Obra (TV program)
| Country of origin | Ghana |
|---|
Obra (Akan: Ɔbra, lit. 'Life') Da anɛ Ghana TV diꞌema linɛ da diꞌe yυꞌυr hali Ghana sυꞌυlυm gil lin da yi 1980s la ni la.
Yiꞌ Keteke lɛb Obra TV Ni
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Obra diꞌema nintiris sieba da yii tɔɔm kpɛnꞌ linɛ an TV diꞌema ka ba buon ye Keteke (linɛ an zamisυg) m bɛ GTV yυυma 1981 la ni. Linɛ da an Keteke tυυmkpɛŋ anɛ ye ba zamis daar wυsa, gɔs yɛl mugusa banɛ paaed nidib ba daar woo nɔɔr diib ieeb pυυgυn ba vυꞌυm bɛllim. Nɛꞌɛzugu kɛ ka Keteke mɔr nimbanɛ diꞌe yυꞌυr titua la: Ba mɔr zugdaan onɛ gɔsid zig la; Ba mɔr ka ba buon ye Ghana nid onɛ bigisid mugusa banɛ ka Ghana nimbanɛ an tadimnam bɛ li pυυgυn; nɛ Maame Dokono (Madam Kenkey) onɛ da an di-kuos n bɛ zamisυg la ni. Li da pυ yυυgɛ, ka yimmɔ ka Keteke zig lieb zinꞌikanɛ an sɔnsυg zig ka nidib laꞌas ani daar wυsa sɔnsid, ka keend nidib, li da anɛ zinꞌikanɛ ka siꞌelnam wυsa naamidi ani. Dinɛ lɛm paas, Keteke da paꞌan nyain nidib namisidi ba diib pυυgυn yɛla siꞌem n dɔl suosυŋ bɛɛ suo-bɛꞌɛdi ieedi li nɛ mugusa banɛ paaedi ba. Keteke da ti kena tiaki an Obra.
Labakυda
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Primetime Sunday zaam nɔɔr diꞌema linɛ bɛ Ghana anɛ Osofo Dadzie da zii li kena hali 1972 la ni sa. Amaa, wɛligiri siꞌa da siꞌiŋnɛ naamidi ba nɔgilim nɛ ba dɔlisim pυυgυn n bɛ Osofo Dadzie nidib la suugin ban da naan Naꞌasaa teŋ n lɛb na 1980s la ni la. Kpɛɛmnam la sieba da suꞌanɛ diꞌes VISA ye ba nwɛɛi ka lɛɛ pυ yɛl Jane Ackon, Bea Kissi, Frimpong Manso nɛ kpɛɛm sieba. Ken nwa da ti kena lɛbignɛ dauŋ, ka li kɛ ka kpɛɛmnam nwa sieba yi. Ban da lɛbna la, nidib la da ye asɛɛ ka ba yɔ ba lɔr nɛ laꞌad ligidi tisi ba linɛ da an ¢40-¢65, ye ka li sυgi ba namisυg linɛ bɛ tɛŋ la ni amaa ka GBC-TV kpɛɛmnam la zanꞌas ye ba kυ kɛligi ba. Dinɛ da kɛ ka nidib la mɛ zanꞌas ye ba kυ lɛm tυm bɛɛ maal diꞌemaa hali n ti paae saŋkanɛ ka yɛl la maal. Nɛꞌ da kɛ ka din da yi Sawaꞌa nwadig ti paae Sapal nwadig yυυma 1981, GBC-TV dim da gυꞌυnɛ yisid Osofo Dadzie diꞌema kυda, nɛꞌ da kɛ ka ba kɔꞌɔŋ nimbanɛ ɛɛnti kɛligidi ba la hali pamm. Provisional National Defence Council (PNDC) zugdaan kanɛ ka ba da gaŋ saŋkana la, nɛ Flt Lieutenant Jerry John Rawlings da wυm linɛ naam la ka buol nimbanɛ da maan diꞌema la sieba. Grace Omaboe (da anɛ bɛ tuon hali Osofo Dadzie diꞌema pυυgυn) nɛ Nana Bosompra (producer), ye ba gɔsim