Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Martenitsa

Di yinɛ Wikipiidia


Martenitsa
Slavic holiday
Country of originBulgaria, North Macedonia, Moldova, Romania Dɛmisim gbɛlima
Intangible cultural heritage statusRepresentative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity Dɛmisim gbɛlima
Described at URLhttps://ich.unesco.org/en/RL/01287, https://ich.unesco.org/fr/RL/01287, https://ich.unesco.org/es/RL/01287 Dɛmisim gbɛlima

Martenitsa (Bulgerian: мapтeнͷцa, buon ye [martɛnt͡sa]; Macedonian: Map ͷ, romanized: martinka; Greek: μάρτης, romanized: mártis: Romanian: Albanian: verore) anɛ fuyɛɛriŋ bil vɛnlif kanɛ ka ba zaŋ yaadi piel nɛ yaadi zina maal, ba ye maal ka li anɛ woo biis ayi taal taaba ka ba mɔri diem la, (the form of two dolls), piel la an dau ka zina la an pua. Ba yɛɛd martenitsa nɛ Baba Marta Day (Donwalig nwadig 1) ka onɛ yɛ la nyaan ti nyɛ stork, swallow, bɛɛ Blosoming tree (bɛɛ Donwalig nwadig la ya ti kpi (Vaala  nwagid 1))BulgarianMacedonian dim ni, holiday (dabiszaal) la yʋʋr la gbin anɛ “Grandma March”, “Yaabpua Donwalig nwadig” , dabiszaal la nɛ Martenitsa yɛɛb la anɛ BulgarianMacedonian buudi malima kanɛ ka ba maan ka li paan ye spring saŋa paae ya ka ba tʋʋsidi diedi li. BulgarianMacedonian dim nii, folklore malima pininɛ Donwalig, March.[1] Ba paasi linɛ 2017 UNESCO Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity.[2][3][4]

Martenitsa ye anɛ ban na sɛn yaadi ka zaŋ gummi su ka ba nwɛni biisa ayi nɛ pizho nɛ penda (Bulgarian Пижο и Πeндa). Pizho, dau la, ye anɛ piel; penda, pua la ye sɔn nɛ takip ka ye an zina.

Gum zina nɛ gum piel kanɛ ka ba zaŋi sɛn la anɛ ninmaasim bɔɔdim zanbin. Ba anɛ heralds banɛ kɛ ka spring kenna nɛ vʋm paalig la. Ka pielig la an nyain zanbin, zina anɛ vʋm nɛ nimbaanlig, kɛ ka ethnologist yɛl ye, li piniligin la, malʋŋ la tiendi nidib vʋm nɛ kum kenne tisid taab siem la, sʋm nɛ bɛɛd, nɛ sunsanaʋŋ nɛ sunmaasim saalib vʋmin. Martenitsa la mɛ anɛ ma sʋŋ zanbin bɛlimin, piel la an snow, (mɛligim) nyɛligir nyain zanbin la, nɛ nintaŋ an zina la, linɛ ka li paŋ la paasid nɛ, progresses[5] maaa spring saŋa la pʋʋgin. Vʋm yinɛ Winaam piini ayi nwa ni. Ba mɛ yinɛ dau nɛ pua piniiligin, ka ba zɛmisig, sʋm ka vʋm mɛ bɔɔd zɛmisig.

Malʋŋ la anɛ ye Martenitsi tisid ka li anɛ piini, ka sɔ daa li o mɛŋa sʋoe ya. Ba tisidi nidib banɛ ka ba nɔŋ, zuanam, nɛ ban kpin nɛ ninsieba. Ka li pininɛ Donwalig nwadig la yiiga daar la, ba zangidi yinne bɛɛ bɛdigʋ tabil nɛ fuud banɛ ka ba yɛ, bɛɛ nuugin bɛɛ ningɔɔnrin, ka onɛ yɛ nyaan ti nyɛ stork bɛɛ swallow yi kateŋi kunna, bɛɛ blossoming tree, tiig kanɛ pu hali ka yʋʋn yis Martenitsa la.

Bulgarian folkloreMacedonian Slavic mythlogy ni, Baba Marta yʋʋr la (Bulgarian: Бaōa .. “Grandma March”) tiendi puanyaaŋ onɛ ko pʋtɛnɛr tiasid tɔɔtɔ. ba pʋtɛnɛr anɛ ye ba ya yɛ Martenitsa siim zina nɛ siim piela la, nidib la sɔsidi nimbaanlzɔɔr Baba Marta ni. Ba tiir anɛ winter gaad tɔɔtɔ ka spring kena. Yiiga stork bɛɛ swallow kanɛ lɛn na la anɛ spring harbinger ka kasetʋg ye Baba Marta pʋtɛnɛr an sʋm ka li kpɛlim nɛ ye o vʋʋs.

