Daam kuan'ab

Daam kuan'ab

Subclass of	beer
Country	Ghana, Nigeria
Made from material	ki

Daam anɛ bʋnnuuda linɛ ka kʋsaas mɔr nuud ka li sʋŋidi ba vum bɛllim. Bɛdigʋ buoni linɛ kʋsadaam.

Daam nuub nyɔɔd

Daam nuub mɔr sʋŋir bɛdigʋ banɛ nuud la bɛlim pʋʋgin, nwɛnɛ

1. Di tisid ziim,
2. Di sʋŋid ka ba nyaŋidi tʋm tʋʋma sʋꞌʋŋa,
3. Daam mɛ lɛn anɛ malʋŋ lak kʋsaas pʋꞌadiir nɛ kʋya ni,
4. Daam mɛ mɔr ligidi bɛdigʋ tisid ɔnɛ kuanꞌadi kuosid li,
5. Daam kuan'ab anɛ tʋʋma tis ninsieba.
6. Tʋʋmsʋŋ bama nɛ bɛdigʋ kɛ ka daam yɛla pak kʋsaas.

Laꞌabanɛ ka ba mɔri kuanꞌad daam

Ba mɔr ki buudi kɔnꞌɔb kɔnꞌɔbi kuanꞌad daam. Ki ban sieba anɛ

Naga,

Bɛlikɔ,

Akʋwɛrig

Kawɛnna nɛ

Za.

Amaa naga nɛ bɛlikɔ an linɛ ka bɛdigʋ mɔri kuanꞌad. Za, kawɛnna nɛ akʋwɛrig mɔrɛ kuanꞌad maluŋ daam maꞌa ka ba pʋ mɔri kuanꞌadi kuosida.

Daam kuanꞌad siꞌem

Ki bakkir

Ba na wʋꞌʋl ki la kuꞌomin ka bak udug la yis ki bielim la ni.

Kuꞌomin lɔsib

Lin nyaꞌaŋ ba na wʋꞌʋl ki bielim la nwɛnɛ bɛʋgin maꞌae zaam bɛɛ zaam nie bɛog ka li kiꞌ.

Ki bielim la yaꞌa ti kiꞌ ba na kpaꞌae li digil tɛŋin ka bɔ siꞌeli ligil ka basid kuꞌom bɛogʋn nɛ zaam n ti paae lin na bul (nwɛnɛ daba atan) ka daba anaasi daar la ka ba lak linɛ ligil la ka yʋꞌʋn gudugi li, nwɛdigi li ka nɔk fʋlʋgʋ ligili li sʋꞌʋŋa nie bɛog. Bɛog yaꞌa nie ba na yadagi li kar kar ka li kʋdʋg ka ba nɔki keŋ nɛɛm.

Zɔm gɛndigir

Nɛɛmʋg la nyaꞌaŋ ba na kpaꞌae zɔm la niŋ dʋkʋn ka niŋ kuꞌom ka bɔ saalim bɛɛ maꞌantirana zanꞌa gɛndigi saam. Ba yaꞌa saam naae, ba na bas ka li tisig, ka ba silig kuꞌom la niŋ laan bɛɛ dʋkʋn ka nyaꞌal ganꞌalug la kpɛlim gbinin la dʋgʋl.

Kuan'ab

Daam la kuanꞌab pʋ yuugid nwɛnɛ biꞌisigɔ. Ba yaꞌa dʋgʋl ganꞌalʋg la ka li ti lɛꞌɛg ka ba kpaꞌae kuokanɛ ka ba siligi ziꞌel la gɛndig linɛ ka ba pun dʋgʋd la, ka li wʋsa lɛꞌɛgi gɛndig. Ba na dʋgi li wʋsa n ti paae lin na biꞌig. Li yaꞌa dʋgi yuugi ti lɛꞌɛd was-was-was di paꞌal ye li biꞌigya. Ka ba kpiis bugum la ka li maꞌae. Li yaꞌa maꞌae, ba na silig kuꞌom la niŋ dʋkin.

Biꞌisʋg

Biꞌisʋgʋ yuugid la zug ɛɛnti kɛ ka sieba dɛŋ duori dʋgʋl. Ba ɛɛnti kpaꞌaenɛ linɛ an ganꞌalʋg la dʋgʋl yiiga ka nyaan kpaꞌae linɛ ka ba silig la gɛndig n dʋgi li wʋsa hali nɛ lin na kɔt sʋꞌʋŋa n ti paae lin na biꞌig. Ba yaꞌa dʋgʋli naae, li anɛ ziꞌeg nɛ ziꞌeg maꞌa, zinꞌinʋg kae. Asɛɛ ba kpɛn gudisid ka mɛ kɛ ka bugum la an wɛs ka pʋ sied bɛɛ kpiisida. Bugum la yaꞌa sie bɛɛ kpiig daam la na sanꞌam. Ba mɛ yaꞌa pʋ guris sʋꞌʋŋa ka li gɛndigɛ, daam la na sanꞌam. Dinzug la gbanyaꞌa pʋ kuanꞌad daam, yaꞌa kaꞌ ala o na sanꞌami li bas. Li yaꞌa ɛɛnti kɔdi sie ba na pɛꞌɛs kuꞌom.

