Ghana Cocoa Board
| Field of work | cocoa bean |
|---|---|
| Country | Ghana |
| Partnership with | Advocates for Biodiversity Conservation |
| Official website | http://www.cocobod.gh/ |
Ghana Cocoa Board anɛ gɔmɛna lugur kanɛ gɔsid ka nwɛdisid cocoa da'ab ligidi yɛla Ghana teŋgbaʋŋ zug.[1] Gu'udim bɛɛ tis kpaadib zaŋi ken dunia wʋsa cocoa ligidi pʋʋgin.[2] Lʋgʋr kaŋa mɛ mukidi kuosid cocoa bi'il sʋma ka vɛnsidi baŋid tiis banɛ mɔr wiim.[3]
Ba maal lʋgʋr kaŋa nɛ saŋa kanɛ ka ti da bɛ na'asaanam nʋ'ʋsin la, li da dɛŋi anɛ Cocoa Marketing Board yʋʋm 1947 nɛ 1976 la ni. Ba mɔr Ghana cocoa biili kɔbiga pʋʋgin wʋʋ pisyuobʋ bɛn nɛ ken UK.[4] Lʋgʋr kaŋa yɛlkpan nɛ li tʋʋma anɛ ba sʋŋ ka cocoa nyaŋi dʋa titʋaa, ligidi da'ab nɛ kuosim nɛ di maali vɛnl teŋgbaʋŋ la ni.[5]
Labakʋda
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]pin'ilʋg
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋʋm Tusir, kɔbiswai nɛ pistan' nɛ ayɔpɔi (1937) la ni, kpaadib bane da bɛ Gold Coast dinɛ yʋ'ʋn an Ghana la, da zan'as ye ba kʋ lɛn kuos kooko biili la yɔn ya'as nwɛnnɛ Europe dim da gban'e si'em la, ka naal nɔɔr pʋ mɔr kooko biili kpɛn' da'anɛ. Ba da maal taawai la wala paae nwadisa anii, ti paae sankanɛ ka Bristish gɔmina la da gaans nidib ye ba maal vɛɛnsʋgʋ di yɛla ka pʋdi li ye Nowell Commission of Enquiry.[6][7] Nowell Commission of Enquiry da sa'al gɔmina la ye o suŋim kooko kpaadib la ka gaans nimbanɛ na gɔsidi li ligidi na an si'em.
West African Produce Control Board (1940–1946)
Yʋʋm Tusir, kɔbiswai nɛ pisnaasi (1940) la ni, gɔmina la da pin'il West African Produce Control Board ye ba da'ad kooko ka di ligidi an yinne bɛ West Africa tɛmis wusa ni. Di da tumnɛ ala hali keŋ yi Dunia wusa zabkanɛ da paasi Ayi' (World War II) ka ba da widigi li bɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnaasi nɛ ayuobʋ (1946) la ni.
Cocoa Marketing Board (1947–1979)
Sankanɛ da an yiiga ka Ghana Marketing Board da gᴐs kooko kuob nɛ li ligidi anɛ yʋʋm tusir, kᴐbiswai nɛ pisnaasi nɛ ayᴐpᴐi (1947) la ni. Ghana Marketing Board da pin’ilnɛ yʋʋm tusir, kᴐbiswai nɛ pisnaasi nɛ ayᴐpᴐi (1947) la ni, ka ligidkanɛ ka ba da nᴐki pin’il anɛ Ghana siidi miliyᴐn pisi nɛ ayᴐpᴐi (27 million Ghanaian Cedi). yʋʋm tusir, kᴐbiswai nɛ pisyᴐpᴐi nɛ awai (1979), ba da widig Board la ka lɛm maligim maal Ghana Cocoa Board.[8]
Ghana Cocoa Board (1979–)
Yʋʋm tusir, kᴐbiswai nɛ pisnii nɛ anaasi (1984) la ni, COCOBOD da tiaki kooko sʋ’ʋlʋm la yʋ’ʋn gban’ad ban nar ye ba da’ bɛɛ kuos kooko si’em. COCOBOD tʋʋma yʋ’ʋn da sieya, ka ba da yis tʋntʋnnib nwɛnɛ pisnaasi kᴐbʋga pʋʋgʋn (40%) bɛɛ tʋntʋnnib nwɛnɛ tusa pistan’ nɛ anu (35,000) ka ba da yis tʋʋma ni. Ya’asa, gᴐmina la da tiak kooko ziibi tisi a-sʋ’ʋ-m-mɛŋ tʋʋma dim. Ba da yis ban sie kuob la’ad (bugulum, bʋn-ian’ada tiim, puusug tiim) ligidi la, ka da maal zi’elis ye ba kuos lʋgʋr la zin’isieba tis asʋ’ʋ-m-mɛŋ lʋgʋr. Dinɛ paas anɛ, yᴐᴐb suopaal ka ba da pin’il ka di yʋ’ʋr aan Akuafo Check System yʋʋm tusir, kᴐbiswai nɛ pisnii nɛ ayi’ (1982) zin’ikanɛ ka ba da’ad kooko biili la.
