Saaug
| Subclass of | brush, cleaning tool, product |
|---|---|
| Has use | sweeping |
| Named after | besom |
| Made from material | Genista bristle |
| Unicode character | 🧹 |
Saaug anɛ dinɛ ka ba mɔri piisid dɔɔg, teŋ bɛɛ zak. Saaug anɛ bʋnkanɛ ka ti mɔri piisid bɛɛ maan zinꞌig nyain ka ba mɔr mɔɔd, rɔba nam, kawɛnlɔm bɛɛ kɔnbʋd zuobidi maan. Sieba tʋnꞌe nɔk daʋgʋ tɔꞌɔŋ ka sieba mɛ an saaʋg la bɛn maꞌaa. Saad mɔri ba buudi kɔnꞌɔb-kɔnꞌɔb, sieba mɔri gbanꞌasʋg kanɛ waꞌam ka sieba gbanꞌasʋg mɛ waꞌama.
Bakir bɛ sakanɛ kpiꞌem nɛ sakanɛ bʋgʋs ni. Sabʋgʋsa anɛ banɛ ka ba mɔri piisid bɛɛ duusid silinsinꞌipaandis yisid zaŋguoma ni, nwɛnɛ banɛ ka ba nɔk kɔnbʋdi maal, ka sakpiꞌema mɛ an banɛ ka ba mɔri tʋm tʋʋmkpiꞌema nwɛnɛ piisid saꞌad zaŋguom zug bɛɛ teŋ, bɛɛ sabanɛ ka ti mɔri piisidi ti yaan nɛ ti tʋʋma zinꞌisin, ka di bʋk ka na nyaŋi pɔnd ka mɛ kpiꞌemi na nyaŋi yis saꞌad teŋin bɛɛ tʋm piisʋg tʋʋma.
Saaug mɛ anɛ zanbin bʋnkanɛ mɔr kpinnim nɛ sɔɔng nɛ nyalima tʋʋma.
Din pinꞌil siꞌem
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Saaug yinne gɔnꞌɔs tituugsia (Genista nɛ sieba) ka ba mɔri piisid ni na.[1] Nidib da pinꞌili mɔri di tʋmi ba yaannɛ sʋʋgʋn Naꞌasaal la naarin ka di maal biꞌel-biꞌel lɛrig besom ziꞌesim yuolʋŋ Naꞌasaal la saŋa. Yʋʋmkanɛ ka William Purvis 1752-1832 da yʋʋm ka o da sigi di ye Buy Broom Buzzems nan kpɛm paꞌannɛ ye besom saaug anɛ besom buudi yinne (besom kanɛ ka ba nɔk saaugʋ maal).
Sabanɛ an lammir la anɛ banɛ ka ba nɔk kawɛnna[2] maal ka Shakers da pinꞌili maali di 19th Century la ni nɛ broom vice.[3] Ba mɛ tunꞌe buol sakanɛ an fiin ye dasta.
Maalʋg
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋʋm tusir, kɔbʋsyɔpɔi nɛ piswai nɛ ayɔpɔi nii, saad ziꞌesim da tiaknɛ Levi Dickenson, onɛ an kppdi bɛ Hadley, Massachusetts, da nɔk kawɛnlɔm, zʋkanɛ ka o bʋd biili yɛla, maal saaugʋ tisi o pʋꞌa. O pʋꞌa da mɔɔl labasʋŋ la ka di tiig tempʋʋg la wʋsa, ka nidib paꞌal ye ba bɔɔd Dickenson kawɛnlɔm saaug la. Kawɛnna saad la da tʋmya sʋꞌʋŋa, amaa nwɛnɛ saad wʋsa nɛ, di bɔɔdim da sieya.Dickenson da keŋ tuoni maal masin kanɛ na maal sabanɛ an sʋm gaad yiiga saad la, ka lɛm maali ba tɔꞌɔtɔ gaad on mɛŋi na nɔk nuꞌusi maal. Yʋʋm tusir, kɔbʋsnii nɛ piiga nii, ba da maal masin kanɛ maan sabanɛ ka ba mɔr nɔba nɔɔd ka di piisid la. Masin la da ziꞌ temmaalʋg tiakir bɛdegʋ kena.[4]
United States
