Electoral Commission of Ghana
| Inception | 1993 |
|---|---|
| Country | Ghana |
| Located in the administrative territorial entity | North Ridge |
| Applies to jurisdiction | Ghana |
| Parent organization or unit | Ghana gɔmena |
| Headquarters location | Accra |
| Official website | https://www.ec.gov.gh |
Electoral Commission of Ghana (EC) anɛ lʋgir kanɛ Ghana nwa, bana sʋꞌoe vɔtʋg yɛla. Nidiba ayɔpɔi la,ba anɛ asuꞌoe -m-mɛŋ la yinɛ 1992 Ghana constitution.[1] kɔmisin la nannana da pinꞌinɛ Electoral Commission Act (Act 451) bɛ 1993.[2] Kwadwo Afari-Gyan da an yiiga kʋk daan kɔmision la, yi 1993 ti paae 2015.[3][4] onɛ da diꞌe o nɔba la anɛ Charlotte Osei onɛ da aan yiiga pʋꞌa kanɛ aan kʋk daan kɔmisin la,li yi 2015 ti paae June 2018.[5] Ka Jean Adukwei Mensah mɛ da diꞌe Charlotte Osei nɔba n bɛ July 2018.Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ anii la, li nwadis piinɛ ayiꞌ li daba anu daar ,ka Jean Adukwei Mensah Electoral commission kʋk daan da ti tiak sabil kʋdʋg kanɛ n bɛ Coat of arms of Ghana[6] nɛ vɔtʋg daka ni tɛɛnsid nʋʋg paꞌal banɛ vɔti siꞌem, bɛ sabi paal nɔgbanwaꞌa la ni.[7][8][9]
Yʋʋm tusa ayi nɛ pisinɛ atanꞌ la ni, 33,367 votʋg zinꞌis bɛ sʋꞌʋlim nam wʋsa ni nɛ 38,622 zinꞌibanɛ ka ba vɔti.[10]
Tʋntʋnib
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Kɔmisin nidib la wʋsa an ayɔpɔi .kʋk daan la zinꞌiŋ la da an zalim n bɛ June 2018, gɔmma zugdaa, Nana Akufo-Addo n da yisi Charlotte Osei.[11] lina da yinɛ nidba ka Sophia Akuffo, Chief Justice of Ghana da gaans ye vɛens la.[12][13]Gɔmma zugdaan kʋdʋg John Mahama da gaŋ o, nɛ o tɛɛns Council of State of Ghana bɛ June 2015.[14] O nyaꞌadɔlib ayi la anɛ Amadu Sulley nɛ Georgina Opoku Amankwah. John Evans Atta Mills da gaŋ , Sulley Amadu dɔlisid Ghana dim zuraan, yiti David Kangah onɛ da tʋm yʋma piinɛ awai ka keŋ vʋꞌosim la.[15]zuraan, John Mahama da ti gaŋ Georgina Opoku Amankwah ka o diꞌe Sarfo-Kantanka ziꞌesim on da tʋm yʋma nwɛn wʋʋ pisi la. On na da aan yiiga pʋꞌakanɛ aan kʋk daan nyaꞌadɔl n bɛ kɔmision la.[16]Nidib siꞌeba anaasi mɛ bɛ. Mrs. Paulina Adobea Dadzawa, aan administrator nɛ Ebenezer Aggrey Fynn, aan Management Consultant, gɔmma zuraan Kufuor da ti tɛɛns Council of State of Ghana ka gaŋ o bɛ February 2004.[17] Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ anii la, li nwadis ayuobʋ la daar ka kʋk daan la, Charlotte Osei nɛ o nyaꞌadɔlib ayi la, ka gɔmma zuraan Nana Akufo-Addo da yisi bas tʋʋma ni, dɔlis nidib banɛ ka Chief Justice, Sophia Akuffo, da ti gaŋ ye, ba maal vɛɛnsʋg, yit yɛlbanɛ ka maks tis ba la.[13] Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ anii li nwadis ayɔpɔi la,t Ghana zuraan, Nana Addo Dankwa Akuffo Addo da ti gaans EC kpɛɛm nam tiꞌtaꞌr EC anaasi.[18] Electoral Commissioner paal la, Jean Adukwei Mensa nɛ o nyaꞌadɔlib paala ayiꞌ la, Samuel Tettey nɛ Eric Bossman nɛ nidib paala ayiꞌ siꞌeba , ka Adwoa Asuama Abrefa nɛ ba wʋsa ka gɔmma zuraan Akufo-Addo da ti zʋŋi ba bɛ yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ anii la li nwadis anii la, li dapyinne daar.