Ghana Gᴐmina da lɛn gban’e suosi’a yʋʋm tusir, kᴐbiswai nɛ pisnii nɛ anaasi (1984) ka ) ka yʋ’ʋn nᴐk kooko yɛla niŋ gᴐmina nu’usin. Gᴐmina da di’e di gᴐsid la, nidib nwɛnɛ tusa pistan’ (30,000+) tʋʋma da san’am, amaa Ghana nan kpɛm mᴐri o zi’esim paas tɛmis atan’ banɛ kuod kooko gat tɛmbanɛ kpɛlim la.[8]
Yʋʋm tusa ayi’ nɛ piinɛ anii (2018) la ni, Ghana nɛ Côte d’Ivoire, tɛmbanɛ kuod kooko gat la, da pin’il Côte d'Ivoire–Ghana Cocoa Initiative, ye ba paas kooko ligidi, ka ba buoni di ye OPEC tis kooko ka ba buoni di ye "COPEC".[9]
Yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ anaasi, Nwadisa anu la ni (May 2024), Reuters da yina yɛl ye COCOBOD na pɛ’ɛŋ nwɛnɛ $1.5 billion nwɛnɛ September ye di yᴐ 2024/25 kooko da’ab nɛ yᴐᴐb din sied la zug.[10] Dᴐla miliyᴐn nam kᴐbisnii ($800 million) kanɛ ka ba da pɛ’ɛŋ da yuugya ka di yinɛ kooko ligidi da sie la zug.
COCOBOD Zugraan nam
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- A.C. Mills – Zugraan – 1 October 1947 – December 1948
- A.E. Hampson – Zugraan– 1 October 1949 – 25 May 1955
- J.A.E. Morley – Zugraan – 6 March 1953 – March 1956
- Harry Dodoo (Ghana nidkanɛ an yiiga daan) – Zugraan – 25 March 1955 – 28 February 1965
- Harry Dodoo – Zugraan – 1 May 1965 – 22 February 1967
- Frederick Robert Kankam-Boadu – zi'enɛ Zugraan nɔba zug – 23 February 1967 – 14 May 1968
- Frederick Robert Kankam-Boadu – Zugraan – 14 May 1968 – 1 October 1968
- Uriah Kwesi Hackman – Zugraan – 1 November 1968 – 9 October 1969
- J.G. Amoafo – Zugraan – 21 May 1970 – 27 January 1972
- Uriah Kwesi Hackman – Executive Chairman – 28 January 1972 – 31 August 1973
- Lt. Col. Kwaku A. Takyi – Executive Chairman – 20 December 1973 – 19 February 1975
- Cdr. J.C. Addo – Managing Director – 20 February 1975 – 31 July 1978
- Andrews Kwame Pianim – Chief Executive – 1 August 1978 – 4 October 1979
- Mumuni Bawumia – Interim Chairman – 5 October 1979 – 30 September 1981
- Mumuni Bawumia – Chief Executive – 1 October 1981 – 10 January 1982
- Kwame Gyamfi – Chief Executive – 11 January 1982 – 25 August 1983
- Harry Dodoo – Chief Executive – 7 October 1983 – 17 September 1986
- K.N. Owusu – Chief Executive – 17 September 1986 – 28 December 1989
- David Aninakwa – Chief Executive – 28 December 1989 – 16 January 1996
- Flt. Lt. Joseph Atiemo – Chief Executive – 4 September 1993 – 3 September 1996
- John Henry Newman – Chief Executive – 3 September 1996 – 2001
- S.K. Appah – Acting Chief Executive – 2001
- Isaac Osei – Chief Executive – April 2006 – December 2008
- Anthony Fofie – Chief Executive – 16 Dec 2008–30 Nov 2013[11]
- Stephen Kwabena Opuni – Chief Executive – 30 November 2013 – 13 January 2017[12]
- Joseph Boahen Aidoo – Chief Executive – 13 January 2017–[13][14]
Ban da da’ad bugulum Ghana kompeni nam la
