Joseph Kofi Adda
| Sex or gender | Dau |
|---|---|
| Country of citizenship | Ghana |
| Yu'ur Kane ka ba tis o | Joseph |
| Du'am yuum | 22 Vaala/Nwadisanu 1956 |
| Duam zin'ig | Navrongo |
| Date of death | 14 Sawa'ar/Nwadispii nɛ yinne 2021 |
| Languages spoken, written or signed | English |
| Tuuma | politician, financial economist, business consultant, minister |
| Position held | Member of the 7th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Member of the 5th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Member of the 4th Parliament of the 4th Republic of Ghana |
| Member of political party | New Patriotic Party |
| Religion or worldview | Christianity |
Joseph Kofi Kowe Adda da anɛ Ghana pɔlitis nwɛꞌɛd, o da anɛ wadmaan tʋm bɛ wadmaanib yir la ka mɛ tʋm linɛ an Minista Wabʋg Naꞌadɔɔg gɔmina saŋa Akufo-Addo win ti nwadig yinne la ni yʋʋm 2021 la ni. Ba da duꞌa o nɛ nwadis anaasi la dabisim pisi nɛ ayi' 22, yʋʋm 1956 ti paae nwadis piiga la dabisim pii nɛ anaasi yʋʋm 2021 la ni. O da anɛ onɛ mɔr gbaʋŋ kati waꞌae ligidi zanlim yɛla nɛ suranwɛꞌɛd.
Vʋm pinꞌilʋg nɛ sakur yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ba duꞌa Joseph Adda nɛ n bɛ Navrongo, tempʋʋg titaꞌar linɛ bɛ Kassena-Nankana sʋꞌʋlʋm Upper East Region Ghana la.[1]O da keŋi o secondary sakʋr nɛ St. John's School, Sekondi ka diꞌe digirii kasɛta gbaʋŋ linɛ an pɔlitis nɛ economics la n yi Indiana Wesleyan University, linɛ bɛ Marion, Indiana, United States la, lin da yi yʋʋm 1979 ti paae yʋʋm 1982 la ni la. Ka yʋʋm 1982 ti paae yʋʋm 1984 la ni, ka o da bɛ Columbia University, linɛ bɛ New York, ani ka o maal o mastɛs digirii zamisʋg linɛ an International Affairs, ka o zamisʋg nwa zug da anɛ ligidi mɔrim nɛ Banking yɛla.[2]O da tɔlisi ya yaꞌas n diꞌe kasɛta gbaʋŋ linɛ an African Studies n bɛ Nyunivɛsiti kan nɔɔ ni. Ka yʋʋm 1989 la ni, ka o diꞌe kasɛta gbaʋŋ linɛ ye o zamis French pianꞌad la ka lɛn zamis linɛ ka ba buon ye civilization la yi Sorbonne University, Paris, France ni.[1]
Joseph Adda da tʋmnɛ an onɛ gɔsid nɛ onɛ an suranwɛꞌɛd.[3] O da tʋmnɛ an kpɛɛm n bɛ Ministry of Trade and Industry Ghana yʋʋm 1983 la ni. Ka yʋʋm 1983 nɛ yʋʋm 1984 la ni, ka o tʋm an onɛ an gbaʋŋ zamisʋg vɛɛns-vɛɛns n bɛ Third World Trade Institute, New York, USA. Ka yʋma ayi' nyaꞌaŋ,ka o tʋm an kpɛɛm kanɛ an Darɛta n tis Equitable Financial Service, Inc., in New Jersey, USA. Adda da lɛn tʋm n bɛ Essex County College, Newark, New Jersey, USA yʋʋm (1986 – 1988) la ni, ka tʋm bɛ Thomson McKinnon Securities Inc., New York (1989 – 1991) la ni ka tʋm nɛ Deloitte and Touche Consulting, (West Africa), n bɛ Ankara yʋʋma (1991 – 1994) la ni. Lin yi wʋʋ yʋʋma 1994 la ni sa, Joseph Adda n an Darɛta tis Omni Consulting International (Ghana) Ltd tʋʋma la.[2]Ka lin da yi yʋʋma 1996 ti paae yʋʋma 2000 la ni, ka o tʋm n bɛ tʋʋmnamin ziꞌis kɔnꞌɔb-kɔnꞌɔb ka li kas-kas anɛ Minista banɛ gɔsid Ghana ligidi yɛla la.[1]
Vɔt la yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Adda yiiga kpɛnꞌem wadmaanib yir la da anɛ yʋʋma 2003 la ni. Ba da maali alɛm maligim vɔt vɔtʋg ka ba da vɔt ka o di n tis Navrongo Central linɛ bɛ Upper East Region Ghana sʋꞌʋlʋm la John Achuliwor onɛ da wadmaan la kʋm la nyaꞌaŋ la.[4]O da lɛn diꞌe kʋk la yaꞌas yʋʋma 2004 vɔt la ni. O da ziꞌenɛ Wabʋg Naꞌadɔɔg la zugu nyaꞌa di.[5][6][7]O sʋꞌʋlʋm la da paas wadmaanib kʋkʋs ayi la n yi kʋkʋs la kanl wʋsa linɛ da an piina atanꞌ la 13 Wabʋg Naꞌadɔɔg dim wadmaanib la da di n bɛ Upper East Region la.Wabʋg wadmaanib la da gat ba da mɔri 128 n yi wadmaanib kanl wʋsa linɛ an 230 kʋkʋs la wʋsa ni.[8]Vɔt linɛ ka o da paam anɛ 12,444 n yi vɔt la kanl wʋsa linɛ da an 31,657la
