Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Elijah Amoo Addo

Di yinɛ Wikipiidia
Elijah Amoo Addo
ninsaal
Sex or genderDau Dɛmisim gbɛlima
Country of citizenshipGhana Dɛmisim gbɛlima
Zak yu'urAddo Dɛmisim gbɛlima
Du'am yuum1 Mɔtul/Nwadisawai 1990 Dɛmisim gbɛlima
Duam zin'igAccra Dɛmisim gbɛlima
Languages spoken, written or signedEnglish Dɛmisim gbɛlima
Tuumabusinessperson Dɛmisim gbɛlima
Educated atUniversity of Cambridge Dɛmisim gbɛlima

Elijah Amoo Addo (dʋam dabisir 1 Mɔtul 1990) anɛ Ghana nid kanɛ dʋgʋd diib ka lɛn an kpikpiŋ daan ka pinil lʋgir kanɛ buon ye Africa wʋsa diib la. Lin da pinil yʋʋm tusayi nɛ piinɛ anaasi ni la, Africa wʋsa diib lʋgʋr la anɛ asʋʋmmɛŋ lʋgʋr kanɛ tʋm tʋʋma bɛ West Africa ka an yiiga mɔr diib sʋŋir na. Ba zinig anɛ Ghana tɛŋpʋʋg kanɛ buon Accra, lʋgir la mɔr naasaasɔɔng laʋg kanɛ bɛ foon pʋʋgin nyaŋidi pʋdʋgid diib ka li diisid biis banɛ pʋ mɔr sʋŋirɛ ban tusa yela,nyaŋidi sʋad diib ka pʋdʋgid ka li paad zinis bɛdigʋ. Ba tʋm nɛ diib kuosig zinis banɛ bɛ, banɛ kuosid laad, tʋʋma zinis banɛ pʋdigid diib, nɛ tɛŋkpɛŋin kpaadib, Addo tʋʋma lʋgir nwa diesid diib banɛ bɔɔd bɔɔd saʋŋ, nɛ diib banɛ ka ba di ka nyaal la pʋdʋgidi tisid biis bɛ kpiibis ya, sibiti nam ni, nɛ sakur zamisig zinis banɛ ka tadimnam bɛ. Lʋgir nwa mɛ lɛn gɔsid nɛ ye gɔmɛna maal wada lin na niŋ siem ka banɛ pʋdig diib zaalim tisid nidib la da yɔ lampo. Linɛ lɛn paas yaas, ban baŋ ye diib banɛ ka ba kuod Ghanaʋlim kɔbiga pʋʋgin, pisnaasi nɛ ayuobʋ sanamid nɛ kati waae suoya la kaa sʋʋm, ka sieba lɔɔm sanamid suoya ni nɛ ban pʋ nyɛt daa kuosid la, Africa wʋsa diib lʋgir la laasid nɛ banɛ gɔsid diib yela wʋsa lin na niŋ siem ka ka paam suoya ka diib da lɛn sanamid wala yaasɛ.

Yʋʋm tusayi nɛ piinɛ ayɔpɔi la ni, ba da tis Addo yaan piini yi lʋgir kanɛ buon Queen's Young Leaders Award ka li yit nɛ zugraan pʋanaab Queen Elizabeth II sanan bɛ Buckingham Palace on nyaŋi sʋŋi tiak Ghana diib pʋdigir la yela, lin na niŋ siem ka disaʋŋ da bɛ, ka yis kɔɔm, ka mɛ sʋŋi yis nɔŋ nɛ banɛ did diib banɛ pʋ tisid laafi la. O da lɛn die yaa piini kanɛ buon Takeda Young Entrepreneurship Award yit lʋgir kanɛ buon Takeda Foundation la ni yʋʋm tusayi nɛ piinɛ anii la ni.

