University of Environment and Sustainable development
| Industry | higher education |
|---|---|
| Inception | 2020 |
| Short name | UESD |
| Founded by | Ghana gɔmena |
| Continent | Africa |
| Country | Ghana |
| Located in the administrative territorial entity | Eastern Region, Somanya |
| Location | Somanya |
| Coordinate location | 6°3′3″N 0°0′27″W |
| Member of | Ghanaian Academic and Research Network |
| Language used | English |
| Official website | https://www.uesd.edu.gh/ |
| Academic calendar type | semester |

Teŋgbauŋ nɛ bɛlim sʋŋ nɛ nɔbigir sakur (UESD-Ghana) anɛ University paal, ka bɛ Trom-Somanya Yilo Krobo sʋ’ʋlim, Eastern Region, Ghana.[1]
Government of Ghana (DoG) dadɔlis Gbauŋ Zamisʋg lʋgʋr la zi’el sakur la, ye li kɛ ka sɔ’ wʋsa di yɛlsʋm kanɛ bɛ Ghana. Ghana nɛ Italy Gɔbna[2] da la’am taaba zi’el sakur la
Li si’iŋir
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Zugraan Mahama da zi’el nɔɔr on da nya’ad 2012 yʋʋm la vɔɔtʋga, ye Sakura na aan ayi. Ka Sakura mɛŋ na an linɛ Somanya din la, ka yinne la na bɛ Donkorkrom bɛ Afram Plains la.
2023 yʋʋm la Vaala nwadigin la, zugraan Mahama da pin’il ya gaŋ nidib 12 la’as ye ba gɔsi maal suoya ka ba zi’el sakur la ka li sʋŋi gu’ teŋgbauŋ nɛ bɛlim sʋŋ yɛlmugusa la teŋgbauŋʋn la. Ka lin nya’aŋaa, ba da gaŋ nidib ba nɛ na pin’il sakur la.
Samanpiid nwadig la, 2016 yʋʋmin la, zugraan John Dramani Mahama da kaanbi btis ye ba pin’il Sakura mɛɛb. zugraan Mahama da yɛl ye Wadmaanib da Siaki £45 million ka li anɛ gɔbna nɛ Contracta an mɛɛb tʋʋma bɛ Italy la tensʋkin, ka banɛ na mɛ sakur la, ka lɛn ye si’el kʋ gu’[3] pin’ilʋg laa. Ka lin da anɛ ziri, li da anɛ zuraan Nana Addo gɔbna saŋa la ni 2018, Sigsaa nwadig 21 daar ka ba da paam ligidi la Milan nɛ Somanya-Contracta Contruzioni Italia (CCIT), sʋʋgʋn. SACE (group CDP) nɛ Deutsche bank yʋʋn gban’ae ya ye ba zaŋ €45.6 milliom contract ye ba mɛ University of Environment and Sustainable Development Somanya teŋin, Ghana.
Lin na tʋm si’el
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Sakur la pa’al li sʋŋiri na an si’em ka lin anɛ:
· Ye ba na nyaŋi viisi sʋ’ʋŋa paam baŋir dunia la nɛ saalib bɛlim zin’igin, nɛ kuob tʋʋma yɛla, ka teŋgbauŋ la nyɛ nɔbigir[4] [5]
Banɛ gɔsid sakur la yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Gbauŋ zamisʋg lʋgʋra kpɛɛm, Dr Mattew Opoku Prempeh da yis nidib ka ba gɔsid Sakura[4] tʋʋma yɛla. Niban da anɛ Professor Jonathan N. Ayertey, kʋkraan nɛ la, ka ba sieba an: Professor Eric Nyarko as the VC, Mrs Efua Easaba Agyeri Tettey, Professor John Blay, Ing Johannes Twumasi Mensah nɛ Mrs Gina Odartefio[4] Professor Eric Nyarko an Vice Chancellor, nananna nwa, Mrs Mary A. Agyepong anɛ onɛ gɔsid Sakura gbana yɛla, ka Mr Barfour Awuah Kwabi gɔsid ligiid yɛla[4]
Nananna nwa, UESD zamisid degree saal bɛlim nɛ teŋgbauŋ yɛla, dunia la nɛ saŋa tiaskir zamisʋg, tenpʋʋs nɔbigir yɛla zamisʋg, ku’om yɛla zamisʋg, fitir bugum paamʋg yɛla zamisʋg, fitir bugum zanlim nɛ kuob nɛ gʋ’ʋl yɛla zamisʋg[6]
“Sakura na mɔr undergraduate sakuya anaasi-Win maalʋg nɛ teŋgbauŋ baŋir yɛla zamisʋg sakur, bɛlim sʋŋ nɛ nɔbigir yɛla zamisʋg sakur, kuob nɛ gʋ’ʋl nɛ li tɔlʋŋ yɛla zamisʋg sakur nɛ the built environment sakur la”.[6]
Zin’ipaal
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Teŋgbauŋ nɛ bɛlim sʋŋ nɛ nɔbigir yɛla sakur tita’ar la anɛ lin ma’aa n bɛ Eastern Region kpɛla. Linɛ an yiiga sakur titi’tr Eastern Region pʋʋgin. Li mɔrɛ vice-chancellor yinne ma’aa; li mɔrɛ administrative headquarters[2] yinne. Vice chancellor la yir na mɛ nɛ (Somanya) teŋin. Administrative headquarters la mɛ mɛɛd nɛ (Somanya) teŋin”, Zugraan Addo Akufo. O pian’a tis nɛ nidib banɛ bɛ yiiga sakur tita’ar paal la teŋin la bɛ Eastern Region, Ghana[2] Teŋgbauŋʋn la. UESD yɔ’ɔgirin la, Zugraan Akufu Addo da pian pa’al ye Ghana nɛ Italy Gɔbna la gban’ae ya ye suor ko bɛ ye on bɛɛ sɔ’ sa, na tɔɔm sakura Bunso, woo nimbanɛ da pʋ siak nɛ gɔbna la da ma’ad si’em, yɔ’ɔgir malima la ni la.[2][5]
Li sʋm ye UESD viisʋg zin’igin, baŋir min’ilim yɛla, kuob nɛ gʋ’ʋl tɔlʋŋ yɛla nɛ built environment[7] 9? Labaya widig.
Kateŋ zuod
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Sakura zi’elʋg la anɛ gban’ar kanɛ ka Ghana nɛ Italy gɔbna la’am ye ba tʋm[2]
Gbamvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ https://allafrica.com/stories/202001130398.html
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 https://www.graphic.com.gh/news/general-news/university-of-environment-sustainable-dev-won-t-be-relocated-prez-says-as-he-begins-e-r-tour-ghana-news.html
- ↑ https://web.archive.org/web/20230705202035/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Mahama-ignored-my-advice-to-establish-a-university-at-Bunso-Okyenhene-1564571
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/The-uniqueness-of-University-of-Environment-and-Sustainable-Development-1018162
- ↑ 5.0 5.1 https://www.graphic.com.gh/news/education/president-opens-university-of-environment-and-sustainable-development.html
- ↑ 6.0 6.1 https://www.myjoyonline.com/news/er-alleged-relocation-of-university-sparks-outrage/
- ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/The-uniqueness-of-University-of-Environment-and-Sustainable-Development-1018162