Malʋŋ la zan daan ka ba na yɛɛg Martanitsa la anɛ gʋn gʋn zini gʋn gʋn BulgariaNorth Macedonia teensin. Ninsieba lɔɔdi Martenitsa la taal tiig puum wil, ka li an laafi nɛ zugsʋŋi tit tiig la, kanɛ ka nid kanɛ yɛ Martenitsa la wʋmi li malisim ban daa yɛ li, wearing it[6] sansia la. Sieba lakidi kugir ka zaŋi li niŋi li lɛgin ka ba yaamin  an ye bʋnkɔnbʋg kan buudi (li ye anɛ bʋniandir) kpiel nɛ token la dabsis kanɛ dɔl la na paal nida laafi yʋʋm la wʋsa pʋʋgin. Bʋniandir la yaa anɛ larva bɛɛ worm, yʋʋm kanɛ na kena la na mɔri nimaasim nɛ yɛlʋma. Zug sʋŋ kanɛ mɛ bɛnɛ bimbarig, ant, ka linɛ kakki li anɛ nidda anɛ o tʋm hali ka nyaan paam yɛlsʋm. Bʋniandir kanɛ kpie nɛ token la yaa an sisipaanlʋŋ, spider, … alaa nid da bɛnɛ yɛllin ka kʋ di zugsʋŋ malisim, laafi, bɛɛ yɛlsʋm mɛ.

Martenitsa yinne bɛɛ bɛdigʋ yɛɛb anɛ bʋn linɛ ka Bulgarian nɛ Macedonian dim  bɛdigʋ niŋid ka li an malʋŋ la. Ban yɛɛdi li saŋa sia la anɛ ye li an popielim saŋa kanɛ tiend nimaasim nɛ nyɔvʋwak yɛla.

Dʋn bama Martenitsi zaŋi yɛlsieba paas, ba paas nɛ sinwiis siim siim buudi bɛdigʋ nɛ yɛlsieba, elaborations.[5]

Malima nwa anɛ linɛ gbanae Culture of Bulgaria deim yam ka malʋŋ la tiraan bɛ North Macedonia, ka mɛ bɛ Greece, Albania (buon ye vero…), RomaniaMoldova. Malima la tɔɔgi nɛ Balkan Peninsula kʋdimin la baar kaanbʋg nɛ kuob nɛ gʋʋl wʋsa pʋʋsim bɛllim. Malʋŋ la dɔlisig sieba, kas kas, a lɔɔd gum piel nɛ gum zina kanɛ ka ba nwiig la, anɛ yʋʋm kʋda ni malʋŋ ka yɛt ye Thracian (paleo-Balkan) bɛɛ tunoe an Hellenic bɛɛ Roman origins.[7]

Ethnographers sieba yɛl ye ba tunoe dɔlis malʋŋ la keŋ Eleusinian Mysteries. Yʋʋm kʋdʋg malʋŋ kanɛ an zina Greek “martis” ba tɛnɛsid ye li anɛ kroke (κρόκη). Malʋŋ la yʋʋr pʋdigi Photios' Lexicon ni. Ba yɛl ye maanmaanib la […] lɔɔdi ba datiʋŋ nuud nɛ datiʋŋ nɔbir foot[8] nɛ gum zina [κρόκη]. Saŋkan la gum zina bɛɛ li tunoe an siim sieba gum dɔri guudi biis nɛ bipɔla sibɛɛdnam nɛ sɔɔnb, witchcraft[9][10]  nuusin.

20th century piniligin Bulgarian sɔlima yɛl ye yiiga Martenitsi da bɛ 7th century Battle of Ongal kanɛ bɛ Bulgar Khan AsparuhByzantine sʋʋgin, kɛ ka ba gbanae Bulgar victory.battle, zaba la nyaaŋ,  Asparuch la tʋmi danwana banɛ zanl gum piel ye ba mɔɔli ba yaan diib. Guma la lɛbigidi ziim zaba la saŋa kɛ ka yiiga Martenitsa[11][12] la naam.

  1. http://www.burgasmuseums.bg/index.php?tab=ethno&lang=en&page=encyc&enc=rituals&pgno=3&eid=54
  2. https://ich.unesco.org/en/RL/cultural-practices-associated-to-the-1st-of-march-01287
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780802197634
  4. https://books.google.com/books?id=LZcMAQAAMAAJ&q=baba+marta+macedonia
  5. 1 2 https://web.archive.org/web/20090304103439/http://www.sofiaecho.com/article/reading-room-the-martenitsa-story/id_27856/catid_29
  6. https://archive.today/20070718194552/http://infobulgariaguide.com/bulgarian-martenitsa
  7. http://www.thracians.net/index.php?option=com_content&task=view&id=411&Itemid=106
  8. https://books.google.com/books?id=9fkyhxEIwZcC&q=%CE%BA%CF%81%CF%8C%CE%BA%CE%B7&pg=PA180
  9. https://web.archive.org/web/20180629155030/http://ir.lib.uth.gr/bitstream/handle/11615/19432/article.pdf?sequence=1&isAllowed=y
  10. https://books.google.com/books?id=bf06pNaqWy8C&q=%CE%BA%CF%81%CF%8C%CE%BA%CE%B7&pg=PA105
  11. http://www.focus-news.net/?id=f17209
  12. http://www.segabg.com/article.php?id=687990