Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Saaug

Di yinɛ Wikipiidia
Saaug
product category
Subclass ofbrush, cleaning tool, product Dɛmisim gbɛlima
Has usesweeping Dɛmisim gbɛlima
Named afterbesom Dɛmisim gbɛlima
Made from materialGenista bristle Dɛmisim gbɛlima
Unicode character🧹 Dɛmisim gbɛlima

Saaug anɛ dinɛ ka ba mɔri piisid dɔɔg, teŋ bɛɛ zak. Saaug anɛ bʋnkanɛ ka ti mɔri piisid bɛɛ maan zinig nyain ka ba mɔr mɔɔd, rɔba nam, kawɛnlɔm bɛɛ kɔnbʋd zuobidi maan. Sieba tʋne nɔk daʋgʋ tɔɔŋ ka sieba mɛ an saaʋg la bɛn maaa. Saad mɔri ba buudi kɔnɔb-kɔnɔb, sieba mɔri gbanasʋg kanɛ waam ka sieba gbanasʋg mɛ waama.

Bakir bɛ sakanɛ kpiem nɛ sakanɛ bʋgʋs ni. Sabʋgʋsa anɛ banɛ ka ba mɔri piisid bɛɛ duusid silinsinipaandis yisid zaŋguoma ni, nwɛnɛ banɛ ka ba nɔk kɔnbʋdi maal, ka sakpiema mɛ an banɛ ka ba mɔri tʋm tʋʋmkpiema nwɛnɛ piisid saad zaŋguom zug bɛɛ teŋ, bɛɛ sabanɛ ka ti mɔri piisidi ti yaan nɛ ti tʋʋma zinisin, ka di bʋk ka na nyaŋi pɔnd ka mɛ kpiemi na nyaŋi yis saad teŋin bɛɛ tʋm piisʋg tʋʋma.

Saaug mɛ anɛ zanbin bʋnkanɛ mɔr kpinnim nɛ sɔɔng nɛ nyalima tʋʋma.

Saaug yinne gɔnɔs tituugsia (Genista nɛ sieba) ka ba mɔri piisid ni na.[1] Nidib da pinili mɔri di tʋmi ba yaannɛ sʋʋgʋn Naasaal la naarin ka di maal biel-biel lɛrig besom ziesim yuolʋŋ Naasaal la saŋa. Yʋʋmkanɛ ka William Purvis 1752-1832 da yʋʋm ka o da sigi di ye Buy Broom Buzzems  nan kpɛm paannɛ ye besom saaug anɛ besom buudi yinne (besom kanɛ ka ba nɔk saaugʋ maal).

Sabanɛ an lammir la anɛ banɛ ka ba nɔk kawɛnna[2] maal ka Shakers da pinili maali di 19th Century la ni nɛ broom vice.[3] Ba mɛ tune buol sakanɛ an fiin ye dasta.

Yʋʋm tusir, kɔbʋsyɔpɔi nɛ piswai nɛ ayɔpɔi nii, saad ziesim da tiaknɛ Levi Dickenson, onɛ an kppdi bɛ Hadley, Massachusetts, da nɔk kawɛnlɔm, zʋkanɛ ka o bʋd biili yɛla, maal saaugʋ tisi o pʋa. O pʋa da mɔɔl labasʋŋ la ka di tiig tempʋʋg la wʋsa, ka nidib paal ye ba bɔɔd Dickenson kawɛnlɔm saaug la. Kawɛnna saad la da tʋmya sʋʋŋa, amaa nwɛnɛ saad wʋsa nɛ, di bɔɔdim da sieya.Dickenson da keŋ tuoni maal masin kanɛ na maal sabanɛ an sʋm gaad yiiga saad la, ka lɛm maali ba tɔɔtɔ gaad on mɛŋi na nɔk nuusi maal. Yʋʋm tusir, kɔbʋsnii nɛ piiga nii, ba da maal masin kanɛ maan sabanɛ ka ba mɔr nɔba nɔɔd ka di piisid la. Masin la da zi temmaalʋg tiakir bɛdegʋ kena.[4]