Zinꞌisiꞌa kpɛn zinꞌnɛ kiŋ-kiŋ ye yʋʋm tusir, kɔbʋsnii nɛ pistan nɛ awai (1839) United States da mɔrnɛ zinꞌibanɛ maan saad kɔbistan nɛ atan (303) ka yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piinɛ awai (1919) saŋa ka di nɔbʋgi paae Tusir yinne nɛ pistan nɛ awai (1, 039). Zinꞌibama bɛdigʋ da bɛnɛ tembanɛ da bɛ United Staes Ya-nyaꞌaŋ baba la; Great Depression saŋa, yʋʋm tusir kɔbiswai nɛ pistan nam saŋa la, zaniꞌis la kanl da sie lɛb kɔbistan nɛ pisi yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pistan nɛ awai (1939) la ni.[5] Oklahoma da lieb zinꞌititaꞌakanɛ ka ba maan saad, bɔzugɔ kawɛnlɔm saad la da paam suori nɔbʋga anina hali, ka Oklahoma Broom Corn Company yʋꞌʋn da yɔꞌɔg El Reno yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ ayuobʋ (1906) ni. Din da nyɛ nyaꞌab nɛ sabanɛ ka ba mɔr tensieba nii kpɛnꞌɛna la, ba da yɔ zinꞌis la bɛdigʋ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisyuobʋ (1960s) la saŋa.[5]
Nyalima tʋʋma
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Nwɛnɛ sɔɔng pianꞌad pʋʋgin, bɛ mɛ tunꞌe buol saaug daag la ye saag ka, ba buon ye besom. Yiiga ka ti wʋm ye sɔɔnb ianꞌad saaug zug anɛ 11th-century la ni ka onɛ da zamis mɔɔm gbaʋŋ la, Ibn Qudamahin da sɔbi o gbaʋŋin al-Mughnī ( The Persuader ). Yiiga ka ti wʋm ye sɔɔnb ianꞌad saaug zug Europe bɛnɛ kʋdʋmin sa yʋʋm tusir, kɔbisnaasi nɛ pisnu nɛ atan (1453) la ni, ka sɔndaag Guillaume Edelin da pianꞌ o mɛŋ.[6] Ianꞌab kpakanɛ ka sɔɔnb mɔri tʋm la mɛ da yinɛ sankan ni ka ba sɔbi di yʋʋm tusir, kɔbisnaasi nɛ pisnu nɛ ayuobʋ (1456) la ni.
Metro-Goldwyn-Mayer sini kanɛ ka o da maal yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pistan nɛ awai (1939) la, ka di pianꞌazug an The Wizard of Oz, sɔnbɛꞌɛdnam banɛ bɛ Ya-tuona la da mɔrnɛ saadi ianꞌadi gaasid Oz. O mɛ da nɔki di pianꞌa paꞌal "Surrender Dorothy" gaŋ Emerald City. Sɔndaad la tans Dorothy nɛ o nwienr taaba atan la ye ba mɔr Sɔnbɛꞌɛdnam la saad na tis o ka o maal bam bɔɔd siꞌeli tisi ba. Dorothy da nɔk Scarecrow, Tin Man, nɛ Lion zii di keŋ tis sɔndaug la Sɔnbɛꞌɛd la kum nyaꞌaŋ.
Disney sini kanɛ ka o da maal yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnaasi (1940) ni la Fantasia, Mickey Mouse, playing The Sorcerer's Apprentice, la kɛya ka saaug paam vʋm on da tʋm ye o pɛꞌɛl bulug nɛ kuꞌom la. Saaug la da tʋm tʋʋgi di bɛn ka kɔꞌ gima-gima, ka sakɔɔlʋŋ wʋsa lieb saaug hali pɛꞌɛl dɔɔg la ka Yen Sid guꞌoe ba. Labakanɛ yi Goethe ka di yʋꞌʋr an Der Zauberlehrling ("Tiimdaan nyaꞌandɔl").
Ianꞌab la mɛ da bɛ Bedknobs nɛ Broomsticks laꞌanɛ Hocus Pocus.
Eswatini (Swaziland) ni mɛnɛ, sɔɔnb saad anɛ dagima banɛ ka ba laꞌasi ba bɔbʋg ka di pʋ mɔr gbanꞌasigɔ.[7]
Ianꞌab saad mɔr tʋʋma bɛdigʋ bɛ fantasy world of Harry Potter, ka ba mɔri nwiend ka lɛm mɔri nwɛꞌɛd Quidditch dinɛ an diꞌema bʋn la. Ianꞌab saad nɛ ianꞌab carpet nam maꞌaa an suokanɛ ka ba dɔlisidi nwied world of Poul Anderson's Operation Chaos ni.
Flying Broom (Turkish: Uçan Süpürge) anɛ pʋꞌab laꞌasʋgʋ bɛ Turkey, ka ba mɔr Flying Broom laꞌasʋg la makid nɛ sɔɔng.
