Ghana Cocoa Board
| Field of work | Cocoa Bean |
|---|---|
| Country | Ghana |
| Partnership with | Advocates for Biodiversity Conservation |
| Official website | http://www.cocobod.gh/ |
Ghana Cocoa Board anɛ gɔmɛna lugur kanɛ gɔsid ka nwɛdisid cocoa da'ab ligidi yɛla Ghana teŋgbaʋŋ zug.[1] Gu'udim bɛɛ tis kpaadib zaŋi ken dunia wʋsa cocoa ligidi pʋʋgin.[2] Lʋgʋr kaŋa mɛ mukidi kuosid cocoa bi'il sʋma ka vɛnsidi baŋid tiis banɛ mɔr wiim.[3]
Ba maal lʋgʋr kaŋa nɛ saŋa kanɛ ka ti da bɛ na'asaanam nʋ'ʋsin la, li da dɛŋi anɛ Cocoa Marketing Board yʋʋm 1947 nɛ 1976 la ni. Ba mɔr Ghana cocoa biili kɔbiga pʋʋgin wʋʋ pisyuobʋ bɛn nɛ ken UK.[4] Lʋgʋr kaŋa yɛlkpan nɛ li tʋʋma anɛ ba sʋŋ ka cocoa nyaŋi dʋa titʋaa, ligidi da'ab nɛ kuosim nɛ di maali vɛnl teŋgbaʋŋ la ni.[5]
Labakʋda
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]pin'ilʋg
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋʋm Tusir, kɔbiswai nɛ pistan' nɛ ayɔpɔi (1937) la ni, kpaadib bane da bɛ Gold Coast dinɛ yʋ'ʋn an Ghana la, da zan'as ye ba kʋ lɛn kuos kooko biili la yɔn ya'as nwɛnnɛ Europe dim da gban'e si'em la, ka naal nɔɔr pʋ mɔr kooko biili kpɛn' da'anɛ. Ba da maal taawai la wala paae nwadisa anii, ti paae sankanɛ ka Bristish gɔmina la da gaans nidib ye ba maal vɛɛnsʋgʋ di yɛla ka pʋdi li ye Nowell Commission of Enquiry.[6][7] Nowell Commission of Enquiry da sa'al gɔmina la ye o suŋim kooko kpaadib la ka gaans nimbanɛ na gɔsidi li ligidi na an si'em.
West African Produce Control Board (1940–1946)
Yʋʋm Tusir, kɔbiswai nɛ pisnaasi (1940) la ni, gɔmina la da pin'il West African Produce Control Board ye ba da'ad kooko ka di ligidi an yinne bɛ West Africa tɛmis wusa ni. Di da tumnɛ ala hali keŋ yi Dunia wusa zabkanɛ da paasi Ayi' (World War II) ka ba da widigi li bɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnaasi nɛ ayuobʋ (1946) la ni.
Cocoa Marketing Board (1947–1979)
Sankanɛ da an yiiga ka Ghana Marketing Board da gɔs kooko kuob nɛ li ligidi anɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnaasi nɛ ayɔpɔi (1947) la ni. Ghana Marketing Board da pinꞌilnɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnaasi nɛ ayɔpɔi (1947) la ni, ka ligidkanɛ ka ba da nɔki pinꞌil anɛ Ghana siidi miliyɔn pisi nɛ ayɔpɔi (27 million Ghanaian Cedi). yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisyɔpɔi nɛ awai (1979), ba da widig Board la ka lɛm maligim maal Ghana Cocoa Board.[8]
Ghana Cocoa Board (1979–)
Yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnii nɛ anaasi (1984) la ni, COCOBOD da tiaki kooko sʋꞌʋlʋm la yʋꞌʋn gbanꞌad ban nar ye ba daꞌ bɛɛ kuos kooko siꞌem. COCOBOD tʋʋma yʋꞌʋn da sieya, ka ba da yis tʋntʋnnib nwɛnɛ pisnaasi kɔbʋga pʋʋgʋn (40%) bɛɛ tʋntʋnnib nwɛnɛ tusa pistanꞌ nɛ anu (35,000) ka ba da yis tʋʋma ni. Yaꞌasa, gɔmina la da tiak kooko ziibi tisi a-sʋꞌʋ-m-mɛŋ tʋʋma dim. Ba da yis ban sie kuob laꞌad (bugulum, bʋn-ianꞌada tiim, puusug tiim) ligidi la, ka da maal ziꞌelis ye ba kuos lʋgʋr la zinꞌisieba tis asʋꞌʋ-m-mɛŋ lʋgʋr. Dinɛ paas anɛ, yɔɔb suopaal ka ba da pinꞌil ka di yʋꞌʋr aan Akuafo Check System yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnii nɛ ayiꞌ (1982) zinꞌikanɛ ka ba daꞌad kooko biili la.
