Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Dorcas Affo-Toffey

Di yinɛ Wikipiidia
Dorcas Affo-Toffey
ninsaal
Sex or genderpua Dɛmisim gbɛlima
Country of citizenshipGhana Dɛmisim gbɛlima
Yu'ur Kane ka ba tis oDorcas Dɛmisim gbɛlima
Zak yu'urAffo, Toffey Dɛmisim gbɛlima
Du'am yuum4 Sigsaa/Nwadisayuobʋ 1975 Dɛmisim gbɛlima
Duam zin'igTikobo No.1 Dɛmisim gbɛlima
Languages spoken, written or signedEnglish Dɛmisim gbɛlima
Tuumapolitician Dɛmisim gbɛlima
Position heldMember of the 8th Parliament of the 4th Republic of Ghana Dɛmisim gbɛlima
Educated atKnutsford University College Dɛmisim gbɛlima
Academic degreeMaster of Business Administration, Bachelor in Business Administration, diploma Dɛmisim gbɛlima
Member of political partyNational Democratic Congress (NDC) Dɛmisim gbɛlima
Religion or worldviewChristianity Dɛmisim gbɛlima
Personal pronounL484 Dɛmisim gbɛlima

Dorcas Affo-Toffey[1] (4 May 1972) anɛ Gaana kpikpin, onɛ sʋŋid nɛ pɔlitiks nwɛꞌɛd.[2] O anɛ Maꞌasim tiig Naꞌadɔɔg, National Democratic Congress (NDC) nid.[3][4][5] O anɛ wadmaani tis Jomoro Constituency sʋꞌʋlim bɛ Western Region.[6]

On sinꞌiŋ siꞌem nɛ o saakur yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ba da dʋꞌa Dorcas Affo-Toffey nɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisyɔpɔi nɛ ayi la Nwadisas anu la daba anaasi daar (4 May 1972), Tikobo No. 1, o dʋꞌadib da anɛ Stephen Ackah Toffey onɛ da maal kaꞌalim la nɛ Mary Afo Danyi.[1] Ba da dʋꞌa o nɛ biis bɛdigʋ ni, onɛ paasi o saam biis pisi nɛ yinne la (23) pii nɛ anii (18) ka an kpaanr o ma biisa anu la ni.[7] o da kɛŋi o basic schoolnɛ Tikobo No. 1 and Ideal Preparatory school bɛ Takoradi la ka tɔlisi keŋ Nkroful Agriculture Secondary School yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnii nɛ ayuobʋ (1986) maali o secondary school education. On da naae anina la, o da tiak teŋi keŋ USA o taʋn kpɛɛm sanꞌan. Sankan o da zamis nyina yɛla (Dental hygiene), real estate management, branding nɛ customer service.

O mɔr diploma in Branding and Customer Service Management.[7] din nyaꞌaŋ o da tɔlisi o sakuri keŋ Knutsford University College maal Bachelor of Science degree in Marketing ka lɛn maal Master of Business Administration (MBA) in marketing.[7]

Afo-Toffey da bɛ USA ka di gaad yʋma pisi nɛ anu la, o da tʋm tʋʋma kɔnꞌɔb kɔnꞌɔb.[7] Luos kɔnꞌɔb kɔnꞌɔb la anɛ nimmaꞌasim lʋgʋr (health), gbaʋŋ zamisʋg lʋgʋr (education administration), real estate development, kpiisʋg (entrepreneurship) nɛ nidib sʋŋir (philanthropy).[7] Din yi yʋʋm tusa ayi nɛ ayi la (2002) paae zina, o pinꞌil tʋʋmanam ka gɔsi ba bɛdigʋ Atlanta Georgia bɛ USA la, ba sieba anɛ; Queen D Beauty nɛ Topeka Properties, zinꞌikanɛ gɔsid mɛɛb nɛ di laꞌadnam yɛla. o lɛn anɛ senior partner tis Selfie Homes bɛ Atlanta Georgia USA.[7] O da lɛb Gaana yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayi la ni (2012) ye o tʋmi o kpikpin tʋʋma, nannanna o anɛ chief executive officer nɛ Country Representative tis Nano Fix IT Company, nɛ Sebastian Closet Inc.[7]