Dunia wusa malima ni
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- Métis buudi banɛ bɛ Canada la mɔr saaug waꞌab malʋŋ. Ba waꞌad waꞌ kɔnꞌɔb-kɔnꞌɔb ka nidib paꞌani ba saaug waꞌa baŋir kanɛ ka ba mɔr. saaug waꞌab la anɛ dinɛ ka ba maani ken tɔꞌɔtɔ ka ianꞌad.[8]
- "Jumping the broom" anɛ ninsabilis banɛ bɛ America la pʋꞌadiir malʋŋ kanɛ da yi ban da dit sankpanꞌasnam United States bɛ 19th century la ni la. Di maligim paasi bɛ ninsabilis banɛ bɛ America lanɛ ka di yi gbaʋŋ kanɛ ka ba da sɔb yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisyɔpɔi nɛ ayuobʋ (1976) ka di pianꞌazug an Roots: The Saga of an American Family la.[9] "Jumping the broom" da anɛ pʋꞌadiir malʋŋ sankanɛ ka Kristo biis pʋꞌʋsʋm da nam pʋ pinꞌil Britain la ka yaligi paae Europe sʋꞌʋlnam bɛdigʋ, nwɛnɛ Scandinavia nɛ Baltic Germanic buudi nam la ni. Saaug da nɔbʋg hali bɛ Europe nɛ Africa sʋꞌʋlim nam la ni.
- Dunia wʋsa zaba kanɛ paasi ayi la saŋa, American zabzabidib banɛ zabid kuꞌomin da ɛɛnti lɔnɛ ba anrʋma nɛ saaug ba yaꞌa da lɛbid port la ni ye ba paꞌali ba nidib la ye ba piisi muꞌar la sʋꞌʋŋa ka ba dataas lɛn kaꞌa anina.[10] Malʋŋ kaŋa anɛ dinɛ ka ba pʋ lɛm maan yaꞌasa, ba yaꞌa lɛbid na ba ɛɛnti damnɛ ba anrʋma la. Malʋŋ kaŋa tunꞌe da yi Dutch admiral Maarten Tromp onɛ da ɛɛnti nɔk saaugʋ lɔ o arʋŋ daʋg sankanɛ ka o nyaŋ British admiral Robert Blake bɛ Battle of Dungeness yʋʋm tusir, kɔbisyuobʋ nɛ pisnu nɛ ayi (1652) la ni. Nɛꞌ da ɛɛnti paꞌal ye o na "piis British dim la yi muꞌarin la". Pianꞌakaŋa anɛ dinɛ ka sɔꞌ nam pʋ baŋi di gbin tituaanɛ,[11] amaa di tunꞌe pinꞌil ban da ɛɛnti nɔk saaugʋ yaꞌal ka di an zanbin ye ba kuosid anrʋŋnɛ la,[12] dinɛ tunꞌe an sida nwɛnɛ Tromp da faaen Blake anrʋma ayi zaba ni la.[13]
- Bhojpuri nii, ba buoni di ye Baṛhanī (prosperer), ba niŋ yadda ye dinɛ kɛt ka yir nɛ buudi ken tuon.[14]
Gbana ni
Yʋʋm tusir, kɔbisyɔpɔi nɛ yinne (1701) la nii, Jonathan Swift da sɔb gbaʋŋ kanɛ yʋꞌʋri an "Meditation Upon a Broomstick", gbaʋŋ kanɛ ka Robert Boyle da tɛnꞌɛsid yɛl nwa yɛla saŋa wʋsa:
Amaa fʋ tunꞌe yɛl ye saaug anɛ zanbinɛ paꞌan ye tiig ziꞌenɛ o Zugin ka buꞌos ye bɔɔ an daʋ, bʋnkanɛ nɔbʋgʋd yɔri-yɔri, ka pʋtɛnꞌɛr wʋsa an wʋʋ bʋnkɔnbʋgnɛ o zugin; O zugin ka o Nɔba naan bɛɛn bilim teŋin, amaa laꞌanɛ o gbɛlima la wʋsa, o maal onɛ fɛndigid ka tiakid siꞌel wʋsa sʋꞌʋŋa, onɛ yisid sunpɛɛn wʋsa, rakes kpɛnꞌɛd Sluts Corner of Nature ni, mɔr faang kanɛ suꞌa kpɛnꞌɛd nɛɛsim la ni na, ka lɛn maan uusug zinꞌikanɛ ka sɔꞌ kaꞌasigɛ, ka pʋdigid saŋa pamm ni, dianꞌad kanɛ ka o maꞌ ye o piisi bas la ni: O naar dabisa la ɛɛnti kpɛnꞌɛnɛ sankpanꞌasim nɛ pʋꞌab, ka dinɛ ka o pʋ nar ye paam; nɛ on na ti punꞌoe kpɛnꞌ teŋin, nwɛnɛ o Baꞌabiig Bezom nɛ, ba nak ad o yis yiiŋ, bɛɛ ba kɛ ka o limisid bugum ka sieba uosid.[15]
J.K. Rawling Harry Potter sɔlʋŋ nɛ sini maalʋg la ni, saadi an dinɛ ka sɔndaad nɛ sɔnpʋꞌab mɔri nwied ba yaꞌa waꞌae zinꞌisiꞌa. Ba lɛm mɔr saadi diꞌemid ninwisigir diꞌemkanɛ yʋꞌʋri an Quidditch la, ka diꞌem-diꞌennib la mɔri ba saad la zɔti giligid diꞌema zinꞌig la ka dit gool nam
Pɔlitis
Din yi 20th century la saŋa, ba ɛɛnti maal pɔlitis yɛla katuuna nam ka ba nwɛnɛ tuon gatib paala kad tuon gatib kʋda nɛ nimbɛꞌɛdnami yisid naꞌam kʋk zug.
