Buudi Malima

Buudi malima anɛ dinɛ nɔbigid buudi ka paꞌan buudii, an gυn-gun kɔnꞌɔb kɔnꞌɔb siꞌem bɛɛ banɛ an buud sieba. Buudi bɛlim nɛ li paŋ anɛ nidib yaꞌa miꞌi ba bundi malima, ba buudi kisυg, ba bundi pood nɛ an siꞌem ka maanɛ li sυꞌυŋa.

Baꞌakɔlυg maana anɛ dinɛ ka li malima pυ nie paalυ ka sɔ ꞌwυsa miꞌi  li malima, alazaŋ ka vɛɛnsυg daa maal ye li baŋ baꞌakɔlυg malima la nɛ maan siꞌem siꞌem kusaalin, li kas-kas anɛ Dubug nɛ saam dɔɔddim banɛ bɛ Dagunga nɛ Bulingin bɛ Sabil Sυꞌυlum. Li daa anɛ dɔɔdi ayi nwa ka vɛɛnsid la daa gaans maal vɛɛnsυg nwa. O daa gɔs gaans nɛ vɛɛsυg nidib anii diꞌes labaya nwa maali o tuuma la. Pυꞌab daa anɛ atanꞌ ka daub mɛ an an. Laꞌabanɛ ka vɛɛnsid la daa nɔki diꞌes labaya la daa anɛ nɔɔrin bυꞌosa. O daa zaŋi taŋaruŋɔ gbanꞌe sɔns sieba.

Vɛɛnsυg nwa gbanꞌar daa anɛ ye li nyaŋ nies paꞌal baꞌakɔlυg waꞌalυg maana nɛ an siꞌem kusaalin. Vɛɛnskaŋa paꞌal ye baꞌakɔlυg anɛ dinɛ ka li tυυma kae naꞌanaa amaa li dɔlisidi yɛla bɛdigɔ ka nan waꞌan bɛɛ maan baꞌakɔlυg malima.

Baꞌakɔlυg nɛ an siꞌel

Nidib bɛdigɔ sɔbi ba gbani pianꞌad paꞌani ba pυtɛnꞌɛra nɛ an siꞌel kati waꞌae baꞌakɔlɔlυg yɛla.

Mam mɛ mali n vɛɛnsa paꞌam nidib bɛdigɔ ka ba paꞌan baꞌakɔlug yɛla nɛ an siꞌem siꞌem.

Sieba mɛ maali ba vɛɛnsa paꞌan linɛ an baꞌakɔlυg, Baꞌakɔlυg nɛ yi zinꞌsia na, li nyɔɔdi nɛ an siꞌel tisid nidib nɛ li nyɔɔd nɛ an siem tis baꞌakɔndim.

Baꞌakɔlυg nyɔɔd nɛ an siꞌel

Atereburo, (1997) sɔbi o gbauŋ baꞌakɔlυŋ yɛla bɛ Garus pianꞌadi paꞌal baꞌakɔlυg nyɔɔd nɛ an siꞌel tisa mɔri sυgid bɛdigɔ tisid sɔ wυsa. Li anɛ linɛ ka ba mɔri gɔɔdi ba yir yɛn ka nimbɛꞌɛd kυ gɔɔsidi ba yir yɛn kanimbɛꞌɛd kυ nyaŋi kpɛn yirim la na daam sɔ. Li kɛt ka nidib paamid arezak, ba na kɛŋ baꞌakɔlυg sɔb sanꞌan buꞌos sυobanɛ ka ba na dɔlis ka  yɛla keŋ sŋa tisiba bɔzugɔ on na min bɛog yɛla ka na nyaŋi paꞌal.