laꞌasυg nwa lɛn duoe zinꞌin titua ka gɔsi ia nidib lɛdig banɛ kae la nɔba ka maalυg nɛ sυmbυgυsum kaꞌa naar lɛb Osofo Dadzie diꞌema la ni na. Li da anɛ ye nidib ayi nwa gɔsim nɔꞌɔs nidib ka ba maligim siꞌiŋ diꞌema la. Yυυm ban ban ni (1981), ka Keteke siꞌiŋi paamɛd paŋ lɛn dɔt yaꞌas. Grace Omaboe nɛ Nana Bosompra da maligim maal Keteke n tiaki ye Obra, linɛ zuꞌoe hali ka mɔr nidib bɛdigu nɛ ba tυυma nam kɔnꞌɔb-kɔnꞌɔb. Nidib la titaꞌam da pianꞌandɛ Santiel, Fanti nɛ Akuapem. Obra diꞌema da an linɛ zi saꞌal an tiakir amɛŋa kena wυυ Yɛlsida, Sumbυgυsυm, nimua, barika pυꞌυsim, fυn-fυn, dasυŋ, nɛnnim, ziri nɛ linɛ kpɛlim wυsa. Diꞌem-diꞌem kυda ayi, Joe Eyison nɛ Esi Kom, da anɛ banɛ taa anɛ dau nɛ o puꞌa diꞌema la ni. Ala mɛn, Grace Omaboe nɛ David Dontoh mɛ da taa anɛ dau nɛ o puꞌa diꞌema la ni, hali pinꞌilυgυn sa, hali ka li ti kena ka nidib mɔri pianꞌad ye ba baba ayi nwa sid liꞌandɛ taaba. Nimbanɛ zii Obra, kena la yɛl ye, yɛl yinne linɛ da kɛ ka rival Osofo Dadzie yi la anɛ ban da ye sɔꞌ da sib Naꞌasaa sibυg la zugu da kɛ ka ba yi. Amaa Obra diꞌema fυt titaꞌam on da anɛ slit nɛ kaba, linɛ bigisid ti Ghana buudi malima.
Diꞌem-diꞌemnib
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Saŋa da kena, Obra yuꞌun lieb nidib yυꞌυda bɛ Ghana. Diꞌem-diꞌemnib nwa da yi Ghana Theatre Club nɛ School of Performing Arts, linɛ ka Grace Omaboe da paas la ni. Diꞌem-diꞌemnib banɛ an viki anɛ David (Ghanaman), Grace Omaboe (Maame Dokono) nɛ Joe Eyison (Station Master). Banɛ mɛ paas anɛ Edinam Atatsi, Oklu, Charles Adu Armah, Emily Brown, B. K. Afandoh, Esi Kom, nɛ Amankwaa Ampofo, onɛ tυm pianꞌad tυυma bɛ GBC saŋkanna la. Jane Ackon linɛ an Osofo Dadzie diꞌe yυꞌυr hali la, Grace Omaboe da tiaki li ka an Obra.[1] Diꞌem-diꞌem kanɛ da yuolim kena paas Obra diꞌem la ni yυυma 1984 la ni da anɛ Belinda Oku (Adwoa Smart).[2]
Pianꞌazug
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Pianꞌazug linɛ da bɛ diꞌema nwa da anɛ "Obra" (Ɔbra n bɛ Santielin), Nana Kwame Ampadu da pυdili.[3]
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ Asiedu, William A. (25 November 2006). "We are not lovers! - Ghanaman, Odokono declare". The Mirror. No. 2710. Graphic Communications Group Ltd. Retrieved 2 July 2020.
- ↑ "Adwoa Smart Belinda Naa Ode". ghanweb.com. GhanaWeb. Retrieved 2 July 2020.
- ↑ "Profile of highlife legend Nana Ampadu". GhanaWeb. 30 September 2021. Retrieved 1 October 2021.