Da Mɔr Fufummɛ Ayi Daan

Fufum anɛ linɛ dɔl nɛ pʋte'enr tʋʋma.

DA MƆR FUFUMMƐ AYI DAAN

Nidib ya'a ti paam la'ad bɛdegʋʋ ba ɛɛnti lɛm mɔɔdnɛ ye ba paam paas. Ninsieba nɔŋɛ ban na sʋ'ʋe la'ad bɛdegʋ. Ba ɛɛnti pʋ tɛn'ɛs ye ba taaba mɛ bɔɔd la'adɛ. Sɔ' ya'a paam ka li si'al o ka o nan kpɛn tɛn'ɛd ye o paam paasɛɛ,ninkan daan anɛ fufum sɔb. Fufum ka'a nyɔɔdɛ, fufum tita'am arezak ɛɛnti widignɛ ka basi ba. Dinzugɔɔ, da mɔr fufummɛ. Karim linɛ dɔl nwa ka baŋ fufum daan ba'asigʋ an si'em. FOTO

BAFUFUM DAAN LA

Bakanɛ ka kɔm da mɔr o da zu ni'im na'akuos dɔɔgʋn. O da zɔ tɔ'ɔtɔ yi ye sɔ'ɔsɔ da nyɛ o. On da kun la o da si'al apu'asabilig. Kɔm da kʋʋda apu'asabilig hali ka o yɛla abaa ye, “Abaa, m bɛlimnɛ, tisim ni'im la bamma.” Ka abaa yɛl o ye, “Ayei, m kʋ tisif ni'im la bamma, lin ka m mɔr la gba kʋ tigima, kem ie diib.” Ka apu'asabilig gaad nɛ o sunsan'aŋ. Baa la da lɛn zaŋ o ni'im la ga' o nɔɔrinɛ mɔri gaad. O da kɛna paae nɛ kɔlʋg ka li an ye o lɔ'ɔŋ. Kɔlʋg la da mɔri kʋdɔrʋkʋ. Baa la da paae kʋdɔrʋkʋ la zinzɛnma la zi'enɛ gɔs ku'omin la, o da nyɛ ka baa yinne ga' ni'im o nɔɔrinɛ bɛ ku'omin la. Li da anɛ o mɛŋ siig amaa o da tɛn'ɛs ye li anɛ basi'a ya'asi mɔr ni'im. O da lɛm bɔɔd ni'im kan la ye o paas. On ya'ae o nɔɔr ye o zɛ ni'im kanɛ bɛ ku'omin la, ka o ni'im la lu kɔlʋgʋn la. Dinzugɔ, fʋn paam si'el wusa kɛl ka li si'alif.