United States

Zinisia kpɛn zinnɛ kiŋ-kiŋ ye yʋʋm tusir, kɔbʋsnii nɛ pistan nɛ awai (1839) United States da mɔrnɛ zinibanɛ maan saad kɔbistan nɛ atan (303) ka yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piinɛ awai (1919) saŋa ka di nɔbʋgi paae Tusir yinne nɛ pistan nɛ awai (1, 039). Zinibama bɛdigʋ da bɛnɛ tembanɛ da bɛ United Staes Ya-nyaaŋ baba la; Great Depression saŋa, yʋʋm tusir kɔbiswai nɛ pistan nam saŋa la, zaniis la kanl da sie lɛb kɔbistan nɛ pisi yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pistan nɛ awai (1939) la ni.[5] Oklahoma da lieb zinititaakanɛ ka ba maan saad, bɔzugɔ kawɛnlɔm saad la da paam suori nɔbʋga anina hali, ka Oklahoma Broom Corn Company yʋʋn da yɔɔg El Reno yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ ayuobʋ (1906) ni. Din da nyɛ nyaab nɛ sabanɛ ka ba mɔr tensieba nii kpɛnɛna la, ba da yɔ zinis la bɛdigʋ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisyuobʋ (1960s) la saŋa.[5]

Nwɛnɛ sɔɔng pianad pʋʋgin, bɛ mɛ tune buol saaug daag la ye saag ka, ba buon ye besom. Yiiga ka ti wʋm ye sɔɔnb ianad saaug zug anɛ 11th-century la ni ka onɛ da zamis mɔɔm gbaʋŋ la, Ibn Qudamahin da sɔbi o gbaʋŋin al-Mughnī ( The Persuader ). Yiiga ka ti wʋm ye sɔɔnb ianad saaug zug Europe bɛnɛ kʋdʋmin sa  yʋʋm tusir, kɔbisnaasi nɛ pisnu nɛ atan (1453) la ni, ka sɔndaag Guillaume Edelin da pian o mɛŋ.[6] Ianab kpakanɛ ka sɔɔnb mɔri tʋm la mɛ da yinɛ sankan ni ka ba sɔbi di yʋʋm tusir, kɔbisnaasi nɛ pisnu nɛ ayuobʋ (1456) la ni.

Metro-Goldwyn-Mayer sini kanɛ ka o da maal yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pistan nɛ awai (1939) la, ka di pianazug an The Wizard of Oz, sɔnbɛɛdnam banɛ bɛ Ya-tuona la da mɔrnɛ saadi ianadi gaasid Oz. O mɛ da nɔki di piana paal "Surrender Dorothy" gaŋ Emerald City. Sɔndaad la tans Dorothy nɛ o nwienr taaba atan la ye ba mɔr Sɔnbɛɛdnam la saad na tis o ka o maal bam bɔɔd sieli tisi ba. Dorothy da nɔk Scarecrow, Tin Man, nɛ Lion zii di keŋ tis sɔndaug la Sɔnbɛɛd la kum nyaaŋ.

Disney sini kanɛ ka o da maal yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnaasi (1940) ni la Fantasia, Mickey Mouse, playing The Sorcerer's Apprentice, la kɛya ka saaug paam vʋm on da tʋm ye o pɛɛl bulug nɛ kuom la. Saaug la da tʋm tʋʋgi di bɛn ka kɔ gima-gima, ka sakɔɔlʋŋ wʋsa lieb saaug hali pɛɛl dɔɔg la ka Yen Sid guoe ba. Labakanɛ yi Goethe ka di yʋʋr an Der Zauberlehrling ("Tiimdaan nyaandɔl").

Ianab la mɛ da bɛ Bedknobs nɛ Broomsticks laanɛ Hocus Pocus.

Eswatini (Swaziland) ni mɛnɛ, sɔɔnb saad anɛ dagima banɛ ka ba laasi ba bɔbʋg ka di pʋ mɔr gbanasigɔ.[7]

Ianab saad mɔr tʋʋma bɛdigʋ bɛ fantasy world of Harry Potter, ka ba mɔri nwiend ka lɛm mɔri nwɛɛd Quidditch dinɛ an diema bʋn la. Ianab saad nɛ ianab carpet nam maaa an suokanɛ ka ba dɔlisidi nwied world of Poul Anderson's Operation Chaos ni.

Flying Broom (Turkish: Uçan Süpürge) anɛ pʋab laasʋgʋ bɛ Turkey, ka ba mɔr Flying Broom laasʋg la makid nɛ sɔɔng.

