Di banɛ
Di'ib anɛ bʋon linɛ ka ni'idib nɛ, ti'is nɛ bʋnkɔnbid di'id ka li tisidiba vom. Bʋoŋvoya wʋsa boud vom ka li yi'iti di'ib ni. Di'ib ɛti yi'iti ti'is nɛ bʋnkɔnbid ni na. Bʋoŋvoya di'it di'ib ka li tisidi ba baŋ nɛ la'afi. Di'ib more linɛ ma'am ni'idib nɛ boʋŋkoubid niŋbgina suŋa nɛ la'afi. Avosa'alib ba'amid nya'asum di'ibin. Li more protein, fat, carbohydrates, vitamins, water nɛ minerals. (linɛ na'ar yɛ li bɛ di’ibin ka na ti'is Bʋoŋvoya la'afi nɛ baŋ) Ku'om kanɛ more ma'an linɛ ti'isid baŋ nɛ niŋbiŋ Kʋ'ʋlʋm anɛ linɛ ka ti bʋ'on yɛ bo'onʋda. Avosa'al ya bo nyɛ di'ibo Ko’ʋm na gban'o ka o kpi. Avosa'alib di’ib yi'it nɛ kuobin bɛ lɔmbɔn'ɔgin. La'am nɛ bʋnkɔnbid nɛ Zɛnvaand ni. Nin sieba zan'as yɛ ba kʋ di di'ib banɛ ka ba nɔk bʋnkɔbidi ma’al laa, nwɛnɛ gɛla, ni'im nɛ di'ib banɛ mor bin'isim li ni. Aa po ɔnbid ni'im la ba buon li ye ‘’vegetarianism.’’ Aa po di’it di’ib kanɛ ka ba nɔkid bʋnkɔnbidi ma’an la men anɛ ‘’veganism.'’ Ana'ana di'ib sieba banɛ ka avosa'al di'iti nwa na
Di banɛ yi ti'isin Di banɛ yi Bʋnkɔnbin ti’is wala Meat ni'im zɛnvaand kologin ni'ima Zʋʋd gɛla
bʋmbʋʋdbanɛ wan bielim
bin'isim di'ib
Legumes (Beans, peas, lentils, etc.)
vaand
Spices
Ba na yaaŋi nɔk di’ib banɛ ka kpaadib maan la ntieki li maal industrial processes ni (the food industry). Di'ib maalug mor li mɛŋ zɛɛnd nɛ linɛ na paas ka li kʋ zaam (wannɛ preservatives, antioxidants, emulsifiers, flavor enhancers). Bodobodo anɛ di'ib kanɛ ka ba maliki maal (processed food).
Onɛ maan di'ib yin maanɛ li nɛ dɔbibisin. Saŋa sieba onɛ maan di'ib gossidi bɔkʋ kanɛ paan dɔkob yela ni. Dɔkob laad sieba anɛ dɔkot, pressure cookers nɛ frying pans.
Ba men maan di'ib restaurants bɛ refectory naam ni ntisid nidib (Li kas kas anɛ sakʋʋr bibis). Dʋkob laas la anɛ plate, knife, fork, chopsticks, spoon, bowl, bɛ spork
Nidib bɛdigʋ po kʋodi ba’ mɛŋ zʋʋdɛ. Asɛ' ka ba' da' yi ninbanɛ kʋod la ni. Nidib da'ad di'ib shops nam ni nɛ da’asin. Amaa' ninsieba nam kpɛim bʋti ba' zʋʋd nam sieba bɛ zʋʋd nam wʋsa.
Sieba tɔi da' zʋʋd nami nkʋli dɔk. Ba' tɔ' mɛ da' di kanɛ ka banɛ kʋosid bɔn dɛ'iŋi ma’al sa'. Tiŋ sieba mor ban diti ba' diib si'em. Mamisuŋ wɔɔ Mexican food bɛ Kusaug diib.
Diib maalʋŋ Pinliguŋ la, nidib da baamit diib gʋ’ʋsin bɛ tɔosʋgin. Kʋob nɛ kʋol saamisʋg yɛla kena n tiek din naam wʋsa. Kpaadib yʋ'ʋŋ bʋd zʋʋd hale laam nɛ zʋʋd banɛ da kai ( selective breeding.[4]) wenɛ kawɛnna, nyaŋi sʋngi diisid nidib bɛdogo hale ka li maalisim yela maaligin an' sʋnga. Diib kɔ'ɔm anɛ yel amenga hale ti ya'a naam sanga sa'. Nidib bɛdogo pɔ mor ligidi naan na da' ban bʋod diib si'em ka di sieki baa. Tɛŋ lɛbilʋg bɛ yel si'eba men sa'amit zʋʋd naam maalʋŋ dʋ'ʋniya nwa ni sa’anga si'eba. Nidib ya' pɔ baam diib bɛdogo na' di’, ti yɛt ye ba' kɔ'ɔm zaabid. Ba' ya gbɛɛ kɔ'ɔm yʋ'ʋg ba' na bɛn' ka' na kpi kɔ'ɔm. Tɛŋ banɛ ka nidib bɛdogo pɔ mor diibo, ti yɛt yi kɔ'ɔmtita'ar n li anina. microorganisms, bad metals bɛ chemicals ya' bɛ diib nɛ Ko’ʋmin li na nyaŋi kɛ ka nidib bɛn'ɛ. Nidib ya pɔ di’ di su'umaa, ba na ba'asim bɛn'ɛ. • Nidib ya pɔ di di’ kanɛ mor protein nɛ o na bɛn'ɛ kwashiorkor wiim • Ba ya pʋ di diib kane mor vitamin B1 (thiamine) ne beriberi wiim na gba' ba • Ba ya pʋ di diib kane mor vitamin C, scurvy wiim na gba' ba • Biis ya pʋ di vitamin D bɛdogo, ba na bɛn'ɛ rickets wiim
1. ↑ "Food:Definition". The Editors of Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 27 July 2017. Retrieved 16 July 2017.
2. ↑ Bowers, Elizabeth Shimer. "5 Essential Nutrients to Maximize Your Health". EverydayHealth.com. Archived from the original on 2019-08-01. Retrieved 2019-08-01.
3. ↑ Benisek, Alexandra. "Processed Foods: What You Should Know". WebMD. Retrieved 2023-09-07.
4. ↑ Bawa, A. S.; Anilakumar, K. R. (2012-12-19). "Genetically modified foods: safety, risks and public concerns—a review". Journal of Food Science and Technology. 50 (6): 1035–1046. doi:10.1007/s13197-012-0899-1. ISSN 0022-1155. PMC 3791249. PMID 24426015.