Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Ottobah Cugoano

Di yinɛ Wikipiidia
Ottobah Cugoano
ninsaal
Sex or genderDau Dɛmisim gbɛlima
Yu'ur Kane ka ba tis oOttobah Dɛmisim gbɛlima
Zak yu'urCugoano Dɛmisim gbɛlima
Du'am yuum1757, 1748 Dɛmisim gbɛlima
Duam zin'igAjumako Dɛmisim gbɛlima
Date of death1791 Dɛmisim gbɛlima
Languages spoken, written or signedEnglish Dɛmisim gbɛlima
Tuumawriter, domestic worker, abolitionist Dɛmisim gbɛlima
ResidenceSchomberg House Dɛmisim gbɛlima
Social classificationslave Dɛmisim gbɛlima
Magnum opusThoughts And Sentiments On The Evil & Wicked Traffic Of The Slavery & Commerce Of The Human Species Dɛmisim gbɛlima
Member ofSons of Africa Dɛmisim gbɛlima
Copyright status as a creatorcopyrights on works have expired Dɛmisim gbɛlima

Ottobah Cugoano (c. 1757 – after 1791), onɛ ka o yʋʋr lɛm buon ye John Stuart, da anɛ onɛ ka ba karʋ yis, political activist, nɛ natural rights philosopher n yit West Africa ka da kpiim hali n bɛ Great Britain 18th century pʋsʋg la saŋa.

O yʋma piiga nɛ atan saŋa ka ba da gban o Gold Coast n kuos o tis sankpansib, ka ba mɔr o lɔɔŋ kuo titaar la kɛŋ Grenada tɛŋin linɛ bɛ West Indies la. Sɔ da da o 1772 yʋma saŋa la m mɔr o kɛŋ England, anina ka Cugoano yʋʋm da zamis karʋŋ nɛ sɔb ka ba da bas o. din nyaaŋ la, o yʋʋm da tʋmiɛ nɛ tisit artists RichardMaria Cosway, Cugoano da kena yʋʋm mi Bristist dim gomenam nɛ buudi malima nimbeda la. O da nɔki o mɛŋi pɛɛs nɛ Sons of Africa, laas kanɛ an African nim banɛ ka ba kari yis ka ba bɛ Britainʋlim la.[1][2]

Ba dua Quobna Ottobah Cugoano[3] nɛ 1757 Agimaque (Ajumako) dinɛ bɛ Gold Coast (modern-day Ghana).[4] O da anɛ Fanti[4] ka o buudi da kpiɛ nɛ teŋ la naab.

O yʋʋm piiga nɛ ata (13) saŋa la, ba da zu o nɛ biis sieba pɛɛs o zug ka kuosi ba tis saŋkpanasib ka mori ba yi Cape Coast tɛŋin la kɛŋ kpɛnɛsiba saŋkpanasnam arʋŋ la ni kɛŋ Grenada tɛŋin.[5][4] Ba da kɛ nɛ ka o tʋm pɔɔgin tʋʋma bɛ Lesser Antilles tɛŋin hali nɛ Scottish dim tɛŋ nid onɛ sʋoe pɔtnam ka o yʋʋr buon ye Alexander Campbell, ti kɛna da o 1772 mor o kuli o yin. 1772 saŋa sia ka Campbell da nɔk o mor kɛŋ kaae England, anina ka Cugoanoʋm da paam yɔlisim.[6][7] Ka ba da suu o winaam kuom 20 August 1773, bɛ St James's Church, Piccadilly, ka pudi o yʋʋr ye "John Stuart – a Black, saŋkan na la ka o mor yʋʋm piiga nɛ ayuobu (16).[8]






abolitionist
occupation
Subclass ofsocial activist, human rights defender Dɛmisim gbɛlima
Field of this occupationabolitionism Dɛmisim gbɛlima
Male form of labelمناهض للعبودية, аболициониста, абаліцыяніст, Abolitionist Dɛmisim gbɛlima

RichardMaria Cosway, nɛ Ottobah Cugoano (1784), Richard Cosway da an onɛ da sʋŋi ba.