[19] Yʋʋm tusa ayi nɛ anaasi la, nwadis ayiꞌ,kɔmision nidiba atanꞌda keŋ vʋꞌosim. Ba anɛ Elizabeth Solomon, Mrs. Theresa Cole, and Professor Ernest Dumor. Nid yinne, Dr. M. K. Puni, kpiꞌ n bɛ yʋʋm tusa ayi nɛ anu la, li nwadis ayuobʋ la ni. Dixon Afreh da anɛ kɔmisin nid kʋdib ka da bas tʋʋma la, ban da gaŋi o ye o aan Justice of the Appeal Court bɛ October 1994. Electoral Commission of Ghana da ti pinꞌil biometric system of registration n bɛ electoral register saŋa ti paae yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayiꞌ zuraan nam nɛ wadmaadib vɔtʋg la. Gbanꞌakaŋa da anɛ ye di guꞌ ka nidib da sɔbi ba yʋda nɔɔrim babiga ka mɛ yis banɛ kpi yʋda vɔɔt gbaʋŋ la ni. Ban da tiꞌebi yʋʋm tusa ayi nɛ pisi votʋg la,tʋntʋnib 257 n bɛ 260 ɔffis bɛ sʋꞌʋlim la wʋsa da ti tɔꞌɔg nɛ internet. MTN won di nɛ na kɛ ka internet network nɛ Persol Systems, tɔꞌɔgin la da kɛ mɛ ka di mɛꞌ Data Centre la.[20]
Electoral Commission la da nɔk ligidi di aan, GH¢328,716,008, GH¢141, 267,303 nɛ GH¢822,897,500 di aan 2014, 2015 nɛ 2016 ligidi di aan yʋma la wʋsa. Ban da saꞌam ligidi bɛdegʋ bɛ 2014 nɛ 2015 anɛ ban da maan vɔtʋg ghana bɛ 2014 yɛla, 2015 District Level Elections nɛ ban da daꞌ 40,000 additional Biometric Verification Devices paas la. Kɔmision la nɔk ligidi dinɛ aan GH¢822,897,500 tis yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayuobʋ vɔtʋg yɛla. Ka , ligikanɛ ka ba na nɔk maal vɔtʋg la da anɛ GH¢1,139,885,991 ka di kɛ paaʋg kanɛ aan GH¢316,988,491.Ka yʋʋm tusa ayiꞌ nɛ piinɛ ayuobʋ ligkanɛ ka ba da tis la kɔbʋg pʋʋginɛ anɛ 150% nɛ 482.5% n zuꞌoe gat 2014 nɛ 2015 ligkanɛ ka ba da tis la, li yinɛ yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayuobʋ vɔtʋg la.Zaŋi keŋ tʋntʋnib yɔ ni, ba da nɔk ligidi dinɛ aan GH¢20,193,101 nɛ ba yɔɔ bɛ 2014, ka 2015, ligkanɛ da sʋm ye ba nɔk yɔ la da anɛ GH¢19,976,918, dinɛ da sie aan GH¢216,183 ka kɔbʋg pʋʋginɛ di anɛ 1.08% linɛ taas la anɛ kɔmision latʋntʋnib la da kɛ vʋꞌosim la. Yʋʋm tusa yai nɛ piinɛ ayuobʋ, ba da nɔk ligkaŋa GH¢15,248,621 tis ye ba yɔ tʋntʋnib. Zaŋi keŋ laꞌad nam daꞌ ni, ba da nɔk ligidi kanɛ aan GH¢304,142,217.86 n daꞌ bɛ 2014. Ban da saꞌam siela bɛ 2015 anɛ GH¢121,290,385 ka kɔbʋg pʋʋgin ka di sie aan 150.7%fʋn yaꞌa zaŋ maks nɛ 2014.Di sie la da yinnɛ electoral kɔmision tʋʋma bɛdegʋ n bɛ 2015. Ka ban da dɔlisi , Supreme Court n da yɛl ye, District Level vɔtʋg kʋ maal yaꞌas la, ba da ti paas ba ligkanɛ aan GH¢90,212,775 ye ba nɔk maligim maal vɔtʋg la . Nɛꞌ da yinɛ ban da laꞌas ligkanɛ aan GH¢231,480,078 bɛ 2015 yit ban da ye ba maal District Level Elections. Yis bɛ ligkaŋa ni ni GH¢822,897,500 da nɔki tis bɛ 2016, ka kɔbʋg pʋʋginɛ ka li aan 97.21% ka laꞌas wʋsa aan GH¢800,000,000 ziꞌel tis laꞌad daꞌ, ka kɔbʋg pʋʋginɛ ka li aan 1.85% laꞌas aan GH¢15,248,621 ziꞌel tis tʋntʋnib yɔ ka kɔbʋg pʋʋginɛ ka li aan 0.92% laꞌas aan GH¢7,648,879 ziꞌel tis non-financial assets.