Nyɔvʋr pinilig nɛ sakur

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ba da dʋa Addo nɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai, Sapal nwadig, yiiga dabisir la daar bɛ Accra, Ghanaʋlim ka o lɛɛ yit Akuapem-Mampong.[1] On maa da an o dʋadib biribiŋ biisa anaasi pʋʋgin, on da an yʋʋm piinɛ ayi la ni ka o da kɔɔŋ o saam ka kɛŋ bɛ nɛ o pʋgʋdʋb Lagos tɛŋin, anina ka o da kɛŋ sakur. O da kɛŋ tuoni o sakur pʋʋgin bɛ St. Thomas Aquinas Secondary School linɛ bɛ Accra, Ghanaʋlim la ka mɛ zamis diib dʋgʋb bɛ Sphinx Hospitality school and catering services bɛ Lagos, Nigeria sʋʋlim. O mɔr gbaŋ kanɛ paal ye o zamis daa diib yela ka na nyaŋi gɔs o taaba bɛ YALI West Africa RLC-GIMPA ka lɛn paam kasɛta gbaŋi bɛ University of Cambridge on nyaŋi mɔr tiakiri kɛna la yela, yʋʋm tusayi nɛ piinɛ ayɔpɔi ni.[2][3]

Diib dʋgʋb tʋʋma nɛ sʋŋir

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Yi ya:[4]

Addo da pinil o diib dʋgʋb nɛ Lagos, Nigeriaʋlim on da tʋm diib kuosʋg zinigin ye o paam ligidi gɔs o sakur yela la. Daar yinnɛ, on da bɔɔd tɔ ye o kul la zug, o da lɔb diib kanɛ ka o kpɛɛm da maali bas ka tɛnɛs yɛ li saam nɛ. Li da kɛ ka kpɛɛm la tʋ o hali o sʋnfʋ da pɛlig la zug. O da pinili kaasi ka tansidi yet ye, "fʋ tɛnɛs ye mam dʋadib yaa nan vʋen mam na bɛ kpala dʋʋsid ka piesid ka mam taaba bɛ sakur nii?" Nwa da siis banɛ dʋgʋd kpɛɛm la sʋʋnr ka o siak ye o sʋŋ o ka o zamis diib dʋgʋb bɛ Sphinx Vocational Training School linɛ bɛ Lagos.[5] Zamisig la nyaaŋ, ba da nɔk o tʋʋma bɛ Marios diib kuosig zinig, zinig kan da anɛ diib kuosig zinig kanɛ ka vʋʋsʋm kae bɛ Lagos, ka yʋʋm tusayi nɛ piiga la ni ka o lɛb Ghana na ye o sʋŋ Lebanese kpikpiŋ daan kanɛ da nyɛ o tʋʋma Lagos tɛŋin ka o yɔɔg diib kuosig zin'ig. Yʋʋm yinnɛ nyaaŋ ka o lɛb Lagos onɛ da sʋŋ o la da buol o la zug ye o kɛna sʋŋi ba hotel nwadis ayuobʋ ka o da kilim onɛ dʋgʋd diib hali.[6][7]

Addo da lɛb Ghanaʋlim na ka yʋʋm tusayi nɛ piinɛ yinnɛ ni ka o da sial daʋ kanɛ mɔr zuglɛbin banas ka o vaad diyaama banɛ kuosid diib saan ye o kɛŋ tis o taaba.[8] Anina ka o da pinil lʋgir kanɛ buon diib dʋgʋdib banɛ bɔɔd ye ba tiak Ghana, a-sʋʋmmɛŋ lʋgir kanɛ diesid diibi yit ninsʋma nɛ sʋŋidib saani tisid banɛ kaa sʋŋirɛ ka nyaŋi kɛ ka diib nɔŋ bɛɛ kɔɔm da da bɛɛ. Yʋʋm tusayi nɛ piinɛ anu ni, diib dʋgʋdib banɛ bɔɔd tiakir la da tiaki ba yʋʋri lieb Africa wʋsa diib laasig,[9] nwa anɛ tɛŋgbaŋ diibak kanɛ an yiiga bɛ West Africa linɛ ye li sʋŋ biis banɛ kaa sʋŋidiba, bʋnkʋda nɛ banɛ mɔr zuglɛbin banas dɔlis diib pʋʋgin, kuob pʋʋgin ka kɛ ka nidib banɛ pʋdʋgid diib Ghanaʋlim la paas bɛdigʋ.[10][11][12]