Saaugʋ an zanbini tis Naꞌadɔbama
- Aam Aadmi Party, India
- All Progressives Congress, Nigeria
Pʋꞌʋsim suor
- Jainism nii, monks nɛ nuns mɔr sabili ba sanꞌan, ye ba ɛɛnti nyaŋi piis bʋn-ianꞌada baanlim ka da kɔnrigi ba. Nɛꞌɛŋa anɛ ba dɔlli Ahinsā ziꞌelis.[16]
- Shakers mɛ paam yʋꞌʋr nɛ on da maal saad banɛ an lamma la.
Ninwisigir
- Baseball nɛ basketball nwɛꞌɛb nii, ban nwɛꞌɛd zinꞌisiꞌa la dim yaꞌa kpɛlim biꞌela ka di yaꞌan, ba ɛɛnti piisnɛ (ba yaꞌa di nɔɔra ayi banɛ gaad tuon la yi atan banɛ ka ba ye ba diꞌem la ni bɛɛ ba yaꞌa ye ba nwɛꞌ nɔɔra anaasi ka ba di nɔɔra atan banɛ gaad tuon la), banɛ ziꞌe gɔsid la na mɔr saad kenꞌ ballpark la ni piisid ye ba laꞌ banɛ kena diꞌem nɛ ba la (Tituunli nam anɛ: Arkansas vs. LSU, 2011; Red Sox vs. Yankees, May 13–15, 2011 and June 7–9, 2011).
- Broomball nii, saad banɛ ka ba fiꞌisi ba zut la ka ba mɔri tuunsid bɔɔl la di gool bilɔk zug. Diꞌemkaŋa nwɛnɛ hockey nɛ, dinɛ baki ba anɛ ye diꞌem-diꞌemnib la pʋ yɛɛd skate nama.
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]
- ↑ Shorter Oxford English dictionary, 6th ed. United Kingdom: Oxford University Press. 2007. p. 3804. ISBN 978-0199206872.
- ↑ "How to make a broom". Ogden Publications, Inc. Archived from the original on 2013-03-14. Retrieved 2010-03-15.
- ↑ "Broom". Archived from the original on 2009-02-02. Retrieved 2008-11-05.
- ↑ "History of Early American Brooms and Broom Making - BroomShop.com". broomshop.com. Archived from the original on 2015-09-18. Retrieved 2015-09-29.
- 1 2 Fugate, Tally D. "Encyclopedia of Oklahoma History & Culture". Broom Factories. Archived from the original on November 19, 2012. Retrieved August 13, 2012.
- ↑ Man, Myth and Magic: An Illustrated Encyclopedia of the Supernatural. 1970, edited by Richard Cavendish.
- ↑ Spooner, Samantha (15 October 2014). "From hippie bans to broomstick flying limits, here are Africa's most absurd laws". Mail & Guardian Africa. Archived from the original on 29 October 2014. Retrieved 29 October 2014.
- ↑ "Broom Dance, Metisfest 2001". The Virtual Museum of Metis History and Culture. Retrieved January 10, 2024.
- ↑ Dundes, A. (1996) "Jumping the Broom": On the origin and meaning of an African American Wedding Custom. The Journal of American Folklore. 109 (433) p. 324–329. JSTOR 541535
- ↑ "Broom Lore". Victoria Trading Company. Archived from the original on 2021-08-28. Retrieved 2021-08-28.
- ↑ The Oxford Companion to Ships and the Sea. 1988, edited by Peter Kemp
- ↑ "Local Events." Evening Telegram (St. John's, N.L.), 1891-10-14:4.
- ↑ "Battle of Dungeness, 30 November 1652". Archived from the original on 17 March 2012. Retrieved 20 April 2012.
- ↑ Grierson, G.A. (1885). Bihar Peasant Life. London: The Bengal Secretariat Press. p. 11.
- ↑ "A Meditation upon a Broomstick (1711)". Public Domain Review. Archived from the original on 2016-10-09.
- ↑ "Jainism". Archived from the original on 2011-03-31. Retrieved 2011-03-30.