Nidib banɛ registered bɛ August 2023 anɛ 17,027,641.
| OFFICE | NAME | TERM |
| Chairman | Jean Adukwei Mensa[18] | August 2018 – present |
| Deputy Chairman | Eric Asare Bossman[18] | August 2018 – present |
| Deputy Chairman | Samuel Tettey[18] | August 2018 – present |
| Member | Mrs. Paulina Adobea Dadzawa[17] | February 2004 – present |
| Member | Salima Ahmed Tijani[21] | March 2023 – present[22] |
| Member | Peter Appiahene (PhD)[21] | March 2023 – present[22] |
| Member | Rev Akua Ofori Boateng[21] | March 2023 – present[22] |
| Member | Adwoa Asuama Abrefa | August 2018[23] – present |
| Past Chairman | ||
| Chairman | Dr. Kwadwo Afari-Gyan | 1993 – June 2015 |
| Chairman | Charlotte Osei | June 2015 – June 2018[13] |
| Past Deputy Chairman | ||
| Deputy Chairman | Kwame Afreh[24] | 1992–1994 |
| Deputy Chairman | David Azey Adeenze-Kangah | 1993 – April 2012[15] |
| Deputy Chairman | Kwadwo Sarfo-Kantanka | 1993 – April 2013[25] |
| Deputy Chairman | Sulley Amadu[15] | May 2012 – June 2018[13] |
| Deputy Chairman | Georgina Opoku Amankwaa[16] | July 2013 – June 2018[13] |
| Past members | ||
| Member | Dr M K Puni[26] | ? – June 1995 |
| Member | Elizabeth Solomon[26] | ? – February 2004 |
| Member | Theresa Cole[26] | ? – February 2004 |
| Member | Ernest Dumor | ? – February 2004 |
| Member | Nana Amba Eyiiba I, Efutuhemaa | February 2004 – 2010 |
| Member | Eunice Akweley Roberts | February 2004 – 2010 |
| Member | Mrs. Paulina Adobea Dadzawa[17] | February 2004 – 2018[27] |
| Member | Ebenezer Aggrey Fynn[17] | March 2004 – March 2023 |
| Member | Sa-Adatu Maida | November 2010[28] – March 2023 |
| Member | Rebecca Kabukie Adjalo | November 2010[28]– March 2023 |
Sʋŋi nam
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ba da yɛl ye kɔmisin la diꞌes sʋŋi lin da kpɛlim biela nɛ 2008 vɔtʋg la, li kɛ mɛ ka ba gɔsid African nɛ international election reform organizations nam.[29] yʋʋm tusa ayi nɛ awi la, li nwadis piinɛ yinne , ba da mɔr laꞌasʋg ye ba gɔs vɔtʋg la , ka pinꞌili muki ye ba iee yɛl paala banɛ ka na mɔr bɛ African election commissions[29] linɛ da bɛ Accra ka ba antuꞌa zugda aan Colloquium on African Elections: Best Practices and Cross-Sectorial Collaboration.[29] laꞌasʋg da anɛ international election reform organizations nam bɛdegʋ da laꞌas na, ba anɛ National Democratic Institute, Africa Center for Strategic Studies la, International Foundation for Electoral Systems la, Netherlands Institute for Multiparty Democracy la, Open Society Initiative for West Africa nɛ UNDP.[29]
Tʋntʋnib kʋda
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋʋm tusa ayi nɛ anaasi la, li nwadis ayiꞌ la, kɔmisin tʋntʋnib atanꞌ da keŋ vʋꞌosim. Ba anɛ Elizabeth Solomon, Mrs. Theresa Cole nɛ Professor Ernest Dumor. tʋntʋn yinne, Dr. M. K.Puni, da kpiꞌ bɛ yʋʋm tusa ayi nɛ anu la li nwadis ayuobʋ. Dixon Afreh anɛ tʋntʋn kʋdʋg bɛ Commission la, ka bas ban da gaŋ o ye o aan Justice of the Appeal Court bɛ October 1994.[30] Tʋntʋnib atanꞌ ka gɔmma zuraan John Kufuor da ti tɛɛns Council of State of Ghana ka gaŋ o bɛ February 2004 ka zʋŋ n bɛ 5 March 2004.Ba anɛ Mrs. Paulina Adobea Dadzawa, aan administrator, Nana Amba Eyiiba I, Efutuhemaa nɛ Krontihemaa of the Oguaa Traditional Area and Eunice Akweley Roberts, an educationist and human resource practitioner. Ba wʋsa anɛ pʋꞌab . Ebenezer Aggrey Fynn, a management consultant ka gɔmma zuraan da gaŋ o ye , kɔmisin la, tʋntʋnib la paae ayɔpɔi.[17]
Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ anii la, li nwadis ayuobʋ la daar ka kʋk daan la, Charlotte Osei nɛ o nyaꞌadɔlib ayi Amadu Sulley nɛ Georgina Opoku Amankwah , ka gɔmma zuraan Nana Akufo-Addo da yisi ba ɔffis ni, dɔlis nidib banɛ ka Chief Justice,da ti gaŋ ye, ba maal vɛɛnsʋg, yit yɛl banɛ ka maks tis ba la.[31]
. Electoral Commission of Ghana da ti pinꞌil biometric system of registration n bɛ electoral register saŋa ti paae yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayiꞌ zuraan nam nɛ wadmaadib vɔtʋg la. Gbanꞌakaŋa da anɛ ye di guꞌ ka nidib da sɔbi ba yʋda nɔɔrim babiga ka mɛ yis banɛ kpi yʋda vɔɔt gbaʋŋ la ni.[32][33] Ban da tiꞌebi yʋʋm tusa ayi nɛ pisi votʋg la,tʋntʋnib 257 n bɛ 260 ɔffis bɛ sʋꞌʋlim la wʋsa da ti tɔꞌɔg nɛ internet. MTN won di nɛ na kɛ ka internet network nɛ Persol Systems, tɔꞌɔgin la da kɛ mɛ ka di mɛꞌ Data Centre la.[34]
. Bakɔi ayi ka yʋʋm tusa ayi nɛ pisi vɔtʋg la na paae la, ka kɔmisin da yɛl ye, maan laꞌad banɛ wʋsa na sʋŋ ka vɔtʋg la nɛ banɛ na kɛ ti baŋ onɛ di la nyaŋ ɛen tɔꞌɔtɔꞌɔ bɛ daar yinne ba vɔt bas.[35]
Preceding Institutions
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Electoral Commissions vʋm da ti mɔr daʋn bɛ saŋkanɛ paas Ghana anaasi Republic linɛ taas anɛ military coups. N bɛ UNIGOV referendum saŋa bɛ 1976, Justice Isaac K. Abban ba da gaŋ o ka aan Supreme Military Council bɛ Ignatius Kutu Acheampong saŋa.[36] yʋʋm tusir kɔbiswai nɛ pisyɔpɔi nɛ awai, ka Justice Joseph Kingsley-Nyinah Electoral kɔmisin kʋk daan bɛ .yʋʋm tusir kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayiꞌ zuraan nɛ wadmaanib vɔtʋg la , Justice Josiah Ofori Boateng da electoral kɔmisin kʋk daan
Tiꞌasʋg
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne li nwadis anu la, EC la saik taik ban maan vɔtʋg siꞌem suꞌulim nam la n, ka li anɛ ban maan vɔtug la siꞌem , voter registration exercises yʋma wʋsa , exhibitions, filing of nominations nɛ special voting.[37]E.C da bɔɔd ye ba tiak zuraan nɛ wadmmaanib vɔtʋg yis December 7 keŋ November 7. Nɛꞌ na wʋsa da paasi tiꞌasʋg la, ka na pʋ nɔk tʋm.[38]
Gɔsim mɛ
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- Elections in Ghana
- List of Ghana Parliament constituencies
- List of political parties in Ghana
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ http://www.ec.gov.gh/?q=node/26
- ↑ https://web.archive.org/web/20160731233408/http://www.ec.gov.gh/act-establishing-the-ec/
- ↑ https://www.modernghana.com/news/467529/1/dr-afari-gyan70-years-who-will-be-the-next-chairma.html
- ↑ https://www.modernghana.com/news/978219/afari-gyan-created-35-constituencies-and-parliamen.html
- ↑ https://africaneyereport.com/ghana-gets-first-woman-ec-boss/
- ↑ https://www.pulse.com.gh/bi/politics/politics-ghanas-electoral-commission-reverts-to-using-its-original-logo/srlsq11
- ↑ http://www.myjoyonline.com/politics/2018/December-4th/ec-reverts-to-original-logo.php
- ↑ http://www.myjoyonline.com/politics/2020/January-9th/coalition-urges-ec-to-engage-opponents-of-new-voters-register.php