On da nan bɔɔd ye o lieb Wadmaan la

Ba da vɔɔt Affo-Toffey ye o ziꞌen Maꞌasim tiig Naꞌadɔɔg, National Democratic Congress la Wadmaanib nyaꞌab la ni bɛ Jomoro Constituency yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ awai Nwadis anii la ni (August 2019).[3] O da paam vɔɔt tusir yinne, kɔbistan nɛ pisi nɛ anaasi (1,324) dinɛ an pisnii nɛ ayɔpɔi duꞌali anaasi kɔbiga pʋʋgin (87.4%) ka nidib ayi banɛ kpɛlim la, Akatia Kwaidoo nɛ Nda Blay Armah paam vɔɔt kɔbiga nɛ pisnii nɛ anii (188) dinɛ an piinɛ ayi duꞌal anaasi kɔbiga pʋʋgin (12.4%) nɛ anaasi (4) dinɛ an nɛɛm duꞌal ayi kɔbiga pʋʋgin (0.2%).[2]

Affo-Toffey da di yʋʋm tusa ayi nɛ pisi (2020) Wadmaanib vɔɔtʋg la bɛ Jomoro Constituency sʋꞌʋlim nɛ vɔɔt tusa pisi nɛ anaasi, kɔbistan nɛ pisnu nɛ ayuobʋ (24,356) dinɛ zɛm nɛ pisnu nɛ anu duꞌal anu kɔbiga pʋʋgin (55.5%) ka onɛ dɛŋim zinꞌi kʋk la zug la, Paul Essien onɛ bɛ Wabʋg Naꞌadɔɔgin, New Patriotic Party ni la paam vɔɔt tusa piinɛ awai, kɔbisnii nɛ pisnii nɛ awai (19,889) dinɛ zɛm nɛ pisnaasi nɛ anaasi duꞌal piswai nɛ anu kɔbiga pʋʋgin (44.95%).[8][9] Din yi yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne yʋʋmpaal Nwadig la daba ayɔpɔi daar (7 January 2021), o paas pʋꞌab pisnaasi (40) ka an on maꞌa an pʋꞌa yi Western Region ziꞌeni tisi ba sʋꞌʋlim dim wadmaanib yikanɛ paasi anii la ni.[6][10]

On da an Wadmaan la

Din yi yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne yʋʋmpaal Nwadig la daba ayɔpɔi daar (7 January 2021), Affo-Tottey da paam suori lieb wadmaan tis Jomoro Constituency wadmaanib yikanɛ paasi anii republic kanɛ paasi anaasi.[1][11] O paas laꞌaskanɛ gɔsid Gender and Children nɛ Lands and Forestry Committee wadmaanib yin la.[1]

On da ye o pianꞌ yiiga wadmaanib yin la yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne Nwadisa atan dabpisi nɛ anaasi daar la (24 March 2021), o da ye gɔmena mukim ka yɔꞌɔg border nam la ka ba yɔ COVID-19 pandemic yɛl la ka di sʋŋ ka nidib nyaŋi tʋm.[12][13] O da pianꞌ bɛdigʋ din nar dinɛ kɛ ka di nar ye ba yɔꞌɔg border la Jomoro Constituency zinꞌisieba anɛ dinɛ ka ba yɔ ka nidib pʋ nyaŋidi lɔꞌɔŋida nwɛnɛ Elubo, Jaway wharf, Newtown, Ellenda wharf nɛ tɛɛns bɛdigʋ Gaana. Nɛꞌ da anɛ o sʋꞌʋlim tɛɛns bɛdigʋ da bɛ border bɛ Gaana n Ivory Coast.[13][12]