Yʋʋm tusayi nɛ piinɛ ayi ni, ba da gaŋ o ye o an kpɛɛm sʋʋe daaŋi bɛ +233 Jazz Bar zinig kanɛ ka ba kuosid diibi bɛ Accra la ka o da kilim kpɛɛm lɛn tis banɛ dʋgʋd diibi bɛ Greater Accra sʋʋlim la wʋsa, anina ka o da tʋm nɛ lʋgir la tuongatib ka ba nyaŋi paal bibaanlig la baŋir nɛ ban na niŋ siem ka diib paae banɛ bɔɔd titua.[13] O da lɛn tʋm bɛ Burger nɛ Relish amaa yʋʋm tusayi nɛ piinɛ anu la ni ka o bas tʋʋmkan ye o gaad tuoni gɔs lʋgir kanɛ gɔsid diibi na paae Africa sʋʋlim wʋsa la ni. Yʋʋm tusayi nɛ piinɛ ayɔpɔi la ni, o da pinil Okumkom ("li yis kɔɔm") linɛ an naasaasɔɔng laʋg kanɛ niŋid foon pʋʋgin lin na niŋ siem ka nidib banɛ bɛ tɛɛns kɔnɔb kɔnɔb paam diibi daa ka li ligidi pʋ kpiema, zinig kanɛ ka ba da laas diib la kuosid yiiga da bɛnɛ Teshie, Accra.[14]

On sʋʋe lʋgir sia nwa ka li yʋʋr buon Africa wʋsa paam diib la da paam diib wan wʋʋ $8,000 nɛ 10,000 naasaatɛn ligidi yela yʋʋm wʋsa pʋʋgin ka li sʋŋ nidib tusanu, kɔbisnaasi nɛ pisnii nɛ anu Ghana sʋʋlim ka yʋʋm tusayi nɛ piinɛ anaasi ni ka ba da gaŋ o lʋgir la ye ba tʋʋma la paas kɔbiga pʋʋgin suoya banɛ ka ba na nyaŋi dɔlisi sʋŋ ka diib nɔŋ nɛ kɔɔm gaad Ghanaʋlim, lʋgir kanɛ da tisi ba zʋnor nwa da anɛ Dubai tɛŋ lʋgir kanɛ piin tɛŋ-tɛŋ banɛ tʋm titua.[15][16] Ba gbanar da an ye ba nyaŋi sʋŋ nidib banɛ an nɔŋ dim wan wʋʋ nidib 1 million yʋʋm tusayi nɛ pisi la ni.[17]

Yʋʋm tusayi nɛ piinɛ ayɔpɔi ni, ba da gaŋ o ka o paasi die yaan on nyaŋi mɔr tiakiri kɛn Africa na, ka piini lʋgir kanɛ da tis o piini la an Queen's Young Leaders Award[18][19] ka onɛ sʋʋe li an Pʋanaab Pariyaŋ Queen Elizabeth II onɛ an zugraani tis United Kingdom bɛ naayir kanɛ ka ba buon Buckingham Palace la ni, piini nwa da anɛ ye li paal on nyaŋi sʋŋ siem mɔr nɔbigiri kɛn tɛɛns bɛdigʋ nina ka mɛ nyaŋi diis nidib banɛ pʋ mɔr diibɔ ka an nɔŋ dim la[20][21] ka mɛ sʋŋi tiak Ghana diib pʋdʋgir yela ka li nyaŋi guoe disaʋŋ, kɔɔm, nɔŋ nɛ a-dit-dikanɛ pʋ maan niŋgbinaa.[22] Yʋʋm tusayi nɛ piinɛ anii ni, ba da tis o yaan piini bɛ Takeda piinkanɛ ka ba tisid dap banɛ mɔr paŋ ka an kpikpinib piini kanɛ ka ba tisid yʋʋm wʋsa bɛ Takeda symposium linɛ bɛ Tokyo, Japan sʋʋlim, on da maal naasaasɔɔng laʋg kanɛ ka ba buon Okumkom mobile app ka lɛn nyaŋi sʋŋ nidib ka ba sʋa ba diib titua, ka li kɛ ka nidib nyaŋi paam daa diibi dɔlisi naasaasɔɔng la pʋʋgin nɛ zinis banɛ ka ba da sʋad diib la ni.[23]

·        2017, Queen's Young Leaders Award

·        2017 100 Most Influential Young Africans[24]

·        2019, Delivered a pitch at the EuroAfrican Forum[25]

