Obra (TV program)
| Country of origin | Ghana |
|---|
Obra (Akan: Ɔbra, lit. 'Life') Da anԑ Ghana TV di’ema linԑ da di’e yυ’υr hali Ghana sυ’υlυm gil lin da yi 1980s la ni la.
Yi’ Keteke lԑb Obra TV Ni
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Obra di’ema nintiris sieba da yii tᴐᴐm kpԑn’ linԑ an TV di’ema ka ba buon ye Keteke (linԑ an zamisυg) m bԑ GTV yυυma 1981 la ni. Linԑ da an Keteke tυυmkpԑŋ anԑ ye ba zamis daar wυsa, gᴐs yԑl mugusa banԑ paaed nidib ba daar woo nᴐᴐr diib ieeb pυυgυn ba vυ’υm bԑllim. Nԑ’ԑzugu kԑ ka Keteke mᴐr nimbanԑ di’e yυ’υr titua la: Ba mᴐr zugdaan onԑ gᴐsid zig la; Ba mᴐr ka ba buon ye Ghana nid onԑ bigisid mugusa banԑ ka Ghana nimbanԑ an tadimnam bԑ li pυυgυn; nԑ Maame Dokono (Madam Kenkey) onԑ da an di-kuos n bԑ zamisυg la ni. Li da pυ yυυgԑ, ka yimmᴐ ka Keteke zig lieb zin’ikanԑ an sᴐnsυg zig ka nidib la’as ani daar wυsa sᴐnsid, ka keend nidib, li da anԑ zin’ikanԑ ka si’elnam wυsa naamidi ani. Dinԑ lԑm paas, Keteke da pa’an nyain nidib namisidi ba diib pυυgυn yԑla si’em n dᴐl suosυŋ bԑԑ suo-bԑ’ԑdi ieedi li nԑ mugusa banԑ paaedi ba. Keteke da ti kena tiaki an Obra.
Labakυda
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Primetime Sunday zaam nᴐᴐr di’ema linԑ bԑ Ghana anԑ Osofo Dadzie da zii li kena hali 1972 la ni sa. Amaa, wԑligiri si’a da si’iŋnԑ naamidi ba nᴐgilim nԑ ba dᴐlisim pυυgυn n bԑ Osofo Dadzie nidib la suugin ban da naan Na’asaa teŋ n lԑb na 1980s la ni la. Kpԑԑmnam la sieba da su’anԑ di’es VISA ye ba nwԑԑi ka lԑԑ pυ yԑl Jane Ackon, Bea Kissi, Frimpong Manso nԑ kpԑԑm sieba. Ken nwa da ti kena lԑbignԑ dauŋ, ka li kԑ ka kpԑԑmnam nwa sieba yi. Ban da lԑbna la, nidib la da ye asԑԑ ka ba yᴐ ba lᴐr nԑ la’ad ligidi tisi ba linԑ da an ¢40-¢65, ye ka li sυgi ba namisυg linԑ bԑ tԑŋ la ni amaa ka GBC-TV kpԑԑmnam la zan’as ye ba kυ kԑligi ba. Dinԑ da kԑ ka nidib la mԑ zan’as ye ba kυ lԑm tυm bԑԑ maal di’emaa hali n ti paae saŋkanԑ ka yԑl la maal. Nԑ’ da kԑ ka din da yi Sawa’a nwadig ti paae Sapal nwadig yυυma 1981, GBC-TV dim da gυ’υnԑ yisid Osofo Dadzie di’ema kυda, nԑ’ da kԑ ka ba kᴐ’ᴐŋ nimbanԑ ԑԑnti kԑligidi ba la hali pamm. Provisional National Defence Council (PNDC) zugdaan kanԑ ka ba da gaŋ saŋkana la, nԑ Flt Lieutenant Jerry John Rawlings da wυm linԑ naam la ka buol nimbanԑ da maan di’ema la sieba. Grace Omaboe (da anԑ bԑ tuon hali Osofo Dadzie di’ema pυυgυn) nԑ Nana Bosompra (producer), ye ba gᴐsim