Yʋʋm tʋsir, kobis yɔpɔi nɛ pisnii nɛ anaasi (1784), artists Richard Cosway nɛ o pua, Maria da nɔk Cugoano ka o lɛbigi tʋm-tʋm ba yin ka ba yɔɔd o.[5]

Saŋkan la, di da dɔlisnɛ Cosways la ni ka British politisdim buudi la baŋɔ, laam nɛ William BlakePrince of Wales.[5] Prince of WalesAfricans gbamiidib banɛ da bɛ Britain la, Cugoano da anɛ onɛ da kpiɛm nɛ Africa dim yʋma la ni bam banɛ ka ba da kari baa bas la, o da mɛ lɛm pɛɛs banɛ da sɔbid daar wʋsa gbana gesid saŋkpanasnam tʋʋma yɛla la. O da tis gbaʋŋ la yʋʋr yɛ Pʋtɛnra nɛ Sʋŋsaaŋ, tʋʋmbɛɛd nɛ zukpiʋŋ tʋʋma dinɛ ka Commerce of the Human Species (1787) mɔri maan saŋkpanasnam la.

Yʋʋm tusir, kɔbisyɔpoi nɛ pisnii nɛ ayuobu(1786) la ni ka o da tʋm tʋʋm tirin Henry Demane yɛla la ni, ninsabil kanɛ an saŋkpanas ka ba da bɔɔd yɛ ba zuu o lɛb West Indies la. Cugoano da yɛl saŋkpanasnam onɛ ka ba mi o hali ka ba buon o yɛ Granville Sharp la, onɛ da yaŋi kɛŋi yis Demane anriŋ la pʋʋgin ka ba pʋ yaŋi mɔr o kɛŋɛɛ.[9][5]

Yʋʋm tusir, kɔbisyɔpoi nɛ pisnii nɛ ayɔpoi (1787) la ni ka o zua Olaudah Equiano, da sʋŋ Cugoano ka o zaŋ o gbaʋŋ dinɛ ka li yʋʋr an yɛ Pʋtɛnra nɛ Sʋŋsaaŋ tʋʋmbɛɛd nɛ zukpiʋŋ tʋʋma dinɛ ka ba mɔri maan saŋkpansnam la yɛla nɛ Commerce of the Human Species (1787) la. On yʋʋm da paam yɔlisim ka kilim Yesu nyanandɔl la, o da sɔb gbaʋŋɔ yi yaam kanɛ ka o zamisi yi pʋʋsim la ni. O da sɔbnɛ pianad pʋʋsim, ekonomis nɛ politis zaŋidi waae di yɛla. O sɔbʋg la wʋsa pianad giŋa daa anɛ ye o bɔɔd ye ba kat yamʋg tʋʋma dinɛ an nimbielim nɛ zukpieʋŋ tʋʋma la bas. O da paal ye saŋkpanas kanɛ paam yɔlisim tʋʋma anɛ ye o sʋŋ sakpansim tʋʋma ka li bas, dinzug ka ɔm duoe ziei bɔɔd yɛ li bas.[5] O da nɔk labaar la kɛŋi tis King George III, onɛ da an Prince of WalesEdmund Burke onɛ da an politis kpɛɛm la. Naꞌab George III nɛ naayikpɛɛmnam la bɛdigʋ da pʋ siak ye ba kat dinɛ anɛ saŋkpaasim tʋʋma la base. Dinzug ba daa pʋ kɛlisi o labaar kanɛ ka o sɔbi tisi ba laa.

