Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Ohene Djan

Di yinɛ Wikipiidia
Ohene Djan
ninsaal
Sex or genderDau Dɛmisim gbɛlima
Country of citizenshipGhana Dɛmisim gbɛlima
Yu'ur Kane ka ba tis oOhene Dɛmisim gbɛlima
Du'am yuum29 Yʋʋmpaal/Nwadisayi 1924 Dɛmisim gbɛlima
Duam zin'igAburi Dɛmisim gbɛlima
Date of death26 Dɔnwalig/Nwadisanaasi 1987 Dɛmisim gbɛlima
Place of deathNsawam Dɛmisim gbɛlima
Languages spoken, written or signedEnglish Dɛmisim gbɛlima
Tuumapolitician, sportsperson Dɛmisim gbɛlima
Position heldMember of the 1st Parliament of the Gold Coast Dɛmisim gbɛlima
Educated atAccra Academy, Accra Academy Dɛmisim gbɛlima
Religion or worldviewChristianity Dɛmisim gbɛlima

Ohene Djan Ba da dʋa o nɛ yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisinɛ anaasi la ni yiiga nwadig la dab pisinɛ awai daar ka o da kpi Yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisnii nɛ ayɔpɔi la ni nwadisa atan la ni dab pisinɛ ayuobu. O da anɛ kpɛɛm Ghana bɔɔl nwɛɛdiben. Ohenɛ Djan da an Ghana nid yiiga minister of sports bɛ Central Organisation of Sports (COS) ka da lɛm anɛ vice president tis Confederation of African Football.[1]

On siniŋ siem nɛ o sakur yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ba da dʋa o nɛ Yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisinɛ anaasi la ni yiiga nwadig la dab pisinɛ awai daar, o duadib da anɛ Mankrado Kwafo Kraba onɛ paasa ayi la nɛ Aberewatia Juliana Yaa Amponsah Otoo alias Yaa Gyinae. Ba babayi la yitnɛ Aburi, Eastern Region. O da pinli keŋ sakur nɛ Aburi Presbyterian Primary School nɛ Aburi Methodist Boardiŋ School. On da naae anina la ka keŋ Accra Academy yaas ka da naae anina yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisnaasi nɛ atan la ni.[2][3]

On siniŋ siem nɛ o tʋʋma yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

On da naae secondary school la ka dɔli o saami tumid cocoa tʋʋma. O da tʋmnɛ o saam nɛ yʋʋm yinnɛ ka bas ka keŋ civil service an second division clerk. O saam bans yɛla da ke ka o bas o tʋʋma la yʋma tusir nɛ kɔbʋswai nɛ pisnaasi nɛ awai la ni ka lɛbi o saam tʋʋma la ni.

Yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisnu ka o da kilim CPP nid, party kani ka Kwame Nkrumah da an gɔmina yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisnu nɛ yinni la kɛŋi paae yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobu nɛ ayuobu da maal. Yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisnu nɛ yinnɛ vɔɔtʋg saŋa ka o da zien CPP ni ka ba da gaŋi o yɛ o an Member of Legislative Assembly ntis Akuapem-Nɛw Juaben on da nyaŋi gaad Edward Akufo Addo vɔt ban pinnɛ ayi yit vɔt ban piswai nɛ ayɔpoi la.

Parliament ni, ba da gaŋ Djan yɛ o an Deputy Minister of Finance. O da bɛ office kan nii keŋ paae yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisnu nɛ anaasi on da bas parliament nɛ ligidi fiin  pian.ad ka ba da piana ziili o.[4][5]

Yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisnu nɛ ayɔpoi nwadisa awai la ka ba da vɔɔt Djan yɛ o an Genɛral Secretary tis nɛ Ghana Amateur Football Association (GAFA). O tʋʋm kaŋa nwa saŋa da gat Richard Akwei naasi sɔb onɛ an council nidib Accra ka da an kpɛɛm Football ni sankani ka Ghana da nam an Gold Coast la yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisnu nɛ ayi hali nɛ yʋʋm bani gaad. Djan da siniŋ Ghana Nation Team kani an Black Stars, ka da nɔki li laas nɛ FIFA yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisnu nɛ anii nɛ CAF yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobʋ. O da mukidnɛ yɛ o nyɛ sʋŋiri tis Ghana FA Cup yiiga dim la Merrs R.R. Hardiŋ ni, nɛ company sieba. O da nyaŋi mɔr Coach George Ainsley nyi zinsiana yɛ o bɛ national team la ni yuum kan. Yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisnu nɛ anii o da lɛm nyaŋi organize yiiga national league ka Ghana naan kilim di mɛŋ teŋ gʋn yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobu yiiiga dabisir nwadisa ayɔpɔi la ni.

Yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobu nwadisa ayɔpɔi la ni ka Ghana yiiga gɔmina Dr. Kwame Nkrumah da dʋʋs Djan yɛ o an Director of Sports, bɔɔl wʋsa kpɛɛm Ghana teŋbaŋ. Onɛ da an kpɛɛm Central Organisation of Sports (COS) paal kani ka di yʋʋr yʋn an Ministry of Youth and Sports (Ghana) la. Djan da bas GAFA ban da dʋʋsʋ agɔla la yɛla amaa o da nan kpɛn tumnɛ di Genɛral Secretary tʋʋma.