Ghana Gɔmina da lɛn gbanꞌe suosiꞌa yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnii nɛ anaasi (1984) ka ) ka yʋꞌʋn nɔk kooko yɛla niŋ gɔmina nuꞌusin. Gɔmina da diꞌe di gɔsid la, nidib nwɛnɛ tusa pistanꞌ (30,000+) tʋʋma da sanꞌam, amaa Ghana nan kpɛm mɔri o ziꞌesim paas tɛmis atanꞌ banɛ kuod kooko gat tɛmbanɛ kpɛlim la.[8]
Yʋʋm tusa ayiꞌ nɛ piinɛ anii (2018) la ni, Ghana nɛ Côte dꞌIvoire, tɛmbanɛ kuod kooko gat la, da pinꞌil Côte d'Ivoire–Ghana Cocoa Initiative, ye ba paas kooko ligidi, ka ba buoni di ye OPEC tis kooko ka ba buoni di ye "COPEC".[9]
Yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ anaasi, Nwadisa anu la ni (May 2024), Reuters da yina yɛl ye COCOBOD na pɛꞌɛŋ nwɛnɛ $1.5 billion nwɛnɛ September ye di yɔ 2024/25 kooko daꞌab nɛ yɔɔb din sied la zug.[10] Dɔla miliyɔn nam kɔbisnii ($800 million) kanɛ ka ba da pɛꞌɛŋ da yuugya ka di yinɛ kooko ligidi da sie la zug.
COCOBOD Zugraan nam
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- A.C. Mills – Zugraan – 1 October 1947 – December 1948
- A.E. Hampson – Zugraan– 1 October 1949 – 25 May 1955
- J.A.E. Morley – Zugraan – 6 March 1953 – March 1956
- Harry Dodoo (Ghana nidkanɛ an yiiga daan) – Zugraan – 25 March 1955 – 28 February 1965
- Harry Dodoo – Zugraan – 1 May 1965 – 22 February 1967
- Frederick Robert Kankam-Boadu – zi'enɛ Zugraan nɔba zug – 23 February 1967 – 14 May 1968
- Frederick Robert Kankam-Boadu – Zugraan – 14 May 1968 – 1 October 1968
- Uriah Kwesi Hackman – Zugraan – 1 November 1968 – 9 October 1969
- J.G. Amoafo – Zugraan – 21 May 1970 – 27 January 1972
- Uriah Kwesi Hackman – Executive Chairman – 28 January 1972 – 31 August 1973
- Lt. Col. Kwaku A. Takyi – Executive Chairman – 20 December 1973 – 19 February 1975
- Cdr. J.C. Addo – Managing Director – 20 February 1975 – 31 July 1978
- Andrews Kwame Pianim – Chief Executive – 1 August 1978 – 4 October 1979
- Mumuni Bawumia – Interim Chairman – 5 October 1979 – 30 September 1981
- Mumuni Bawumia – Chief Executive – 1 October 1981 – 10 January 1982
- Kwame Gyamfi – Chief Executive – 11 January 1982 – 25 August 1983
- Harry Dodoo – Chief Executive – 7 October 1983 – 17 September 1986
- K.N. Owusu – Chief Executive – 17 September 1986 – 28 December 1989
- David Aninakwa – Chief Executive – 28 December 1989 – 16 January 1996
- Flt. Lt. Joseph Atiemo – Chief Executive – 4 September 1993 – 3 September 1996
- John Henry Newman – Chief Executive – 3 September 1996 – 2001
- S.K. Appah – Acting Chief Executive – 2001
- Isaac Osei – Chief Executive – April 2006 – December 2008
- Anthony Fofie – Chief Executive – 16 Dec 2008–30 Nov 2013[11]
- Stephen Kwabena Opuni – Chief Executive – 30 November 2013 – 13 January 2017[12]
- Joseph Boahen Aidoo – Chief Executive – 13 January 2017–[13][14]
Ban da daꞌad bugulum Ghana kompeni nam la
