University of Health and Allied Sciences
| Industry | higher education |
|---|---|
| Inception | 2012 |
| Short name | UHAS |
| Motto text | Health for Devlopment |
| Continent | Africa |
| Country | Ghana |
| Located in the administrative territorial entity | Sokode, Ho |
| Location | Sokode, Hohoe |
| Coordinate location | 6°36′12″N 0°28′33″E |
| Member of | Ghanaian Academic and Research Network, Association of African Universities, Consortium of Academic and Research Libraries in Ghana |
| Language used | English |
| Color | white |
| Official website | http://uhas.edu.gh/ |
| Academic calendar type | semester |

University of Professional Studies, Accra (UPSA) ka ba da buoni li ye Institute of Professional Studies (IPS), ana gɔmɛna university sakur kanɛ bɛ Ghana. Sakur la zin’ig bɛnɛ Accra.[1] UPSA anɛ university kanɛ an yiiga Ghana sʋ’ʋlim pin’ili zamis nidib gbaŋ zamisig pa’alig nɛ nu’ug tʋʋma pa’alig. University of Professional Studies Act, yʋʋm tusayi nɛ piinɛ ayi (wada kɔbisnii nɛ pisi) da kɛna ti’ak yʋ’ʋr la yi Institute[2] of Professional Studies lɛbis University of Professional Studies, Accra. UPSA mɔr paŋ ye ba zamis ka tis banɛ zamis anina kasɛta gbana linɛ sit pa’al ye ba zamisi yi zin’ig kan la.[3][4]
Ba da maal suori tis banɛ bɔɔd zamisig anina yʋʋm tusayi nɛ piinɛ awai nɛ tusayi nɛ pisi zamisig yʋʋŋ la. Ba da yɔ’ɔg suor paalig ka sakur biis zamis zamisbanɛ an ACCA, ICAG, CIM, CIMA, ICSA nɛ si’eba, ba yʋʋma anaasi zamisig naar, lin na niŋ si’em ka ba yina paam tʋʋma tʋm.[5][6]
Pin’ilig
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]University la da pin’il nɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisyuobʋ nɛ anu ni, an asʋ’ʋmmɛŋ sakur kanɛ zamisid kpikpiŋ yela, ka gɔmɛna di’e li bɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisyɔpɔi nɛ anii ni, dɔlisid wada kanɛ da pa’an nu’ug tʋʋma yela, yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisyɔpɔi nɛ anii la (SMCD kɔbisyi’). Li nya’aŋ ka ba pa’an nu’ug tʋʋma pa’aligi bɛ ligidi kanl zamisig, tuongaadig zamisig nɛ zamis si’eba, ka li wʋsa da yinɛ Institute of Professional Studies Act, (Act 566), 1999.
Ba da pa’an nidib kpikpiŋ zamisig anina. Sɛnlʋŋ nwadig ni, yʋʋm tusayi nɛ anu la ni ka ba pin’ili zamisid Bachelor’s degree zamisig ye ba dɔlis IPS Act 566 wada la. Gɔmɛna zugraan da tig nu’ugi li zugin nɛ yʋʋm tusayi nɛ anii, sɛnlʋŋ nwadig la ni, ka li da pa’al ye li yʋ’ʋn paae gɔmɛna university zi’esim bɛn. University la zamisid banɛ naae koligi nɛ banɛ naae ba university yiiga yʋʋma anaasi zamisig kɔn’ɔb-kɔn’ɔb ka bɔɔd ye ba tɔlis tuon.[7]
Zamis paala da kɛn tɛɛns kɔn’ɔb-kɔn’ɔb la da kɛ ka ba da tiak wada 566 linɛ da pin’il yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ awai ni la. Wa’ae tuon sa, University of Professional Studies Act, 2012 (ACT 850) da kɛna pin’il tʋʋma, ka li kɛ ka ba ti’ak sakur la pʋd ye University of Professional Studies, Accra (UPSA).[8]
UPSA da paas zamisig si’eba anina ye sakur biis zamis, bɛ yʋʋm tusayi nɛ piinɛ wai nɛ tʋsayi nɛ pisi zamisig yʋʋŋ la. Wada da bɛ kɛ ka sakur biis banɛ zamisid degree zamisig lɛn zamis nu’ug tʋʋma zamisig yinnɛ paas, ba si’eba an ACCA, ICAG, CIM, CIMA, ICSA nɛ banɛ paas, ka li kɛt ka ba naad nɛ kasɛta gbana ayi’.
