Kusaasi Dɔlisid Si'em Maani ba Pian'ad Sɔpin
Kusaasi dɔl si'em naamidi ba pian'ad
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Pianꞌuk naamʋg niŋid siꞌem ka ba pianꞌad kal paasid/ nɔbʋgid. Buudi bɛdigʋ ni, pianꞌapaalisi kpɛnꞌɛd. Buudkanɛ pʋ siak ye li diꞌe pianꞌapaala pʋ nɔbʋgʋda. Ala ka pianꞌad naamʋg an yɛlkpan hali tis kusaas la.
Kusaas mɔr suoya kɔnꞌɔb kɔnꞌɔb banɛ ka ba dɔlisid naamid pianꞌapaala paasid pianꞌakʋda banɛ pʋm bɛ ka li sʋŋid ka buudi la nɔbigid. Suobanɛ ka kusaas dɔlisidi maam pianꞌad anɛ dine bɛ gbinin nwa;
A nɔk pianꞌakʋda laꞌas taaba.
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Kusaas mɔr a nɔk pianꞌakʋda laꞌas taaba ka li lieb pianꞌapaal. Nwɛnɛ di yʋꞌʋr la pʋn an siꞌem la, kusaas tunꞌe nɔk pianꞌabanɛ pʋn dɛŋim bɛ naam pianꞌapaala ka di paasi ba pianꞌad pʋʋgin. Pianꞌaban yaꞌa
laꞌas taaba, ba lɛn kae pianꞌad ayi yaꞌasa, ba yʋꞌʋn anɛ pianꞌaʋk yinne kanɛ ziꞌeni tis siꞌel. Ba tituunli nwa:
Daam + bin →danbin
Zug + sʋŋ → zusʋŋ
Biig + bɛꞌɛd → bibɛꞌɛd
Gbin + bɛda → gbimbɛda
Nua + bin → nɔbin
Pianꞌakʋda ayisi bas bɛɛ buꞌoe bas.
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Linɛ paas anɛ Kusaas lɛm mɔr suosiꞌa maan pianꞌapaala ka ti buoni di ye pianꞌakʋda ayisi bas bɛɛ buꞌoe bas. Suokaŋa ni, kusaas ɛɛnti nɔk pianꞌakʋda banɛ pʋn dɛŋim bɛ yis/ buꞌoe pianꞌad la sieba bas ka nyaꞌal ka di lieb pianꞌapaal ka ba mɔr sɔnsid ka gbanꞌe di gbin. Ba tituunli anɛ pianꞌabanɛ digi gbinin nwa;
Winaꞌam → Win
zaŋguom→guom
tintan→tan
tambinꞌisʋg →binꞌisʋg
Naꞌadawan → dawan
A buoli tak
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yaꞌasa, kusaas lɛm mɔr a buoli tak ka di an suor ka ba dɔl maan pianꞌapaala. Kpɛla, ba ɛɛnti nɔk pianꞌʋk yinne buoli tak ka di lieb pianꞌapaal n paasi ba pianꞌakʋda banɛ pʋm bɛ la pʋʋgʋn. Ba tituunli anɛ
Tɔꞌɔtɔ
naꞌana
fieb fieb
laari laar
gaa gaa
Pianꞌapɛmisa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Suor yinne kanɛ ka kusaas lɛm dɔl maan pianꞌapaala anɛ pianꞌapɛmisa. Buudi wʋsa pianꞌad yaꞌa nɔbʋgid, pianꞌapɛmisa paasi di pʋʋgʋn. Buudkanɛ pʋ siak ye di pɛꞌɛŋ pianꞌadi yi buudsieba sanꞌanɛ kʋ nyaŋi nɔbʋgɛ. Alazug kusaas pɛmisi pianꞌadnam la sieba ka nan kpɛm pɛmisidi paasid ka ba pianꞌad la nɔbugidi paasid. Pianꞌapɛmisa tituunli anɛ;
kɔɔtʋ
banki
zaŋ
Di giŋa Di giŋa anɛ ye, kusaas mɔr suoya bɛdigʋ naamid pianꞌapaala paasidi ba pianꞌad pʋʋgin ka di sʋŋŋid ka buudi la nɔbʋgid, ka pianꞌad mɛ pʋ pasigidi baa. Suoban sieba anɛ ba nɔkid pianꞌakʋda laꞌasid taaba ka li liebid pianꞌapaal, ba lɛn nɔkid pianꞌakʋda ayisid bɛɛ buꞌoe bas ka di liebid pianꞌapaal, kusaas mɛ tunꞌe buol pianꞌʋk yinne tak ka di lieb pianꞌapaal, ka naar an ye ba pɛmisid pianꞌad buudsieba ni paasidi ba pianꞌadin.
Suobama nɛ sieba ka kusaas dɔli maan pianꞌapaala paasid ba pianꞌad.