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ awai nwadisa awai (September 2019) la ni, COCOBOD Ghana gɔmina da tis nɔɔr ye sɔꞌ wʋsa daꞌam bugulum yi banɛ maan bɛ Ghana la din yi yʋʋm tusa ayi nɛ pisi (2020) la ni. Gɔmina la da ye o mɛ faktiri distirik wʋsa ni la zug, banɛ maan bugulum Ghana la da paam paŋi nyaŋi maal bugulum la ka di siaꞌal nodob la bɔɔdim.[15]
Ban tʋm nɛ sieba
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- Cocoa Research Institute of Ghana
- Seed Production Division
- Cocoa Health and Extension Division
- Quality Control Company
- Cocoa Marketing Company
Gɔmina tʋʋma
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ghana Cocoa Board Act of 1984 gɔsid tʋʋma lʋgʋr kaŋa. Yʋʋm tusa ayiꞌ nɛ pisi nɛ anaasi nwadisa ayuobʋ (June 2024) la ni, COCOBOD da ha lɔya tʋʋma dim, ShawbellConsulting ye ba gɔs ka tʋgʋs yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnii nɛ anaasi wada (1984 act) la nɛ wada sieba banɛ gur kooko sʋꞌʋlʋm la.[16]
Gɔsim nɛ'ɛŋa mɛn
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ Mireri, Julian (2021-08-12). "Ghana COCOBOD: history, departments, CEO, directors, recruitment portal". Yen.com.gh – Ghana news. Retrieved 2023-07-19.
- ↑ "Ghana – Ghana Cocoa Board". projectsportal.afdb.org. Retrieved 2023-07-19.
- ↑ "Ghana Cocoa Board – COCOBOD". www.cocoainitiative.org. Retrieved 2023-07-19.
- ↑ Simon (2019-09-30). "Top 6 Cocoa Exports in Ghana". Ghana Trade. Retrieved 2023-07-12.
- ↑ "Ghana Cocoa Board – COCOBOD". www.cocoainitiative.org. Retrieved 2023-09-13.
- ↑ "CocoaMarketing.com". Archived from the original on 2010-02-16. Retrieved 2010-01-22.
- ↑ Meredith, David (1988). "The Colonial Office, British Business Interests and the Reform of Cocoa Marketing in West Africa, 1937–1945". The Journal of African History. 29 (2): 285–300. ISSN 0021-8537.
- 1 2 "The Ghana Cocoa Story". Ghana Cocoa Board. 2016. Archived from the original on April 4, 2014. Retrieved April 20, 2018.
- ↑ "Choc tactics: Ghana and Ivory Coast plot 'Opec for cocoa'". Financial Times. 2019-07-19. Retrieved 2022-11-22.
- ↑ Adombila, Maxwell (26 May 2024). "Ghana's cocoa regulator will borrow up to $1.5 billion for 2024–25 cocoa purchases, sources say". Reuters. Retrieved 30 May 2024.
- ↑ "COCOBOD gets new CEO". ghana web. ghana web. Retrieved 30 June 2018.
- ↑ "Dr. Stephen Opuni appointed CEO of COCOBOD". Ghana web. Ghana Web. Retrieved 30 June 2018.
- ↑ "COCOBOD Gets New CEO". Daily Guide. Daily Guide. Archived from the original on February 10, 2017. Retrieved 30 June 2018.
- ↑ "Cocobod – Structure and Operations". cocobod.gh. Retrieved 2023-07-19.
- ↑ "COCOBOD to purchase fertilisers from local companies, beginning next year". Graphic Online. 2019-09-27. Retrieved 2019-09-29.
- ↑ Cocobod (19 June 2024). "COCOBOD AND SHAWBELL CONSULTING PARTNER TO REVIEW KEY COCOA INDUSTRY LEGISLATION". cocobod.gh. Retrieved 2025-04-16.