FOTO

bɛ nya'aŋ la nɛ tuon wʋsa

ATƆN'ƆS NƐ O PU'A

Tɔn'ɔs nɔŋdaan nɛ o pu'a da maal sʋk sian;arinɛ bɛɛ anina. Tɔn'ɔs la da kɛn tɔn'ɔsʋg daar wʋsa, bɔzugɔ linɛ da aan o tʋʋm kpɛŋ. Sansi'a bɛ ka o gban'ae ni'im bɛdegʋ amaa sansi'a mɛ bɛ ka o pʋ paam si'el si'ela. Li da kɛna paae bakɔi si'em ka tɔn'ɔs la pʋ nyaŋe gban'ae si'el si'ela ka on o pu'a la pʋ mɔr linɛ ka ba na di tutuaa nɛ. Daar yinne ka o keŋ mɔɔgʋn ye o tɔn'ɔs. O da gilig wʋsa ka pʋ nyɛ bʋnkɔnbʋg baa yinnee. Sankan la ka sakpanlʋŋ nie paalʋ na. On da ti'ebid ye nwɛ' o nɛ malifʋ sansi'a la ka sakpanlʋŋ la pian' ye, Atɔn'ɔsɛ, m bɛlimnɛ da nwɛ'ɛma! m bɛlimnɛ basim. Fʋ ya'a basima, m na piinif, yɛlim fʋn bɔɔd si'el wʋsa ka m na tisif. Li da niŋ tɔn'ɔs la nɛ yɛl-kilʋŋ, on pin'il tɔn'ɔsʋg daari, o nan zi' nyɛ ka bʋnkɔbʋg pian'a. Dabiem da kpɛn' o nɛ hali ka o pʋ nyaŋe yɛl on bɔɔd si'ela. Anina ka sakpanlʋŋ la yɛl ye, fʋ ya'a kʋ nyaŋi yɛl fʋn bɔɔd si'el nannanna fʋn kulim ka ti lɛb sansi'a na wʋsa yɛl fʋn bɔɔd si'el. Tɔn'ɔs la da kun ka tɛn'ɛsid ye o baŋ sakpanlʋŋ la an sakpanlʋŋ si'a buudi. On da paae yin la o da tu'as o pu'a on nyɛ si'el mɔɔgʋn la wʋsa. o pu'a sʋnf da pɛlig o nɛ hali on da pʋ nyaŋe yɛl sakpanlʋŋ la on bɔɔd si'el la. O da pian'adi nɛ sunpɛɛn ka ye bɔɔ kɛ ka fʋ pʋ nyaŋe yɛl fʋn bɔɔd si'ela? Fʋ mi ye ti pʋ mɔr si'el si'eli na dii. Bɛog fʋn saa lɛbi yɛl o ye ti bɔɔdi diib. Li yimbɛog la tɔn'ɔs la da lɛbi buol sakpanlʋŋ la, o da ye, pʋpiel asakpanlʋŋɔ, sakpanlʋŋ sʋŋɔ, kemna ka sʋŋim. Sakpanlʋŋ la da yi tɔ'ɔtɔ na ka ye, nannanna bɔ ka fʋ bɔɔda? Tɔn'ɔs la da yɛl ye, m bɛlimnɛ, m bɔɔdi diib, ti pʋ mɔr diib baa bi'ela yinnɛ. Tɔn'ɔs la da paae yin ka o dɔbil pɛ'ɛli nɛ la'ad bɛdegʋ. Diib nam nwɛnɛ busa nɛ baŋkan nɛ baŋki nɛ boodia da bɛ. Mui nɛ kawɛna nɛ zʋʋd bɛdegʋ mɛ da bɛ. O da lɛn nyɛ zimi nɛ ni'im nɛ zɛnma'asa nɛ kpaam. Li da malis o hali ka mɛ malis o pu'a la ka o la'ad muamua, ka o dʋg zɛnmalisiŋ hali ka onɛ o sid la di. Lin da niŋ bi'ela la, tɔn'ɔs la pu'a da nyɛ ka ban paam si'el la pʋ si'ali baa, ka o ye, ka' diib ma'aa ka ti bɔɔda, lɛm yɛl o ye ti bɔɔdi yisʋŋ ye ti gbɛn. Tɔn'ɔs la da lɛbi buol sakpanlʋŋ la ye, pʋpiel sakpanlʋŋɔ, sakpanlʋŋ sʋŋɔ, m bɛlimnɛ kemna ka sʋŋim. Sakpanlʋŋ la da yina ka bu'os ye, fʋ bɔɔd bɔ nannanna? m pu'a ye m yɛlif ye ti bɔɔdi yisʋŋ ye ti gbɛn. Ka o lɛbis ye kulim ka li na lieb wʋʋ on bɔɔd si'em la. FOTO Sakpanlʋŋ la da tu'ad nɛ ka la'adi muamua. Tɔn'ɔs la da tu'ae yir la li da niŋʋ nɛ yɛl-kilima nɛ on nyɛ ka ba sʋk la lieb yivɛnliŋ la. Li da mɔri dɔgbɛɛnda atan' nɛ dɔbil nɛ diib suak dɔɔg nɛ za'ambɛŋ nɛ sʋʋsis ayi' nɛ baŋgidanam ayi'. Linɛ da paas anɛ sɔnsʋg dɔtita'ar nɛ yaŋir.Tɔn'ɔs la da giligi gɔs dɔɔd la, kuzɛya nɛ teebulnam da bɛ sɔnsʋg dɔɔgʋn nɛ za'ambɛŋin la. Dɔbilin la da mɔr kabɔt ka laas nɛ kapnam nɛ sʋ'ʋs pɛ'ɛl. Sʋʋsa la nɛ baŋgidanam la mɛ da anɛ nyain ka