Kɔbiga pʋʋginɛ o da mɔri 39.3% vɔt la wʋsa ni.[9] Onɛ Gabriel Pwamang onɛ da PNC nid la, Andema Emmanuel onɛ da Maꞌasim Tiig nid, Azantinlwo Anemana Jennifer Grace onɛ da CPP nid la, Bagonia Grace DPP nid la, Donald Amuah, Otito Werseh nɛ Achuliwor A. banɛ da ziꞌenɛ ba mɛŋ nyari, ba wʋsa da paamnɛ vɔt bam 6,512, 6,201, 140, 83, 2,262 nɛ 4,015 wʋʋ ba yʋda la tʋʋnl taaba siꞌem la yi vɔt la wʋsa ni. Kɔbiga pʋʋginɛ ba wʋsa da mɔri 20.6%, 19.6%, 0.4%, 0.3%, 7.1% and 12.7% wʋʋ ba yʋda la tʋʋnl taaba siꞌem la vɔt la kanl wʋsa ni.[6][5]
Pɔlitis nwɛ'ɛb yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Gɔmina John Kufuor da gaŋi Adda ye o an minista kanɛ gɔsid saalib paŋ nɔbigir nɛ tʋʋma nɔgusʋg yɛla yʋʋm 2005 la ni.[10] Ka yʋʋm 2006 ani ka o siꞌiŋi o minista tʋʋma la.[11]Lin nyaꞌaŋ ka Gɔmina Kuffuor tiak o tʋʋma la tis Felix Owusu-Adjapong ye o an minista la. Joe Adda da lɛn diꞌe kʋk la Wabʋg naꞌadɔɔg la li vɔɔdʋg linɛ da maal yʋʋm 2008 ni la.[12] Lin nyaꞌaŋ ka o kɔ'ɔŋ kʋk la yʋʋm 2012 ka Mark Woyongo di ka bas o.[13]
O vʋm bɛllim
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Adda da di puꞌa mɔr biis ayi.[2]O da anɛ Kristo biig.[14] O da anɛ Catholic karim biig.[2]
O kʋm yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Adda da kpinɛ nwadis piiga la ni dabisim pii nɛ anaasi Alamis daar, yʋʋm 2021 la ni n bɛ Legon Sibiti linɛ bɛ Ankara sʋꞌʋlʋm la ni.
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]
- 1 2 3 https://web.archive.org/web/20070415200335/http://www.ghana.gov.gh/governing/ministers/ada.php
- 1 2 3 4 https://web.archive.org/web/20160506160910/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=25
- ↑ https://web.archive.org/web/20071011103451/http://www.ghanadistricts.com/mps/?r=8&PHPSESSID=83d8e3e6fb8b173f937b3da4fd190fc5&mpd=174&PHPSESSID=83d8e3e6fb8b173f937b3da4fd190fc5
- ↑ http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=34533
- 1 2 https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/uppereast/173/
- 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Kofi_Adda#:~:text=Personal%20tools-,Elections%202004%3B%20Ghana%27s%20Parliamentary%20and%20Presidential%20Elections.%20Accra%3A%20Electoral%20Commission%20of%20Ghana%3B%20Friedrich%20Ebert%20Stiftung.%202005.%20p.%C2%A0186.
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Kofi_Adda#:~:text=Personal%20tools-,Elections%202004%3B%20Ghana%27s%20Parliamentary%20and%20Presidential%20Elections.%20Accra%3A%20Electoral%20Commission%20of%20Ghana%3B%20Friedrich%20Ebert%20Stiftung.%202005.%20p.%C2%A0184.
- ↑ https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/
- ↑ http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/president/index.php
- ↑ http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=74556
- ↑ http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=103354
- ↑ https://web.archive.org/web/20170731025902/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Arts-Minister-Catherine-Afeku-makes-it-to-Cabinet-542839
- ↑ https://web.archive.org/web/20170731025902/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Arts-Minister-Catherine-Afeku-makes-it-to-Cabinet-542839
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Kofi_Adda#:~:text=Personal%20tools-,Ghana%20Parliamentary%20Register%2C%202004%2D2008.%20Ghana%3A%20The%20Office%20of%20Parliament.%202004.%20p.%C2%A083.