Maloya
| Subclass of | music of Réunion, music of Seychelles |
|---|---|
| Country of origin | France |
| Intangible cultural heritage status | National Inventory of Intangible Cultural Heritage in France, Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity |
| Described at URL | https://ich.unesco.org/en/RL/00249, https://ich.unesco.org/fr/RL/00249, https://ich.unesco.org/es/RL/00249 |
Maloya anɛ dinɛ an bun yinnɛ dinɛ pɛɛs Réunion yʋma laꞌad dinɛ pak pamm, Réunion Creole ni ka ba ɛɛnti yʋm nɛ ba buudi ni dɔli nɛ ba yʋma lak kani pɔnd la.[1] Maloya anɛ bun saaŋ kani yit African nɛ Malagasy nɛ saŋpkanꞌasnam bani bɛ Indian indentured workers m bɛ island zugiŋ sa, nɛ yʋma zinꞌis zinꞌ sieba Réunion, séga pʋʋgiŋ. Dunia wʋsa yʋma lava mɔɔn nɛ banɛ pʋ zanmis yʋma labaya tisib la ɛnti duoe saŋsiebamamissi paꞌal maloya tnɛ American yʋma, nɛ blues, ka ba mɔri nwanim sieba biꞌela.[2] Yʋʋm 1970s la French dim da gɔs Maloya anɛ bʋnkani an namisʋgʋ tisi ba pamm.[3] Saŋa sieba ba ɛɛnti nɔkim maali yɛ di anɛ Reunionese version of séga.
Paꞌalʋg
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Fʋ yaꞌa gɔs séga mɔr yʋma laꞌad bɛdigʋ laꞌam pɛɛs European yʋma laꞌadnam, Maloya buudi malima yʋma laꞌadbanɛ gɔnd la. Maloya yʋma anɛ yʋm banɛ an yɛ ba yʋmid ka siasid buudi.[4]
Yʋma Laꞌad
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ba buudi yʋma laꞌad la anɛ bama nam:
Roulér – yʋma kʋnkon kani mɔr kʋkɔr bʋgʋsʋg, ka ba nwɛꞌɛd nɛ nʋꞌʋs.
Kayamb – yʋma laʋk kani an lamiri ka ba nɔk kɛkanꞌa siind vɔɔnr nɛ li biili maal.
Pikér – nɛꞌ anɛ yʋma lauk kani ka ba nɔk bamboo maal ka ba nwɛꞌɛdi li nɛ diba.
Sati – nɛꞌ anɛ kʋnt lamir kani an yʋma lauk ka ba nwɛꞌɛdi li anɛ.
Bob – a braced, struck musical bow nɛꞌ mɛ anɛ yʋma lauk kani ka ba kʋki li nɛ siꞌel ka li sʋŋidi li kunkunma.[5]
Pian'azug
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Maloya yʋma anɛ yʋm banɛ ka gɔmena yɛla [6] bɛɛ li pʋʋgin, li pian'azug la nwɛ'ɛdi dɔlisid siꞌem la pian'ad nɛ pa'an yamʋgnam bɛɛ nɔŋ yɛla.[6]
Li Zinꞌik
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Maloya yʋma nɛ ba waꞌab la dɔlisid siꞌem la nwɛnii African dim yʋma nɛ ba waꞌab him kiapi dɔlisid faar kani yit Africa dim malima (“service Kaf” nɛ Madagascar (“servis kabaré”), nɛ faar linɛ ka ba laꞌam yi yamis banɛ da dɛŋim bɛ tɛɛns banɛ da bɛ saŋkan la. Saansa biela ni, Tamil malima nɛ ba nwɛꞌɛb da anɛ linɛ ka Danyèl Waro paꞌala nɛ o yʋma nwɛꞌɛb dɔlisʋg da kpɛꞌ li pʋʋgin paam ka li kɛ ka ba yʋma la bigis nyai yɛ li yini African, Malagasy nɛ Indian bɛdigʋ ni na.[7]
Labakʋda
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ba da kat Maloya nwɛnɛɛ yʋma pisyuobu nam baba, bɔzugɔ ba da kɛŋɛ maal nɔɔr yinɛ nɛ creole culture.[2] Ka mɛ da lɛm ka maloya dim sieba yʋma pisnii, ka li anɛ ban da mɔr gbaꞌa yalis la zug, ka mɔri ba mɛŋi laꞌasid nɛ Communist Party of Réunion[5] Amaa zina Maloya yʋm-yʋm ɔnɛ ka o yʋꞌʋr hali Danyèl Waro. Firmin Viry, ɔnɛ paꞌal Danyèl Waro yʋma, ɔnɛ mɛ lɛm da sʋŋ maloya la ba yʋꞌʋr fʋ. Françoise Vergès pianꞌa paꞌal yɛ Firmin Viry in 1959 da ɔnɛ da yyiiga sɔbi mɔr maloya tʋʋma yi paalʋ na, Communist Party[8] la da mɔri ba party la kɛn paalim na la. Maloya da zienɛ tis political nɛ social protest by Creole poets bani an Waro, ka yʋꞌʋn ta bɛɛbɛɛ tiaki an Ziskakan.[1]1980s li nɛ da an maloya sinꞌigidin la, ba da pʋ nɛ zinꞌis-zinꞌis ka ba nɛ an Ziskakan, Baster, Firmin Viry, Granmoun Baba, Rwa Kaff nɛ Ti Fock, ka sieba laꞌas nɛ maloya, banɛ an séga, zouk, reggae, samba, afrobeat, jazz and rock ka li kɛ ka ba yʋr yi pamm tɛɛns bɛdigʋ ni.[9]
Ba Buudi Malima La Sʋꞌʋm
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Maloya da nieɛ paalʋ nɛ 2009 yʋꞌʋm la ka ba yʋma da pɛɛs Intangible Cultural Heritage of Humanity of UNESCO tis France.[10]
Yʋm bama nwaꞌ, Jean Paul Roig, da sɔbnɛ digil 1994 saŋa, ka tisid li yʋꞌʋr yɛ Maloya Dousman.[11]
Gɔsim Yaꞌas
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Sega music, the other traditional music of Réunion
Music of Réunion
List of Réunionnais
List of blues genres#Blues-like genres.
Gbamvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Maloya#cite_note-encyc-1
- 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Maloya#cite_note-thebasics-2
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Maloya#cite_note-bbc_denselow-3
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Maloya#cite_note-4
- 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Maloya#cite_note-garlandencyclopedia-5
- 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Maloya#cite_note-lonelyplanet-6
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Maloya#cite_note-hawkins-7
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Maloya#cite_note-8
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Maloya#cite_note-9
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Maloya#cite_note-10
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Maloya#cite_note-FCAT-11