  • Métis  buudi banɛ bɛ Canada la mɔr saaug waab malʋŋ. Ba waad wa kɔnɔb-kɔnɔb ka nidib paani ba saaug waa baŋir kanɛ ka ba mɔr. saaug waab la anɛ dinɛ ka ba maani ken tɔɔtɔ ka ianad.[8]
  • "Jumping the broom" anɛ ninsabilis banɛ bɛ America la pʋadiir malʋŋ kanɛ da yi ban da dit sankpanasnam United States bɛ 19th century la ni la. Di maligim paasi bɛ ninsabilis banɛ bɛ America lanɛ ka di yi gbaʋŋ kanɛ ka ba da sɔb yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisyɔpɔi nɛ ayuobʋ (1976) ka di pianazug an Roots: The Saga of an American Family la.[9] "Jumping the broom" da anɛ pʋadiir malʋŋ sankanɛ ka Kristo biis pʋʋsʋm da nam pʋ pinil Britain la ka yaligi paae Europe sʋʋlnam bɛdigʋ, nwɛnɛ Scandinavia nɛ Baltic Germanic buudi nam la ni. Saaug da nɔbʋg hali bɛ Europe nɛ Africa sʋʋlim nam la ni.
  • Dunia wʋsa zaba kanɛ paasi ayi la saŋa, American zabzabidib banɛ zabid kuomin da ɛɛnti lɔnɛ ba anrʋma nɛ saaug ba yaa da lɛbid port la ni ye ba paali ba nidib la ye ba piisi muar la sʋʋŋa ka ba dataas lɛn kaa anina.[10] Malʋŋ kaŋa anɛ dinɛ ka ba pʋ lɛm maan yaasa, ba yaa lɛbid na ba ɛɛnti damnɛ ba anrʋma la. Malʋŋ kaŋa tune da yi Dutch admiral Maarten Tromp onɛ da ɛɛnti nɔk saaugʋ lɔ o arʋŋ daʋg sankanɛ ka o nyaŋ British admiral Robert Blake bɛ Battle of Dungeness yʋʋm tusir, kɔbisyuobʋ nɛ pisnu nɛ ayi (1652) la ni. Nɛ da ɛɛnti paal ye o na "piis British dim la yi muarin la". Pianakaŋa anɛ dinɛ ka sɔ nam pʋ baŋi di gbin tituaanɛ,[11] amaa di tune pinil ban da ɛɛnti nɔk saaugʋ yaal ka di an zanbin ye ba kuosid anrʋŋnɛ la,[12] dinɛ tune an sida nwɛnɛ Tromp da faaen Blake anrʋma ayi zaba ni la.[13]
  • Bhojpuri nii, ba buoni di ye Baṛhanī (prosperer), ba niŋ yadda ye dinɛ kɛt ka yir nɛ buudi ken tuon.[14]

Gbana ni

Yʋʋm tusir, kɔbisyɔpɔi nɛ yinne (1701) la nii, Jonathan Swift da sɔb gbaʋŋ kanɛ yʋʋri an "Meditation Upon a Broomstick", gbaʋŋ kanɛ ka Robert Boyle da tɛnɛsid yɛl nwa yɛla saŋa wʋsa:

Amaa fʋ tune yɛl ye saaug anɛ zanbinɛ paan ye tiig zienɛ o Zugin ka buos ye bɔɔ an daʋ, bʋnkanɛ nɔbʋgʋd yɔri-yɔri, ka pʋtɛnɛr wʋsa an wʋʋ bʋnkɔnbʋgnɛ o zugin; O zugin ka o Nɔba naan bɛɛn bilim teŋin, amaa laanɛ o gbɛlima la wʋsa, o maal onɛ fɛndigid ka tiakid siel wʋsa sʋʋŋa, onɛ yisid sunpɛɛn wʋsa, rakes kpɛnɛd Sluts Corner of Nature ni, mɔr faang kanɛ sua kpɛnɛd nɛɛsim la ni na, ka lɛn maan uusug zinikanɛ ka sɔ kaasigɛ, ka pʋdigid saŋa pamm ni, dianad kanɛ ka o ma ye o piisi bas la ni: O naar dabisa la ɛɛnti kpɛnɛnɛ sankpanasim nɛ pʋab, ka dinɛ ka o pʋ nar ye paam; nɛ on na ti punoe kpɛn teŋin, nwɛnɛ o Baabiig Bezom nɛ, ba nak ad o yis yiiŋ, bɛɛ ba kɛ ka o limisid bugum ka sieba uosid.[15]

J.K. Rawling Harry Potter sɔlʋŋ nɛ sini maalʋg la ni, saadi an dinɛ ka sɔndaad nɛ sɔnpʋab mɔri nwied ba yaa waae zinisia. Ba lɛm mɔr saadi diemid ninwisigir diemkanɛ yʋʋri an Quidditch la, ka diem-diennib la mɔri ba saad la zɔti giligid diema zinig la ka dit gool nam

Pɔlitis

Din yi 20th century la saŋa, ba ɛɛnti maal pɔlitis yɛla katuuna nam ka ba nwɛnɛ tuon gatib paala kad tuon gatib kʋda nɛ nimbɛɛdnami yisid naam kʋk zug.

