Timkat
| Main subject | epiphany |
|---|---|
| Country of origin | Ethiopia |
| Intangible cultural heritage status | Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity |
| Described at URL | https://ich.unesco.org/en/RL/01491, https://ich.unesco.org/fr/RL/01491, https://ich.unesco.org/es/RL/01491 |
Timket (Geʻez: ