eid2607.200282. PMC 7323562. PMID 32255761. S2CID 215410037.
  55. "ArcGIS Dashboards". gisanddata.maps.arcgis.com. Retrieved 22 December 2021.
  56. Kavya B, Mazumder A (14 April 2022). "Worldwide COVID cases surpass 500 mln as Omicron variant BA.2 surges". Reuters. Retrieved 21 April 2022.
  57. "COVID-19 Results Briefing" (PDF). healthdata.org. Retrieved 7 February 2022.
  58. "COVID Evaluation Model Estimates 57 Percent of World Population Infected at Least Once". MSN. Retrieved 7 February 2022.