Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Joseph Kofi Adda

Di yinɛ Wikipiidia
Joseph Kofi Adda
ninsaal
Sex or genderDau Dɛmisim gbɛlima
Country of citizenshipGhana Dɛmisim gbɛlima
Yu'ur Kane ka ba tis oJoseph Dɛmisim gbɛlima
Du'am yuum22 Vaala/Nwadisanu 1956 Dɛmisim gbɛlima
Duam zin'igNavrongo Dɛmisim gbɛlima
Date of death14 Sawa'ar/Nwadispii nɛ yinne 2021 Dɛmisim gbɛlima
Languages spoken, written or signedEnglish Dɛmisim gbɛlima
Tuumapolitician, financial economist, business consultant, minister Dɛmisim gbɛlima
Position heldMember of the 7th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Member of the 5th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Member of the 4th Parliament of the 4th Republic of Ghana Dɛmisim gbɛlima
Member of political partyNew Patriotic Party Dɛmisim gbɛlima
Religion or worldviewChristianity Dɛmisim gbɛlima

Joseph Kofi Kowe Adda da anɛ Ghana pɔlitis nwɛɛd, o da anɛ wadmaan tʋm bɛ wadmaanib yir la ka mɛ tʋm linɛ an  Minista Wabʋg Naadɔɔg gɔmina saŋa Akufo-Addo win ti nwadig yinne la ni yʋʋm 2021 la ni. Ba da dua o nɛ nwadis anaasi la dabisim pisi nɛ ayi' 22, yʋʋm 1956 ti paae nwadis piiga la dabisim pii nɛ anaasi yʋʋm 2021 la ni. O da anɛ onɛ mɔr gbaʋŋ kati waae ligidi zanlim yɛla nɛ suranwɛɛd.

Vʋm pinilʋg nɛ sakur yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ba dua Joseph Adda nɛ n bɛ Navrongo, tempʋʋg titaar linɛ bɛ Kassena-Nankanaʋlʋm Upper East Region Ghana la.[1]O da keŋi o secondary sakʋr nɛ St. John's School, Sekondi ka die digirii kasɛta gbaʋŋ linɛ an pɔlitis nɛ economics la n yi Indiana Wesleyan University, linɛ bɛ Marion, Indiana, United States la, lin da yi yʋʋm 1979 ti paae yʋʋm 1982 la ni la. Ka yʋʋm 1982 ti paae yʋʋm 1984 la ni, ka o da bɛ Columbia University, linɛ bɛ New York, ani ka o maal o mastɛs digirii zamisʋg linɛ an International Affairs, ka o zamisʋg nwa zug da anɛ ligidi mɔrim nɛ Banking yɛla.[2]O da tɔlisi ya yaas n die kasɛta gbaʋŋ linɛ an African Studies n bɛ Nyunivɛsiti kan nɔɔ ni. Ka yʋʋm 1989 la ni, ka o die kasɛta gbaʋŋ linɛ ye o zamis French pianad la ka lɛn zamis linɛ ka ba buon ye civilization la yi Sorbonne University, Paris, France ni.[1]

Joseph Adda da tʋmnɛ an onɛ gɔsid nɛ onɛ an suranwɛɛd.[3] O da tʋmnɛ an kpɛɛm n bɛ Ministry of Trade and Industry Ghana yʋʋm 1983 la ni. Ka yʋʋm 1983 nɛ yʋʋm 1984 la ni, ka o tʋm an onɛ an gbaʋŋ zamisʋg vɛɛns-vɛɛns n bɛ Third World Trade Institute, New York, USA. Ka yʋma ayi' nyaaŋ,ka o tʋm an kpɛɛm kanɛ an Darɛta n tis Equitable Financial Service, Inc., in New Jersey, USA.  Adda da lɛn tʋm n bɛ Essex County College, Newark, New Jersey, USA yʋʋm (1986 – 1988) la ni, ka tʋm bɛ Thomson McKinnon Securities Inc., New York (1989 – 1991) la ni ka tʋm nɛ Deloitte and Touche Consulting, (West Africa), n bɛ Ankara yʋʋma (1991 – 1994) la ni.  Lin yi wʋʋ yʋʋma 1994 la ni sa, Joseph Adda n an Darɛta tis Omni Consulting International (Ghana) Ltd tʋʋma la.[2]Ka lin da yi yʋʋma 1996 ti paae yʋʋma 2000 la ni, ka o tʋm n bɛ tʋʋmnamin ziis kɔnɔb-kɔnɔb ka li kas-kas anɛ Minista banɛ gɔsid Ghana ligidi  yɛla la.[1]