Yʋʋm tʋsir, kɔbisyɔpoi nɛ piswai nɛ yinne 1791 dinɛ an yʋma anaasi saŋa sa la ka o da nɔki o gbaʋŋ la zaŋi paal sɔ wʋsa ka li paal ye o sɔb gbaʋŋ, dinɛ da bɛ gbaʋŋ la pʋʋgin da anɛ pianad kanɛ tisid dinɛ anɛ Africa biis la "Sons of Africa". Di pʋʋginɛɛ, o da piana paannɛ Britist dim la da pʋ yaŋi sʋʋg Sierra Leone tis London's “Poor Blacks” kas-kas anɛ banɛ da paam yɔlisim yi Africa-America yamis banɛ ka ba da nɔki ba American Revolutionary War nyaaŋ la tɔɔm kɛŋ London la. Banɛ da dɛŋim bɛɛ teŋin la da anɛ Nova Scotian Settlers banɛ da an black Loyalists, laam nɛ American yamis banɛ da an niŋkʋda ka da yit Nova Scotia, ka da duoe tɔɔm kɛŋi zinin Sierra Leone la. Cugoano da buol ka sɔs sour ye ba sʋŋ ka ke ka ba kɛna mɛ sakuya tis Britain dim kas-kas anɛ sakubiis banɛ bɛ African.Yʋʋm tusir, kɔbisyɔpoi nɛ piswai nɛ yinne 1791 la ni ka Cugoano da kɛn nɛ Cosways paae 12 Queen Street dinɛ bɛ Mayfair la. O naar gbaʋŋ kanɛ ka o da sɔb Yʋʋm tusir, kɔbisyɔpoi nɛ piswai nɛ yinne 1791 la, o da piana o sour nwiɛer yɛla kɛn "upwards of fifty places" din na niŋ siem ka o gbaʋŋ la yʋʋr kɛŋ tuon ka nidib nyaŋi baŋi li amaa o da pʋ nyaŋi tʋm nwɛnɛ on tɛns siem la. Cugoano da bɔɔd nɛ ye o nwiɛe kɛŋ Nova Scotia tɛŋin la nɔk nidib ka ba tʋm sʋŋ ka bam banɛ an African Britons dim la paam yɔlisim yi Sierra Leone amaa ti pʋ nyaŋi baŋ ye o da nyaŋi maal bɛɛ o pʋ nyaŋi maalɛ.

Yʋʋm tʋsir, kɔbisyɔpoi nɛ piswai nɛ yinne 1791 la nyaaŋ ka ba pʋ lem nyɛ o labaar ka li bɛ yɛlkʋda gbana la nii yaase, ka li paal yee, daa sierɛ o tʋnʋm da kpi nɛ yʋʋm tʋsir, kɔbisyɔpoi nɛ piswai nɛ yinne 1791 la ni bɛɛ yʋʋm tʋsir, kɔbisyɔpoi nɛ piswai nɛ ayi 1792 la ni.[10][11][12]

Yʋʋm tʋsa ayi, nɛ pisyi 2020 dinɛ an Sapal Nwadig dabis pisyi la ni ka English Heritage blue plaque da nie paal nyain ban da zuod Cugoano siem bɛ Schomberg HousePall Mall, London, zinikanɛ ka o da bɛ ka tʋmmid nɛ Cosways din yi Yʋʋm tʋsir, kɔbisyɔpoi nɛ pisnii nɛ anaasi paae yʋʋm tʋsir, kɔbisyɔpoi nɛ piswai nɛ yinne la ni 1784 paae 1791.[13][12][14][15] yʋʋm tʋsa ayi, nɛ pisyi nɛ atan 2023 dinɛ an Mɔtul Nwadig dabisim pisyi la ni 20/08/2023 la St James's Church, da nɔk dabisir kaŋa ye diem di dinɛ anɛ Cugoano's kuom sʋʋb dabisir dinɛ paas kɔbiga nɛ pisnu (250 Anniversary) kuom sʋʋb dabisa banɛ ka o diɛm gaad la yʋʋm tʋsir, kɔbisyɔpoi nɛ pisyɔpɔi nɛ atan 1773 , o da dieɛɛ kuom sʋʋb la nɛ yʋʋm tʋsir, kɔbisyɔpoi nɛ pisyɔpɔi nɛ atan' 1773 la ni, nɛɛŋa maaa an dabisir kannɛ ka ba sɔbi digili o pʋgin wʋsa ni.[16] Lɛm pɛɛs yaasaa, St James da kɛ ka Trinidad-based artist Che Lovelace maal siel bʋmpaal ka ba nɔki maal Cugoano kuom sʋʋb tier yɛla. Ba da ye ba nɔk dinɛ ka artist Che Lovelace da maal la nɛ ziel St James's Church la zaanɔɔrin dinɛ anɛ yʋʋm tʋsa ayi, nɛ pisyi nɛ atan(2023) la ni. Nɛ an dinɛ an yiiga dunia ni ka St James's Church da maali nɔki tier Cugoano kuom sʋʋb.[17][18][19]