Bi'igir

Li yaꞌa ti kɔdi yuug sʋꞌʋŋa nwɛnɛ awa anu bɛɛ ayuobʋ ba yʋꞌʋn na sie bugum la biꞌela ka gurisid ka gɔsid biꞌigir yɛla. Ba yaꞌa ti nyɛ ka agɔl la pukʋ sɔbʋg, ba na kpiis bugum la wala ka pɛꞌɛl dʋg la nɛ kuꞌom ka li ziꞌeni tisig. Li yaꞌa tisigi naae ka agɔl la muꞌoe an wii, ba na bas ka li ziꞌeni maꞌae sʋꞌʋŋa ka ba nyaaŋ kɛŋ tuon nɛ tʋʋmkanɛ kpɛlim.

Siligir

Li yaꞌa ti maꞌae sʋꞌʋŋa ka tisig nyain, ba na silig kuokane bɛɛ agɔl la yuoe li nyain niŋ yʋʋr bɛɛ, dʋk bɛɛ buta ni li na niŋ siꞌem ka siꞌel kʋ nyaŋi kpɛnꞌɛ li pʋʋginɛ.  Ba yaꞌa siligi naae ba na nɔki li ziꞌel zinꞌikanɛ ka sɔꞌ bɛɛ siꞌel kʋ nyaŋi daami li, ka pibili li sʋꞌʋuŋa.

Ka linɛ kpɛlim gbinin la ba na kɔɔns li n bɔ gariŋi tuꞌal titʋꞌakuꞌom mɛn ka li tuꞌasidi lit laan bɛɛ linɛ ka ba nɔki tiꞌel wʋsa ni. Kuꞌom yaꞌa ɛɛnti naae gariŋiin la, ba na paas kuꞌom hali n ti paae sankanɛ ka malisim la na naae.

Dankunnum

Ba yaꞌa niŋ wala naae, ba na buꞌoe titʋꞌakuꞌom la biꞌela niŋ danbini gɛndig nɛ lin na ti kum (pusumpuug yaꞌa ti yina). Ba yaꞌa dɛŋi gɛndigg danbin la, daam la na miꞌigi galis ka pʋ malisa, linzug ba ɛɛnti kɛnɛ ka bɛog yaꞌa ti bɔɔd nier la ka ba yʋꞌʋn nɔk dankani kum la buꞌosi niŋ danbanɛ bɛ yʋya ni nɛ butanamin la. Ba yaꞌa niŋ ala tat-tat-tat nɛ bɛogʋ ti nie la ka daam la wʋsa yʋꞌʋn kilim dankunum.

Nuub

Li yaꞌa ti lieb dankunum naae linɛ kpɛlim anɛ nuub nɛ bugub. Sieba na nu ka sɛnlʋm onɛ kuanꞌ la, ka sieba mɛ nu ka tʋꞌʋ o.

Li yaꞌa lɛm miꞌigi tʋʋg ban on nuud ka tʋꞌʋd o.

Biis nar ye ba nu titʋꞌakuꞌom linɛ ka bɛdigʋ buon ye biskuꞌom la ka kpɛɛmnam mɛ nu dankani kum la mɛŋ.

Laꞌanɛ daam mɔr yɛlsum siꞌem la, li mɛ mɔr yɛlbɛꞌɛdnam bɛdigʋ mɛn. li bɛꞌɛd la siꞌeba anɛ, ninsiꞌeba ɛɛnti nu daam la tʋm tʋʋmbanɛ pʋ dɔl suorɛ, nwɛnɛ adʋꞌʋn bɛɛ nyɛꞌɛ niŋ o mɛŋ, akɛŋ gbɛn suorin, akɛŋ ieed zaba, bisieba mɛ ɛɛnti buk ka pʋ lɛm miꞌi kpɛɛm yaꞌasa nɛ linɛ namɛ kpɛlim wʋsa ka li mɔr daʋŋ bɛdigʋ kɛn saalib bɛlimin na.

Daam kuanꞌab ɛɛnti nɔknɛ daba atan, yiiga dabisir la anɛ kuanꞌab daar, dabiskanɛ pɛꞌɛs ayi la anɛ biꞌisʋg daar ka daba atan daar la yʋꞌʋn an daam la daar.

Dankuaꞌadib sieba mɛ pʋ lɛn dɔl lin nar ye ba dɔl siem kuanꞌ daam la mɛnɛ ka di mɔr yɛla bɛdigu tisid banɛ nuud daam la. Nwɛnɛ ba sieba mɔr taba, vaand, kuntnam nɛ laꞌad bɛdigʋ gɛndigid daamin la.