papafʋnam kɔn'ɔb-kɔn'ɔb pɛ'ɛl. Ba da mɔri biyuolnam ayi' ka ba sʋŋidi ba nɛ yir tʋʋma. Tɔn'ɔs la pu'a la da zin'inɛ dɔbil la tuon ka o sid paae na ka o pʋ'ʋs o tutuaa La'am nɛ pauŋ kaŋa wʋsa la li da nam pʋ si'al tɔn'ɔs la pu'a la. O da yɛl o sid ye o kɛm yɛl sakpanlʋŋ la ye o bɔɔdi ye o lieb magarzian' tembanɛ kpi'e ani la wʋsa. Tɔn'ɔs la da lɛb mɔɔgʋn la. O da buol sakpanlʋŋ la ka ye, pʋpiel sakpalʋŋɔ, sakpanlʋŋ sʋŋɔ, m bɛlimnɛ kemna ka sʋŋim. Sakpanlʋŋ la da yi tɔ'ɔtɔ na bu'os o ye, bɔ ka fʋ pu'a bɔɔd nannanna yʋ'ʋsɛ? Tɔn'ɔs la da lɛbis ye, m pu'a ye bɔɔd ye o lieb magarzian' tembanɛ kpi'e nɛ ti la. Sakpanlʋŋ la da lɛbis ye kulim ka fʋ pu'a bɔɔd si'el la na maal. Tɔn'ɔs la da paae yinnɛ nyɛ ka o pu'a zin'i kʋkvɛnliŋ zugu bɔbi nwɛnɛ magarzian' nɛ. O da bɔbnɛ fu-vɛnliŋ ka gir bɔbig. FOTO O da kɔrnɛ saada simmis o niŋgɔɔnrin ka pid bam o nu'usin. O mɛ da pid ta'advɛnla ka mɔr biyuolnam bɛdegʋ ka ba tʋmmi tit o. On da nyɛ ka o sid kunna la o da yɛl ye da li'eli ma. Fʋ anɛ nyalima-nyalima, man lieb magarzian' la li pʋ nar ye fʋ aan m sid ya'asɛ. Lɛm keŋ yɛl sakpanlʋŋ la ye m bɔɔd ye m lieb na'ab teŋa wʋsa. M ya'a lieb na'aba fʋ na liebi m kɔnkim yinne. Li da niŋ tɔn'ɔs la nɛ sunsan'aŋ nɛ o pu'a la yɛl o nɛ'ɛŋa la. Akɔ'ɔŋpaŋaa, o da lɛb mɔɔgʋn buol sakpanlʋŋ la. O da buol o nɔɔr atan' ka sakpanlʋŋ la nyaan yina. Sakpanlʋŋ la da tans ye, yɛlim nannanna fʋ pu'a fufum daan la yʋ'ʋm bɔɔd bɔ? Anina ka tɔn'ɔs la yɛl ye, “M pu'a ye o bɔɔd ye o liebi ti teŋin la na'ab.” On yɛl nɛ'ɛŋa naae la sakpanlʋŋ la da kpɛm bɔdignɛ vuguri ka sisi'etita'ar yii damdam tibanɛ bɛ sian'arin la. Sakʋdʋg da niya ka ian'ad ka tansid panr-panr. Dabiem da kpɛn' tɔn'ɔs la nɛ ka o zi' on na niŋ si'em, ka o niŋ wʋsa an matti. O da tuligi yʋ'ʋn kun nɛ sʋnsan'aŋ. On da tu'ae yir la, o da nyɛ ka ba yivɛnliŋ la lɛn kae ka sʋk la lɛbna di'e o zin'ig. O da kpɛn' ye o gɔs ka o pu'a zin' baanlim kʋzɛr zug. On da nyɛ ka o an wala la, o da ye, fʋ mɔri fufummɛ galis, lin ka sakpanlʋŋ la tisi ti la wʋsa pʋ si'al fʋnɛ. Mɛ fʋ nyɛ tinamɛ daa mɔr si'el la wʋsa gaad ka ti lɛbi ti naŋnaŋinɛ? Nyan da kpɛn' tɔn'ɔs pu'a la nɛ hali ka o pʋ nyaŋi lɛbis baa yinnee. Lin yi daakan la yʋ'ʋsɛ, o yʋ'ʋn da basi o bɔɔd bɛdʋg la. O da pʋ lɛm mɔr fufum ya'asɛ.

FOTO BƐ NYA'AŊ LA

GBIN GBAN'AR

1) Baa la da mɔr ni'im kanɛ ka o da zu na'akuos dɔɔgʋn la keŋ yaanɛ? 2) Anɔ'ɔnɛ da yɛl baa la ye o bɔɔd ni'im la bam la? 3) Baa la da paae kʋdɔrʋkʋ la zinzɛnma la o da nyɛ bɔ? 4) Ni'im kanɛ ka baa la da ga' o nɔɔrin la da niŋ wala wala? 5) Bɔ ka tɔn'ɔs la da si'al mɔɔgʋn daar yinne la? 6) Anɔ'ɔnɛ da yɛl ye, "Atɔn'ɔsɛ m bɛlimnɛ da nwɛ'ɛ ma" la? 7) Tɔn'ɔs la da kiibi yɛl ye o bɔɔd bɔ? 8) Linɛ paasid ayi' la o da yɛl ye o bɔɔd bɔ? 9) Linɛ paasid atan' la o da yɛl ye o bɔɔd bɔ? 10) Bɔɔ da maalɛ, tɔn'ɔs la da yuolim yɛl sakpanlʋŋ la o pu'a bɔɔd si'el la?l