Black British elite, the class Cugoano belonged to

Olaudah Equiano

List of civil rights leaders

List of slaves



  1. Bogues, Anthony (2003). Black Heretics, Black Prophets: Radical Political Intellectuals. New York: Routledge. pp. 25–46.
  2. Dahl, Adam (21 November 2019). "Creolizing Natural Liberty: Transnational Obligation in the Thought of Ottobah Cugoano". The Journal of Politics. 82 (3): 908–920. doi:10.1086/707400. ISSN 0022-3816. S2CID 212865739
  3. "The British Library has a copy of the 1791 edition [of Cugoano's book] in which the author's name is printed at the end as 'Quobna Ottobouh Cugoano'. Ray A Kea, A Cultural and Social History of Ghana from the Seventeenth to the Nineteenth Century, Lewiston, NY, 2012, notes that the modern version of 'Quobna' would be 'Kwabena', meaning 'born on Tuesday', and 'Ottobouh' meant 'second-born', so he must have had a brother or sister."
  4. 1 2 3 Gates, Henry Louis (1988), The Signifying Monkey: A Theory of African-American Literary Criticism, Oxford University Press, pp. 146–47.
  5. 1 2 3 4 5 Brain, Jessica (28 July 2021). "The Sons of Africa". Historic UK. Retrieved 20 February 2025.
  6. "Ottobah Cugoano", Black History Month, 18 August 2015. Retrieved 15 October 2019.
  7. Alston, David (2021), Slaves and Highlanders: Silenced Histories of Scotland and the Caribbean, Edinburgh University Press, pp. 53 - 58, ISBN 9781474427319
  8. "Quobna Ottobah Cugoano". SJP. Retrieved 21 August 2023.
  9. Harris, Jennifer. "Quobna Ottabah Cugoano", Dictionary of Literary Biography Yearbook: 2002, Detroit, MI: Gale Research Company, 2003.
  10. Fryer, Peter (1984), Staying Power: The History of Black People in Britain, London: Pluto Press, p. 101.
  11. "Richard Cosway RA (1742? - 1821)". Royal Academy.
  12. 1 2 "Ottobah Cugoano | photographer, designer | Blue Plaques". English Heritage. Retrieved 20 November 2020. (sic)
  13. Brown, Mark (20 November 2020). "Blue plaque for anti-slavery campaigner Ottobah Cugoano". The Guardian.
  14. Specia, Megan (20 November 2020). "Abolitionist Is Earliest Black Londoner Honored With Blue Plaque". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 21 November 2020.
  15. Plaque #54386 on Open Plaques
  16. Warren, Jess (20 August 2023). "Piccadilly: Church commemorates forgotten black history figure". BBC News. Retrieved 21 August 2023.
  17. "St James's Church Piccadilly to commemorate forgotten figure in history of Black Britain". Diocese of London. 27 July 2023. Retrieved 20 September 2023.
  18. Torre, Berny (21 August 2023). "'Forgotten' figure of black British history to be honoured in central London church". Morning Star. Retrieved 20 September 2023.
  19. Dale, Penny (20 September 2023). "Quobna Cugoano: London church honours Ghanaian-born freed slave and abolitionist". BBC News.