Food and Drugs Authority (Ghana)
Food and Drugs Authority (bɛɛ FDA, da ba da buon ye Food and Drugs Board) anɛ Ghana gɔmɛna lʋgir kanɛ vɛɛnsidi gɔsid diib yela, banɛ kuosid diib, nɛ ban na niŋ siꞌem ka diib nɛ laafi tima nyaŋi paae Ghana sʋꞌʋlim wʋsa. FDA bɛnɛ ye ba gɔs diib yela, laafi tima nɛ li laꞌad yela, nɛ laꞌabane ka ba maani sɔnꞌɔd ningbina bɛɛ mɔri kpɛnꞌɛd yaan.
Food and Drugs Authority (FDA) tʋmmi ba tʋʋma dɔlisid nɛ wada Parts 6, 7, nɛ 8 bɛ Public Health Act, 2012 (Act 851).[1] Ba tʋʋma anɛ ye ba nɔk wada dɔlisi gɔs laafi tima nɛ diib maalig, ban ziidi kpɛnꞌɛd ka yit siꞌem, li kuosig nɛ lin nyaŋidi paad zinꞌig wʋsa yela (ti nyaꞌa, tiꞌvɔnnim, nɛ bʋnkɔnbid tima), tison'odim, tima la'ad, tima banɛ bɛ yaan, taba laꞌad, ziim, nɛ ziim laꞌad, ka lin gɔsid ka mɛ len gɔsid sibiti ni vɛɛnsanam, lin wʋsa anɛ ye li guꞌ nidib laafi nɛ bɛilim sʋŋ yela.[1]
Wada kanɛ ka ba dɔlis ka gaŋi ba tuongatib anɛ Food and Drugs Law 1992, PNDC Law 305B.[2] Delese A. A. Darko an CEO tis FDA.[3] yʋʋm tusayi nɛ pisi, nwadisanu ni (May 2020), FDA da bɛ World Health Organization gbana ni ye li anɛ Level Three lʋgir kanɛ ka ba miꞌ li tiꞌir.[4]
Pinꞌilig
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Food and Drugs Board da pinꞌil yiiga nɛ yi Food and Drugs Law of 1992 (PNDCL 305B) ka nyaꞌaŋ ka Food and Drugs (tiꞌakir) Act 523 of 1996 ka li yʋꞌʋn paꞌal ye li nar ka ba maal yaarim sʋŋa ka li nyaŋi maal ningbina, ka mɛ da nɔki li dɔlis 1992 Constitution of Ghana wada la.[5][6]
Yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai (1990) da bɔɔd paar la, wada kanɛ da gɔsid tima yela da anɛ Pharmacy and Drugs Act (Act 64) of 1961. Amaa, yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai ni (1990), Provisional National Defense Council (PNDC) da maal wada kanɛ an Narcotics Drugs Control, Enforcement and Sanctions Law (PNDCL 236), anina ka ba pinꞌil Narcotics Control Board ye ba gɔs ka guꞌ ka nidib da nu tiim tʋʋma ba bennɛ ka mɛ sʋŋi gɔs banɛ zuud tima lɔmisid tɛɛns la yela.[5][6]
Yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi (1992), PNDC da bak tikpiꞌema wada yis tiim banɛ kpɛlim la ni, linzug ka ba mɔr wada kanɛ an Food and Drugs Law, 1992 (PNDC 305B) la kɛna. Wada kaŋa gɔsid nɛ diib, laafi tima, laꞌabanɛ sɔɔnd ningbina, nɛ laafi laꞌadnam maalig yela, ba yiib nɛ ba kpɛnꞌɛb yela, ba tʋʋma yela, ban pʋdigiri ba siꞌem, nɛ ban kuosidi ba siꞌem.[5]
Li nyaꞌaŋ ka Pharmacy Act, 1994 (Act 489), da pinꞌil Pharmacy Council ye ba gɔs banɛ zamisid tima yela, nɛ ba kasɛta gbana yela. Baa Food and Drugs Law wada la da kɛn yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi na la (1992), ba kpɛɛmnam la da nan kae ti paae yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayɔpɔi, nwadisanii, dabpisi nɛ ayuobʋ daar (August 26, 1997).[5] Yʋʋm tusayi nɛ piinɛ yi ni (2012), Food and Drugs Board da tiꞌaki kilim Food and Drugs Authority (FDA) ban da yis wada kanɛ an Public Health Act, 2012 (Act 851) la.[5][6]
FDA da mugusu ba mɛŋ nɛ "zam tiꞌbɛꞌɛdnam" yela. Pʋtɛnꞌɛr kaŋa da anɛ ye di saꞌal Ghana dim ye dɛŋ bɛ tiim banɛ kaꞌa papaa bɛɛ banɛ ka ziri bɛɛ ba pʋʋgin la.[7][8] Yʋʋm tusayi nɛ pisi nɛ atanꞌ (2023) la, FDA da bas suor ye ba tɔnꞌe kʋns nidib nɛ malaria pinꞌim kanɛ ka University of Oxford vɛɛns-vɛɛnsidib da maal la, li da kɛ ka Ghana da an tɛŋ kanɛ an yiiga bas suor ye ba nɔkim kʋns nidib.[9]
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- 1 2 "Food And Drugs Authority – Your Well-being, Our Priority". Retrieved 2024-11-15.
- ↑ "Food and Drugs Board". Food and Drugs Authority Ghana. Retrieved 19 August 2011.
- ↑ "FDA dismisses claims of advertising, appointing agencies to recruit on its behalf - MyJoyOnline.com". MyJoyonline. Retrieved 2021-05-18.
- ↑ "WHO Names Ghana's FDA As Africa's Second Best Regulator". Modern Ghana. 15 May 2020. Retrieved 2020-05-20.
- 1 2 3 4 5 "History – Food And Drugs Authority". Retrieved 2024-11-15.
- 1 2 3 Sokpe, Sellassie (2023-04-14). "History of the Food and Drugs Authority, Ghana". betterghanadigest.com. Retrieved 2024-11-15.
- ↑ Knott, Stacey (2020-04-30). "Covid-19 could mark a deadly turn in Ghana's fight against fake drugs". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 2023-04-22.
- ↑ "#FightTheFakes: How the Ghanaian Food and Drugs Authority is fighting fake medicines". Fleming Fund. 2020-12-15. Retrieved 2023-04-22.
- ↑ Grover, Natalie; Rigby, Jennifer; Rigby, Jennifer (2023-04-14). "Ghana first to approve Oxford's malaria vaccine". Reuters. Retrieved 2023-04-22.