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ awai nwadisa awai (September 2019) la ni, COCOBOD Ghana gᴐmina da tis nᴐᴐr ye sᴐ’ wʋsa da’am bugulum yi banɛ maan bɛ Ghana la din yi yʋʋm tusa ayi nɛ pisi (2020) la ni. Gᴐmina la da ye o mɛ faktiri distirik wʋsa ni la zug, banɛ maan bugulum Ghana la da paam paŋi nyaŋi maal bugulum la ka di sia’al nodob la bᴐᴐdim.[15]
Ban tʋm nɛ sieba
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- Cocoa Research Institute of Ghana
- Seed Production Division
- Cocoa Health and Extension Division
- Quality Control Company
- Cocoa Marketing Company
Gᴐmina tʋʋma
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ghana Cocoa Board Act of 1984 gᴐsid tʋʋma lʋgʋr kaŋa. Yʋʋm tusa ayi’ nɛ pisi nɛ anaasi nwadisa ayuobʋ (June 2024) la ni, COCOBOD da ha lᴐya tʋʋma dim, ShawbellConsulting ye ba gᴐs ka tʋgʋs yʋʋm tusir, kᴐbiswai nɛ pisnii nɛ anaasi wada (1984 act) la nɛ wada sieba banɛ gur kooko sʋ’ʋlʋm la.[16]
Gɔsim nɛ'ɛŋa mɛn
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- Cocoa production in Ghana
- Agriculture in Ghana
- Canada Wheat Board
- Côte d'Ivoire–Ghana Cocoa Initiative
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ Mireri, Julian (2021-08-12). "Ghana COCOBOD: history, departments, CEO, directors, recruitment portal". Yen.com.gh – Ghana news. Retrieved 2023-07-19.
- ↑ "Ghana – Ghana Cocoa Board". projectsportal.afdb.org. Retrieved 2023-07-19.
- ↑ "Ghana Cocoa Board – COCOBOD". www.cocoainitiative.org. Retrieved 2023-07-19.
- ↑ Simon (2019-09-30). "Top 6 Cocoa Exports in Ghana". Ghana Trade. Retrieved 2023-07-12.
- ↑ "Ghana Cocoa Board – COCOBOD". www.cocoainitiative.org. Retrieved 2023-09-13.
- ↑ "CocoaMarketing.com". Archived from the original on 2010-02-16. Retrieved 2010-01-22.
- ↑ Meredith, David (1988). "The Colonial Office, British Business Interests and the Reform of Cocoa Marketing in West Africa, 1937–1945". The Journal of African History. 29 (2): 285–300. ISSN 0021-8537.
- ↑ 8.0 8.1 "The Ghana Cocoa Story". Ghana Cocoa Board. 2016. Archived from the original on April 4, 2014. Retrieved April 20, 2018.
- ↑ "Choc tactics: Ghana and Ivory Coast plot 'Opec for cocoa'". Financial Times. 2019-07-19. Retrieved 2022-11-22.
- ↑ Adombila, Maxwell (26 May 2024). "Ghana's cocoa regulator will borrow up to $1.5 billion for 2024–25 cocoa purchases, sources say". Reuters. Retrieved 30 May 2024.
- ↑ "COCOBOD gets new CEO". ghana web. ghana web. Retrieved 30 June 2018.
- ↑ "Dr. Stephen Opuni appointed CEO of COCOBOD". Ghana web. Ghana Web. Retrieved 30 June 2018.
- ↑ "COCOBOD Gets New CEO". Daily Guide. Daily Guide. Archived from the original on February 10, 2017. Retrieved 30 June 2018.
- ↑ "Cocobod – Structure and Operations". cocobod.gh. Retrieved 2023-07-19.
- ↑ "COCOBOD to purchase fertilisers from local companies, beginning next year". Graphic Online. 2019-09-27. Retrieved 2019-09-29.
- ↑ Cocobod (19 June 2024). "COCOBOD AND SHAWBELL CONSULTING PARTNER TO REVIEW KEY COCOA INDUSTRY LEGISLATION". cocobod.gh. Retrieved 2025-04-16.