Adda yiiga kpɛnem wadmaanib yir la da anɛ yʋʋma 2003 la ni. Ba da maali alɛm maligim vɔt vɔtʋg ka ba da vɔt ka o di n tis Navrongo Central linɛ bɛ Upper East Region Ghana sʋʋlʋm la John Achuliwor onɛ da wadmaan la kʋm la nyaaŋ la.[4]O da lɛn die kʋk la yaas yʋʋma 2004 vɔt la ni. O da zienɛ Wabʋg Naadɔɔg la zugu nyaa di.[5][6][7]O sʋʋlʋm la da paas wadmaanib kʋkʋs ayi la n yi kʋkʋs la kanl wʋsa linɛ da an piina atan la 13 Wabʋg Naadɔɔg dim wadmaanib la da di n bɛ Upper East Region la.Wabʋg wadmaanib la da gat ba da mɔri 128 n yi wadmaanib kanl wʋsa linɛ an 230 kʋkʋs la wʋsa ni.[8]Vɔt linɛ ka o da paam anɛ 12,444 n yi vɔt la kanl wʋsa linɛ da an 31,657la

Kɔbiga pʋʋginɛ o da mɔri 39.3% vɔt la wʋsa ni.[9] Onɛ Gabriel Pwamang onɛ da PNC nid la, Andema Emmanuel onɛ da Maasim Tiig nid, Azantinlwo Anemana Jennifer Grace onɛ da CPP nid la, Bagonia Grace DPP nid la, Donald Amuah, Otito Werseh nɛ Achuliwor A. banɛ da zienɛ ba mɛŋ nyari, ba wʋsa da paamnɛ vɔt bam 6,512, 6,201, 140, 83, 2,262 nɛ 4,015 wʋʋ ba yʋda la tʋʋnl taaba siem la yi vɔt la wʋsa ni. Kɔbiga pʋʋginɛ ba wʋsa da mɔri 20.6%, 19.6%, 0.4%, 0.3%, 7.1% and 12.7% wʋʋ ba yʋda la tʋʋnl taaba siem la vɔt la kanl wʋsa ni.[6][5]

Gɔmina John Kufuor da gaŋi Adda ye o an minista kanɛ gɔsid saalib paŋ nɔbigir nɛ tʋʋma nɔgusʋg yɛla yʋʋm 2005 la ni.[10] Ka yʋʋm 2006 ani ka o siiŋi o minista tʋʋma la.[11]Lin nyaaŋ ka Gɔmina Kuffuor tiak o tʋʋma la tis Felix Owusu-Adjapong ye o an minista la. Joe Adda da lɛn die kʋk la Wabʋg naadɔɔg la li vɔɔdʋg linɛ da maal yʋʋm 2008 ni la.[12] Lin nyaaŋ ka o kɔ'ɔŋ kʋk la yʋʋm 2012 ka Mark Woyongo di ka bas o.[13]

Adda da di pua mɔr biis ayi.[2]O da anɛ Kristo biig.[14] O da anɛ Catholic karim biig.[2]

Adda da kpinɛ nwadis piiga la ni dabisim pii nɛ anaasi Alamis daar, yʋʋm 2021 la ni n bɛ Legon Sibiti linɛ bɛ Ankara sʋʋlʋm la ni.


  1. 1 2 3 https://web.archive.org/web/20070415200335/http://www.ghana.gov.gh/governing/ministers/ada.php
  2. 1 2 3 4 https://web.archive.org/web/20160506160910/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=25
  3. https://web.archive.org/web/20071011103451/http://www.ghanadistricts.com/mps/?r=8&PHPSESSID=83d8e3e6fb8b173f937b3da4fd190fc5&mpd=174&PHPSESSID=83d8e3e6fb8b173f937b3da4fd190fc5
  4. http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=34533
  5. 1 2 https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/uppereast/173/
  6. 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Kofi_Adda#:~:text=Personal%20tools-,Elections%202004%3B%20Ghana%27s%20Parliamentary%20and%20Presidential%20Elections.%20Accra%3A%20Electoral%20Commission%20of%20Ghana%3B%20Friedrich%20Ebert%20Stiftung.%202005.%20p.%C2%A0186.
  7. https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Kofi_Adda#:~:text=Personal%20tools-,Elections%202004%3B%20Ghana%27s%20Parliamentary%20and%20Presidential%20Elections.%20Accra%3A%20Electoral%20Commission%20of%20Ghana%3B%20Friedrich%20Ebert%20Stiftung.%202005.%20p.%C2%A0184.
  8. https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/
  9. http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/president/index.php
  10. http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=74556
  11. http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=103354
  12. https://web.archive.org/web/20170731025902/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Arts-Minister-Catherine-Afeku-makes-it-to-Cabinet-542839
  13. https://web.archive.org/web/20170731025902/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Arts-Minister-Catherine-Afeku-makes-it-to-Cabinet-542839
  14. https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Kofi_Adda#:~:text=Personal%20tools-,Ghana%20Parliamentary%20Register%2C%202004%2D2008.%20Ghana%3A%20The%20Office%20of%20Parliament.%202004.%20p.%C2%A083.