Vice-Chancellor Professor Abednego Feehi Okoe Amartey da pian’a pa’al wada paalig nwa’ yela bɛ banɛ da paas piinɛ yinnɛ ni naad University la, ka da maani li malʋŋ la ni.[6][9]
Yʋʋm tusayi nɛ pisi, sɛnlʋŋ nwadig la ni, gɔmɛna zugraan kʋdʋg Nana Akufo-Addo da da yɔ’ɔg bɔɔl nwɛn’ɛb zin’ig kanɛ ka nidib kɔbisnu na nyaŋi kpɛn’ɛ li pʋʋgin bɛ UPSA. Fʋ ya’a yis bɔɔl nwɛn’ɛb zin’ig la, dɔɔg la da mɔr zin’ig kanɛ ka saam banɛ an kpɛɛmnam na nyaŋi zin’in, ka mɔr fʋʋd ti’asig zin’is, nɛ zin’is banɛ ka ba sʋ’ad la’ad, dʋ’ʋnim zin’is, ka lɛn mɔr dɔɔdi tis University la kpɛɛmnam. Ba Vice-Chancellor da pian’a pa’al ye tɛŋ la dim ya’a bɔɔd, ba tɔn’ɔe kpɛn’ɛ zin’igin la di’em.[10]
Ban pʋd gbɛɛnsig zin’ig ye Dr. Matthew Opoku Prempeh la yela
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ban da la’as university la ni la da kɛ ka ba kpɛn nɔk suor kanɛ zun’oe Dr. Prempeh nɛ on da an kpɛɛm sʋŋ, Minister kanɛ gɔsid gbaŋ zamisig lʋgir la nɛ on da nyaŋi sʋŋi mɛ dɔɔdi tis sakur bɛda la yela. Dr. Kofi Ohene Konadu, onɛ daa an kugdaani tis UPSA University da zun’oe Dr. Prempeh nɛ on da sʋŋ university la ka ba nɔbig ka kɛŋ tuon la.[11] O da pian’a pa’al Dr. Prempeh da nyaŋi sʋŋ si’em ka ba paam ligidi mɛ dɔɔg yaliŋ kanɛ an gbɛɛnsig zin’g, ka ba yʋ’ʋn pʋdi li yʋ’ʋr ye Dr. Matthew Opoku Prempeh Hostel.[11]
Vice-Chancellor tʋʋma
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Prof Abednego Feehi Okoe Amartey 2016- (onɛ an Vice-Chancellor tis University of Professional Studies).
Prof Joshua Alabi [12]2012-2016 (Vice-Chancellor kanɛ da an yiiga tis University of Professional Studies).
zamisignam
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Banɛ naae SHS nɛ koligi nam zamisig
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]· Bachelor of Arts in Public Relations Management.
· Bachelor of Science in Accounting.
· Bachelor of Science in Accounting and Finance.
· Bachelor of Science in Business Economics.
· Bachelor of Science in Actuarial Science.
· Bachelor of Business Administration.
· Bachelor of Science in Information Technology Management.
· Bachelor of Science in Marketing.
· Bachelor of Science in Real Estate Management and Finance.
· 4-Year Bachelor of Laws (LLB).
· 3-Year Post First Degree Bachelor of Laws (LLB).
Diplomas
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]· Diploma in Accounting.
· Diploma in Marketing.
· Diploma in Management.
· Diploma in Public Relations Management.
· Diploma in Information Technology Management.
Professional programmes
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]· Association Of Certified Chartered Accountants (ACCA) UK.
· Institute of Chartered Accountants, Ghana (ICAG).
· Chartered Institute Of Marketing, (CIM) UK.
· Chartered Institute Of Management Accountants (CIMA) UK.
· Institute Of Chartered Secretaries and Administrators (ICSA) UK.
Banɛ zamisid ye ba dʋ’al university gbaŋ zug
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]· Master of Philosophy in Finance.
· Master of Philosophy in Leadership.
· Master of Business Administration in Accounting and Finance.
· Master of Business Administration in Auditing.
· Master of Business Administration in Corporate Governance.
· Master of Business Administration in Internal Auditing.
· Master of Business Administration in Marketing.
· Master of Business Administration in Petroleum Accounting and Finance.
· Master of Business Administration in Total Quality Management.
· Master of Science in Leadership.
Nidib si’eba bane naae anina
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]· Joshua Alabi
· Margaret Ansei
· Ball J
· Camidoh
· Albert Kan-Dapaah
· Ernest Henry Norgbey
· Eric Oduro Osae
· Otumfuo Nana Osei Tutu II
· Xabier Pikaza
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ "University of Professional Studies, Accra". Times Higher Education (THE). 2021-11-14. Retrieved 2023-08-12.
- ↑ "Dictionary.com | Meanings & Definitions of English Words". Dictionary.com. 2024-07-25. Retrieved 2024-07-25.
- ↑ "National Accreditation Board - Public Universities (10)". National Accreditation Board - Public Universities. Archived from the original on 2020-05-19. Retrieved 2018-11-06.
- ↑ "Educational Members - Accreditation Council for Business Schools and Programs". Accreditation Council for Business Schools and Programs. Retrieved 2018-11-06.
- ↑ "UPSA introduces 'dual qualification' for students". GhanaWeb. Retrieved 2019-08-25.
- ↑ 6.0 6.1 Sagoe, Kojo (2019-07-15). "All You Need To Know About The 11th Congregation Of The University Of Professional Studies Accra". Kuulpeeps - Ghana Campus News and Lifestyle Site by Students. Retrieved 2020-12-25.
- ↑ "Institute of Professional Studies(IPS)". Ghana Yello Website. Ghana Yello. 31 January 2014. Retrieved 2014-02-19.
- ↑ "History of the University". University of Professional Studies, Accra. Archived from the original on 2014-02-08. Retrieved 2014-02-10.
- ↑ https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/UPSA-introduces-dual-qualification-for-students-774955?channel=A1
- ↑ "Akufo-Addo commissions UPSA AstroTurf stadium". MyJoyOnline. 2020-09-04. Retrieved 2020-09-05.
- ↑ 11.0 11.1 Online, Onua (2024-11-19). "UPSA names hostel after Dr. Matthew Opoku Prempeh for contributions to education". OnuaOnline. Retrieved 2024-11-19.
- ↑ "Akufo-Addo Congratulates Prof Alabi". GhanaWeb. 2012-11-24. Retrieved 2020-12-25.
- ↑ 13.0 13.1 "Undergraduate & Diploma Programmes". Undergraduate & Diploma Programmes. Archived from the original on 2019-07-08. Retrieved 2018-11-06.
- ↑ "Graduate Degree". Undergraduate & Diploma Programmes. Archived from the original on 2019-07-08. Retrieved 2018-11-06.