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-news-change-of-ec-logo-cost-gh-16-000.html
- ↑ https://ec.gov.gh/
- ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/people/person.php?ID=3397
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/the-report-that-recommended-removal-of-charlotte-osei-and-deputies.html
- 1 2 3 4 5 https://web.archive.org/web/20180628233934/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Akufo-Addo-sacks-Charlotte-Osei-two-deputies-664333
- ↑ https://web.archive.org/web/20150628225337/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Mahama-appoints-new-EC-boss-364615
- 1 2 3 http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/politics/Amadu-Sulley-sworn-in-as-Deputy-Electoral-Commissioner-238299
- 1 2 http://tv3network.com/all-news/news/local/ec-gets-new-deputy-chairman.html
- 1 2 3 4 5 http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=53278
- 1 2 3 4 https://citinewsroom.com/2018/07/23/profiles-of-4-nominated-ec-top-officials/
- ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Enjoy-no-honeymoon-let-past-events-guide-you-to-make-EC-better-Akufo-Addo-to-Jean-Mensa-673760
- ↑ https://www.ghanaweb.com/person/Electoral-Commission-3397
- 1 2 3 https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Akufo-Addo-swears-in-three-new-Electoral-Commissioners-1734527
- 1 2 3 https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Meet-the-3-new-commissioners-of-the-EC-1735502
- ↑ https://web.archive.org/web/20191229135434/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Akufo-Addo-swears-in-Jean-Mensa-3-other-electoral-commissioners-673711
- ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/President-Kufuor-mourns-Justice-Afreh-54247
- ↑ https://web.archive.org/web/20160324035409/http://www.graphic.com.gh/news/politics/2115-kantanka-retires-from-electoral-commission.html
- 1 2 3 http://www.modernghana.com/GhanaHome/ghanavotes/commissioners.asp?menu_id=62
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/ec-left-with-only-3-members-akufo-addo-looking-for-4-to-replace.html
- 1 2 https://web.archive.org/web/20160304073806/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Changes-at-Electoral-Commission-President-appoints-two-196733
- 1 2 3 4 https://web.archive.org/web/20110616213431/http://www.ifes.org/publication/cba16b2cb21d0a9782ba54c57b8db64e/Ghana_African_Elections_11092009.pdf
- ↑ https://web.archive.org/web/20111005114336/http://www.ec.gov.gh/node/13
- ↑ https://web.archive.org/web/20200104033902/https://www.myjoyonline.com/politics/2018/june-28th/breaking-news.php
- ↑ http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.ph=227516
- ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/IEA-under-Jean-Mensa-in-2014-advised-EC-against-new-voters-register-in-election-year-Report-834802
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/257-ec-offices-linked-through-fibre-cables.html
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/december-7-polls-results-in-24-hours-ec-assures.html
- ↑ https://www.ghanaweb.com/person/Ignatius-Kutu-Acheampong-111
- ↑ https://citinewsroom.com/2021/05/ec-to-implement-continuous-voter-registration/
- ↑ https://ec.gov.gh/election-reforms/