Djan girima da kpɛn nɔbigidnɛ zinis wʋsa. O da muki suŋ ka Ghana paam suor yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobu nɛ atan African Cup of Nations dinni ka Black Stars da di (hali ka Black Stars da lɛm keŋ tuoni di cup la Tunisia yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobu nɛ anu Djan saŋa). O da yɛli Nkrumah yɛ o tis cup bani ka ba buon yɛ CAF Champions League la. Ba da keŋ CAF diema laasig Addis Ababa ka o die onɛ paasa ayi nyaŋi gɔsi bɔɔl yɛla ka ba da gaŋ o yɛ CAF president Ydnekatchew Tessema Ethiopia yaa kai onɛ bɛ, yʋma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobu nɛ atan la ni yiiga nwadig la yiiga dabisir. Babayi nwa da tʋmidnɛ ka CAF president bɛ Egypt ka o yʋʋr an Abdel Aziz Moustafa gɔsi li wʋsa. Li yʋʋm kani gaad la ka ba da gaŋ Djan paas FIFA Executive Committee kani yʋn an FIFA Executive Council la. Sir Stanley Rous da an FIFA president sankan ka da nyɛ Djan ka o an onɛ mi bɔɔll nwɛɛb zinig wʋsa.[6]

Ghana da maal nɛ silver medal yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobu summer Olympics katiwaanɛ Clement Quartey onɛ da Africa wusa yiiga da die Olympic medalist.[7][8] Ghana mɛ da an teŋ kani di medals nam bedigu yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobu nɛ ayi British Empire and Commonwealth Games ni.

Djan da moor yam kani na naŋi tias sienam Nkrumah gomena saŋa la ka National Liberation Council da kadu nidibin laasig. Sogia bani da faae naam yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobu nɛ ayuobu la da ke ka o koiŋ o babir FIFA Executive Committee nɛ CAF ni wusa. Di da ke ya ka o paŋ wusa yuun naad ka o yun an ball politics nwɛɛd.[9]

1966 FIFA world cup zanasʋg

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobu nɛ anaasi FIFA da gbae nɛ yɛ team nam piinɛ ayuobu la na an Europe team nam piiga lam nɛ Eŋland lokani ka ba da yɛ ba nwe' la , Latin American nama anaasi (South America) team nɛ team yinni Central America nɛ Caribbean soolim.  Di da kpelimnɛ zinig ayinni nɛ teŋbana atan la: Africa, Asia nɛ Oceania na zab. Nwadik yinni ni ka Ohenɛ Djan nɛ FIFA nid yinni da zans.

O da tis nɛ labaari nyɛl FIFA yɛ ba gbaar la pu diee ka li ani sunr saaŋ. Ohenɛ Djan da yɛl FIFA yɛ ba maligim gbae gbaar la ka di pu nar ka Afro-Asia dim namisi zamisi ba ball nwe'eb ka mi nweeb kaba yɛt yɛ ba moor slot ayinni.

Tessema da dol Djan ka ba moor yɛlig nwa yi Africa kiŋ tis FIFA, ka yɛti ba yɛ ball Africa nwa ni nobigidnɛ yuum wusa, dinzuk ban mukid yɛ ba maal dinni na suŋi ba meŋ la na niŋ zaalim. FIFA da nwe  yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisyuobu nɛ ayuobu FIFA World Cup ka pu paas African. North Korea da di ka maal malisim bedigu anina. Portugal Eusebio onɛ ka ba da dua o Mozambique da an onɛ da di goal nami gaad so wusa.

Ban da naae la FIFA da gbaenɛ yɛ Africa na nwe noor ayinni ba yaa ti lem mor World Cup Mexico. Zina Africa team nam la yun nwɛɛd nɛ nɛ World Cup slot nama anu.[10]

Ghana zinig kani ka ba nwɛɛd ball Accra Sports Stadium la da putnɛ o yuurin yɛ li tenr on maal siel teŋ nwa ball yɛla la.[11]

O da kpi nɛ yuma tusir nɛ kɔbuswai nɛ pisnii nɛ ayɔpoi la nwadisa atan dab pisinɛ ayuobu daar.[12]

  1. http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/artikel.php?ID=73764
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Ohene_Djan#cite_note-2
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Ohene_Djan#cite_note-3
  4. https://en.wikipedia.org/wiki/Ohene_Djan#cite_note-4
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Ohene_Djan#cite_note-5
  6. https://amp.pulse.com.gh/sports/more/did-you-know-meet-the-ghanaian-who-became-caf-vice-president-54-years-before-kwesi-nyantakyi-id6655372.html&ved=2ahUKEwjOjaXIpYTdAhVLIcAKHbhtCOQQFjAGegQIBBAB&usg=AOvVaw3WR096EWGkIvn85DKUFdDY&ampcf=1
  7. https://en.wikipedia.org/wiki/Ohene_Djan#cite_note-7
  8. https://en.wikipedia.org/wiki/Ohene_Djan#cite_note-8
  9. https://amp.pulse.com.gh/sports/more/did-you-know-meet-the-ghanaian-who-became-caf-vice-president-54-years-before-kwesi-nyantakyi-id6655372.html&ved=2ahUKEwjOjaXIpYTdAhVLIcAKHbhtCOQQFjAGegQIBBAB&usg=AOvVaw3WR096EWGkIvn85DKUFdDY&ampcf=1
  10. https://www.graphic.com.gh/features/features/let-s-give-ohene-djan-his-due.html
  11. https://books.google.com/books?id=KAhyGA6o-MsC&dq=ohene+djan+stadium+named&pg=PA2
  12. https://amp.pulse.com.gh/sports/more/did-you-know-meet-the-ghanaian-who-became-caf-vice-president-54-years-before-kwesi-nyantakyi-id6655372.html&ved=2ahUKEwjOjaXIpYTdAhVLIcAKHbhtCOQQFjAGegQIBBAB&usg=AOvVaw3WR096EWGkIvn85DKUFdDY&ampcf=1