la’asυg nwa lԑn duoe zin’in titua ka gᴐsi ia nidib lԑdig banԑ kae la nᴐba ka maalυg nԑ sυmbυgυsum ka’a naar lԑb Osofo Dadzie di’ema la ni na. Li da anԑ ye nidib ayi nwa gᴐsim nᴐ’ᴐs nidib ka ba maligim si’iŋ di’ema la. Yυυm ban ban ni (1981), ka Keteke si’iŋi paamԑd paŋ lԑn dᴐt ya’as. Grace Omaboe nԑ Nana Bosompra da maligim maal Keteke n tiaki ye Obra, linԑ zu’oe hali ka mᴐr nidib bԑdigu nԑ ba tυυma nam kᴐn’ᴐb-kᴐn’ᴐb. Nidib la tita’am da pian’andԑ Santiel, Fanti nԑ Akuapem. Obra di’ema da an linԑ zi sa’al an tiakir amԑŋa kena wυυ Yԑlsida, Sumbυgυsυm, nimua, barika pυ’υsim, fυn-fυn, dasυŋ, nԑnnim, ziri nԑ linԑ kpԑlim wυsa. Di’em-di’em kυda ayi, Joe Eyison nԑ Esi Kom, da anԑ banԑ taa anԑ dau nԑ o pu’a di’ema la ni. Ala mԑn, Grace Omaboe nԑ David Dontoh mԑ da taa anԑ dau nԑ o pu’a di’ema la ni, hali pin’ilυgυn sa, hali ka li ti kena ka nidib mᴐri pian’ad ye ba baba ayi nwa sid li’andԑ taaba. Nimbanԑ zii Obra, kena la yԑl ye, yԑl yinne linԑ da kԑ ka rival Osofo Dadzie yi la anԑ ban da ye sᴐ’ da sib Na’asaa sibυg la zugu da kԑ ka ba yi. Amaa Obra di’ema fυt tita’am on da anԑ slit nԑ kaba, linԑ bigisid ti Ghana buudi malima.
Di’em-di’emnib
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Saŋa da kena, Obra yu’un lieb nidib yυ’υda bԑ Ghana. Di’em-di’emnib nwa da yi Ghana Theatre Club nԑ School of Performing Arts, linԑ ka Grace Omaboe da paas la ni. Di’em-di’emnib banԑ an viki anԑ David (Ghanaman), Grace Omaboe (Maame Dokono) nԑ Joe Eyison (Station Master). Banԑ mԑ paas anԑ Edinam Atatsi, Oklu, Charles Adu Armah, Emily Brown, B. K. Afandoh, Esi Kom, nԑ Amankwaa Ampofo, onԑ tυm pian’ad tυυma bԑ GBC saŋkanna la. Jane Ackon linԑ an Osofo Dadzie di’e yυ’υr hali la, Grace Omaboe da tiaki li ka an Obra.[1] Di’em-di’em kanԑ da yuolim kena paas Obra di’em la ni yυυma 1984 la ni da anԑ Belinda Oku (Adwoa Smart).[2]
Pian’azug
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Pian’azug linԑ da bԑ di’ema nwa da anԑ "Obra" (Ɔbra n bԑ Santielin), Nana Kwame Ampadu da pυdili.[3]
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ Asiedu, William A. (25 November 2006). "We are not lovers! - Ghanaman, Odokono declare". The Mirror. No. 2710. Graphic Communications Group Ltd. Retrieved 2 July 2020.
- ↑ "Adwoa Smart Belinda Naa Ode". ghanweb.com. GhanaWeb. Retrieved 2 July 2020.
- ↑ "Profile of highlife legend Nana Ampadu". GhanaWeb. 30 September 2021. Retrieved 1 October 2021.