  1. "Elijah Amoo, Ghanaian Chef, 26, Running A Food Bank for the Less Privileged". 20 July 2017. Archived from the original on 6 September 2019. Retrieved 6 September 2019.
  2. "Food For All Africa Founder Receives Queens Young Leader Award". Modern Ghana. Retrieved 6 September 2019.
  3. Admin. "Elijah Amoo Addo with Food for all Africa". QYL. Archived from the original on 29 July 2019. Retrieved 6 September 2019.
  4. "Elijah Amoo, Ghanaian Chef, 26, Running A Food Bank for the Less Privileged". 20 July 2017. Archived from the original on 6 September 2019. Retrieved 6 September 2019.
  5. "Chef Elijah Amoo Addo". Chefs in Africa. Retrieved 6 September 2019.
  6. "Elijah Amoo Addo". Chefs for Development. 15 April 2019. Archived from the original on 6 September 2019. Retrieved 6 September 2019.
  7. "Elijah Amoo Addo is feeding Accra's needy". www.pulse.com.gh. 13 January 2016. Retrieved 6 September 2019.
  8. APO (3 June 2019). "Chef Elijah Amoo Addo confirmed to address about How Food Can Foster Stronger Relations Between Europe and Africa". CNBC Africa. Archived from the original on 6 September 2019. Retrieved 6 September 2019.
  9. "Chef Elijah Amoo Addo". Chefs in Africa. Retrieved 6 September 2019.
  10. AfricaNews (13 July 2017). "Meet Elijah Amoo Addo: Ghanaian chef, 26, who got Queen's award dressed in work gear". Africanews. Archived from the original on 13 July 2017. Retrieved 6 September 2019.
  11. TOPAFRICANEWS (3 June 2019). "Chef Elijah Amoo Addo confirmed to address about How Food Can Foster Stronger Relations Between Europe and Africa". TOP AFRICA NEWS. Retrieved 6 September 2019.
  12. "A Ghanaian chef works against waste to feed the hungry". www.newvision.co.ug. Retrieved 6 September 2019.
  13. "Chef Elijah Amoo Addo | The Future of Ghana". Archived from the original on 6 September 2019. Retrieved 6 September 2019.
  14. Debrah, Ameyaw (3 February 2019). "Ghanaian chef, Elijah Amoo Addo wins award with his 'Okumkom' App in Japan". AmeyawDebrah.com. Retrieved 6 September 2019.
  15. Akpah, Prince (29 August 2017). "Elijah Amoo Addo". Africa Youth Awards. Retrieved 6 September 2019.
  16. "Ghanaian chef aims to cut food waste and feed the hungry". The National. Retrieved 6 September 2019.
  17. "This Ghanaian Chef is Reducing Food Waste as well as Hunger". Food Tank. 14 June 2018. Retrieved 6 September 2019.
  18. "Ghanaian chef to cook 'waakye' for Queen Elizabeth". Citi 97.3 FM - Relevant Radio. Always. 2 July 2017. Retrieved 6 September 2019.
  19. "GBT Entrepreneur Elijah Amo Addo Receives Award from the Queen of the UK". Impact Booster. Archived from the original on 6 September 2019. Retrieved 6 September 2019.
  20. "Queen honors Ghanaian-born chef over passion for cooking". Africa Cable Network. 24 July 2017. Archived from the original on 5 June 2023. Retrieved 6 September 2019.
  21. Chef, Take a. "Chef at home Elijah Amoo Addo". Take a Chef. Retrieved 6 September 2019.
  22. "Chef Elijah Amoo Addo | The Future of Ghana". Archived from the original on 6 September 2019. Retrieved 6 September 2019.
  23. Debrah, Ameyaw (3 February 2019). "Ghanaian chef, Elijah Amoo Addo wins award with his 'Okumkom' App in Japan". AmeyawDebrah.com. Retrieved 6 September 2019.
  24. Akpah, Prince (29 August 2017). "Elijah Amoo Addo". Africa Youth Awards. Retrieved 6 September 2019.
  25. TOPAFRICANEWS (3 June 2019). "Chef Elijah Amoo Addo confirmed to address about How Food Can Foster Stronger Relations Between Europe and Africa". TOP AFRICA NEWS. Retrieved 6 September 2019.