Saaugʋ an zanbini tis Naadɔbama

  • Aam Aadmi Party, India
  • All Progressives Congress, Nigeria

ʋsim suor

  • Jainism nii, monks nɛ nuns mɔr sabili ba sanan, ye ba ɛɛnti nyaŋi piis bʋn-ianada baanlim ka da kɔnrigi ba. Nɛɛŋa anɛ ba dɔlli Ahinsā zielis.[16]
  • Shakers mɛ paam yʋʋr nɛ on da maal saad banɛ an lamma la.

Ninwisigir

  • Baseball nɛ basketball nwɛɛb nii, ban nwɛɛd zinisia la dim yaa kpɛlim biela ka di yaan, ba ɛɛnti piisnɛ (ba yaa di nɔɔra ayi banɛ gaad tuon la yi atan banɛ ka ba ye ba diem la ni bɛɛ ba yaa ye ba nwɛ nɔɔra anaasi ka ba di nɔɔra atan banɛ gaad tuon la), banɛ zie gɔsid la na mɔr saad ken ballpark la ni piisid ye ba la banɛ kena diem nɛ ba la (Tituunli nam anɛ: Arkansas vs. LSU, 2011; Red Sox vs. Yankees, May 13–15, 2011 and June 7–9, 2011).
  • Broomball nii, saad banɛ ka ba fiisi ba zut la ka ba mɔri tuunsid bɔɔl la di gool bilɔk zug. Diemkaŋa nwɛnɛ hockey nɛ, dinɛ baki ba anɛ ye diem-diemnib la pʋ yɛɛd skate nama.

 

  1. Shorter Oxford English dictionary, 6th ed. United Kingdom: Oxford University Press. 2007. p. 3804. ISBN 978-0199206872.
  2. "How to make a broom". Ogden Publications, Inc. Archived from the original on 2013-03-14. Retrieved 2010-03-15.
  3. "Broom". Archived from the original on 2009-02-02. Retrieved 2008-11-05.
  4. "History of Early American Brooms and Broom Making - BroomShop.com". broomshop.com. Archived from the original on 2015-09-18. Retrieved 2015-09-29.
  5. 1 2 Fugate, Tally D. "Encyclopedia of Oklahoma History & Culture". Broom Factories. Archived from the original on November 19, 2012. Retrieved August 13, 2012.
  6. Man, Myth and Magic: An Illustrated Encyclopedia of the Supernatural. 1970, edited by Richard Cavendish.
  7. Spooner, Samantha (15 October 2014). "From hippie bans to broomstick flying limits, here are Africa's most absurd laws". Mail & Guardian Africa. Archived from the original on 29 October 2014. Retrieved 29 October 2014.
  8. "Broom Dance, Metisfest 2001". The Virtual Museum of Metis History and Culture. Retrieved January 10, 2024.
  9. Dundes, A. (1996) "Jumping the Broom": On the origin and meaning of an African American Wedding Custom. The Journal of American Folklore. 109 (433) p. 324–329. JSTOR 541535
  10. "Broom Lore". Victoria Trading Company. Archived from the original on 2021-08-28. Retrieved 2021-08-28.
  11. The Oxford Companion to Ships and the Sea. 1988, edited by Peter Kemp
  12. "Local Events." Evening Telegram (St. John's, N.L.), 1891-10-14:4.
  13. "Battle of Dungeness, 30 November 1652". Archived from the original on 17 March 2012. Retrieved 20 April 2012.
  14. Grierson, G.A. (1885). Bihar Peasant Life. London: The Bengal Secretariat Press. p. 11.
  15. "A Meditation upon a Broomstick (1711)". Public Domain Review. Archived from the original on 2016-10-09.
  16. "Jainism". Archived from the original on 2011-03-31. Retrieved 2011-03-30.