Challenging her Eligibility

On da di yʋʋm tusa ayi nɛ pisi (2020) wadmaanib vɔɔtʋg la, Joshua Emuah Kofie onɛ yi Nuba-Mpataba da zɛrig Affo-Toffey ye o bɛnɛ tɛɛns ayi. O da keŋ Kɔɔtʋ maal pianꞌadi gɛɛs o. Kɔɔtʋ da ziꞌel daasiꞌer ye ba kʋʋs pianꞌad la o da pʋ kenꞌ kɔɔtʋ la nii, ka kɔɔtʋ la da tis bench warrant gɛɛs o yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne Nwadis piinɛ ayi la daba ayuobʋ daar (December 6, 2021). Nɛ wala wʋsa, yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne Nwadispiinɛ ayi daba awai daar (December 9th, 2021), Affo-Toffey da keŋ kɔɔtʋ la ni nɛ o lɔya, Edudzi Kudzo Tamaklo, nɛ onɛ an wadmaani tis Ellembelle, Emmanuel Armah-Kofi Buah. Sekondi Commercial Court A ban pianꞌ biꞌela la, ba da tiaki ba pʋtɛnꞌɛr bench warrant kanɛ ka ba ziꞌeli gɛɛs o la.[14]

Yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne, Nwadisa atan la dabpisi nɛ anaasi daar (24 March 2021), Affo-Toffey da daꞌ Ghana Division One League club Proud United.[15][16][17] O da tiak club la yʋꞌʋri tis Jomoro FC ka tiaki di yi  Accra, Greater Accra Region keŋ Jomoro bɛ Western Region.[18] Club la da tiꞌebnɛ ye ba nwɛꞌ nɛ Crosby Awuah Memorial Park (CAM), bɛ Aiyinase, zinꞌikanɛ ka Karela United yi la ban da tiak onɛ sʋꞌoe la.[18][17][16]

O ɛlnɛ Joseph Lawrence Ashun ka mɔr pʋꞌayuosa ayi: Francine Koffi (Fantana, yʋʋm yʋʋm bɛ Ghana)[19] nɛ Lynelle Koffi (nimmaꞌasim tʋʋma sakur bil bɛ USA).[7]

  1. 1 2 3 4 https://www.parliament.gh/mps?mp=1
  2. 1 2 https://ghanapoliticsonline.com/ndc-parliamentary-candidate-for-jomoro-dorcas-affo-toffey-donates-food-items-to-all-mosques-in-jomoro/
  3. 1 2 https://www.myjoyonline.com/ndc-parliamentary-primaries-provisional-results/
  4. ↑ https://www.myjoyonline.com/samia-nkrumah-disappointed-the-people-of-jomoro-ndc-parliamentary-candidate/
  5. ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Jomoro-NDC-parliamentary-candidate-inaugurates-new-party-office-at-Ezinlibo-1068445
  6. 1 2 https://www.ghanabusinessnews.com/2020/12/10/western-region-has-only-one-female-in-legislature/
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Profile-of-Member-of-Parliament-for-Jomoro-Dorcas-Affo-Toffey-1168762
  8. ↑ https://www.adomonline.com/election-2020-musician-fantanas-mother-wins-jomoro-seat/
  9. ↑ http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/western/jomoro/
  10. ↑ https://www.myjoyonline.com/news/politics/dorcas-affo-toffey-is-the-only-female-mp-from-western-region/
  11. ↑ http://new.ghanamps.com/mp/dorcas-affo-toffey/
  12. 1 2 https://www.myjoyonline.com/news/national/jomoro-mp-pushes-for-reopening-of-land-borders/
  13. 1 2 https://citinewsroom.com/2021/03/jomoro-mp-urges-government-to-reopen-land-borders-to-boost-economic-activities/
  14. ↑ https://citinewsroom.com/2021/12/sekondi-court-withdraws-warrant-for-arrest-of-jomoro-mp/
  15. ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Jomoro-MP-Hon-Dorcas-Affo-Toffey-takes-over-as-new-proud-United-owner-1214188
  16. 1 2 https://ghanasoccernet.com/dorcas-affo-toffey-jomoro-member-of-parliament-buys-division-one-league-club-proud-united
  17. 1 2 https://www.modernghana.com/sports/1070376/jomoro-mp-hon-dorcas-affo-toffey-is-now-the-owner.html
  18. 1 2 https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Jomoro-MP-reveals-why-she-bought-Division-One-League-Club-Proud-United-FC-1217359
  19. ↑ https://www.myjoyonline.com/fantanas-mum-wins-jomoro-parliamentary-seat/