Meddah
| Subclass of | storyteller, fairy tale teller |
|---|---|
| Country | Turkey |
| Country of origin | Turkey |
| Intangible cultural heritage status | Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity, Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity |
| Described at URL | https://ich.unesco.org/en/RL/00037, https://ich.unesco.org/fr/RL/00037, https://ich.unesco.org/es/RL/00037 |
Meddah anɛ yʋ'ʋri tis Turkey dim ninkanɛ pianꞌadi ba buudi malima yɛlkuda yɛla onɛ da zi'en nidib tuoni bɛ coffeehouse la'asʋg zin'igin la. Saŋa bɛdegʋ nii, ba da ɛɛnti ma Ottoman Empire 16th century saŋa mɔri wa'ae sa. Di'ema la anɛ mɔri siꞌem zug yinne, ka meddah maan di'ema erimanam bɛdigʋ ka li pa'an ni o yɛla ya'am kanɛ bɛ di'ema la pʋʋgin. Meddah ɛɛnti mɔri ma'asim tiig, bɛɛ aŋkitif, bɛɛ bɔbʋg mɔri maan zanbina pa'an ye o bɔɔdi o tiaknɛ di'ema, ka o lɛm mɔr kʋkɔya tiasʋg ya'am ka I nyaŋidi dɔlisid buudi pian'ad kɔn'ɔb-kɔn'ɔb. Ba pʋ tisid di'ema la na yuug saŋa si'emm; meddah sʋŋi mɔr o mɛŋ ya'am kanɛ ka o na siꞌem di'ema la ka banɛ gɔsid la paami li malisim.
Meddahs wʋsa da anɛ diꞌem-diꞌem kanɛ nɔŋ nwienr pamm, ka ba nyaŋi filing tɛŋ yinnɛ gilli nae ka lɛm tɔlis tɛɛns banɛ bɛ tuon la, tɛŋ ban sieba anɛ tɛŋ titada bani bɛ spice road; malʋŋ pʋʋgin fʋ yaꞌa yɛ fʋ mɔri lɛb Homer's saŋa la. Meddah suobanɛ Ku da dɔlisid la anɛ yinnɛ nɛ itinerant storytellers banɛ an Greek dim epiks la, bani an Iliad nɛ Odyssey, laꞌam nɛ ba sɔlima yɛlzug la da an Ferhat ile Şirin bɛɛ Layla and Majnun. Meddah laba tisidib la da anɛ tisid soda labaya linɛ ka ba fɛndigi li ka li dɔl nɛ bani gɔsid bɔɔdim nɛ diꞌem-diꞌemidib la gbanꞌar. Istanbul meddahs da nɔknɛ yʋma dieꞌma laꞌadi m pɛɛsi ba sɔlima ni; nɛŋa maꞌa kɛ ka ba sɔlima bɛi li kɔnꞌ nɛ East Anatolian Dengbêjin dim sɔlima la. 2008 the art meddah da pɛɛs nɛ Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity.
Labakʋda
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Meddah da dɛŋim sinꞌiŋɛ sɔbʋdnɛ pʋꞌʋsʋmnam labaya,[1] Turkish oral literature bʋʋdi Malina yɛla ka mɛ lɛm kpɛm ziꞌe kiŋ-kiŋ sɔbid ka pianꞌad ka li dɔlisidi Turkish nomadic nɛ shamanist buudi malima yɛla dinɛ ka ba mɔri yi Central Asia na ka li kaꞌ yɛ yɛl sia maalɛ, din yi 11th-13th centuries Turkish story-telling la, di pianꞌandɛ Arabic nɛ Persian buudi malima yɛla bɛdigʋ ka li yʋꞌʋn da nwɛnii nid yinnɛ maꞌaa yɛla nɛ.[2][3] nimbama da pianꞌdii epik tales yɛla titaꞌam di na ti lɛm buon yɛ kıssahan, dinɛ pɛꞌɛl nɛ Islamic yɛla bɛdigʋ, ka li koɛmisid Muslim Nam la yada niŋir ka mɛ sʋŋidi tiakid banɛ kaꞌ Muslims la ka ba lieb Muslim nidib.[3][1] kıssahan la da pʋm bɛnɛ Seljuq saŋa sa la ɛɛnti pianꞌad Arabic nɛ Persian epics yɛla, nɛɛ sɔlima dinɛ paꞌan Ali and Hamza nɛ tales dinɛ yit One Thousand and One Nights ni na. Saansa biela ni ka sɔlimbama yʋꞌʋm da nɔbigi pɛɛs Battal Gazi yɛla.[4] Kıssahan labakʋda gbaʋŋin tiesidi paꞌan ba buudi malima la da kɛn tuonɛ lɛm paae Ottoman saŋa la ba tʋmid Mustafa naꞌayin, Mehmed II ɔnɛ da zinꞌI o naꞌam kʋkzug. Saŋkana la banɛ da sɔlimid la wʋsa ba da buon nɛ ba meddaah, ka ba sɔlima la wʋsa diꞌe zig bɛdigʋ. Ba yʋꞌʋnda sinꞌiŋɛ tʋasid bʋnkɔbid tʋʋma ka tʋm yɛl nyalima bɛdigʋ yɛ ba nyaŋi kɛ ka di Mali's nidib bani gɔsid la.[3] Gbamiꞌid yinnɛ pianꞌa paꞌal, yɛ di anɛ saŋkaŋa ka Mohammeddan clergy yɛl winaꞌam nidib la li kis nɛ ban na nɔki ba mɛŋi pɛɛs nɛ siꞌem bama ni. A la zug ka meddah dim la yuꞌon da diꞌemidi ba dieꞌma la nɛ ka li dɔl satire: ka ba siꞌem zug dɔl nɛ heroic tales maꞌa nɛ bʋmbani naamid ninsaal vʋm pʋʋgin.[1] 16th nɛ 18th centuries la sʋʋgiŋ, ka meddah nɔbʋg hali ka nidib bani li yɛla bɛdigʋ pamm. Ba Nam kpɛm kɛnnɛ tuon hali pae 20th century.[3] Amadɛ fʋ yaꞌa gɔs meddah buudi malima la guoe nɛ 20th century la sʋʋgiŋ nɛ Sururi, ka ziꞌe a la kiŋ-kiŋ kɛn ti pae 1930s, banɛ naar dim la siꞌem bama ni. Laꞌam nɛ buudi malima sɔlima dinɛ bɛ Turkish tɛŋin bakwainam naarin wʋsa la nɛ meddah laꞌad bibisnam la wʋsa, ashik.[5] da nɔki di wʋsa wʋsa.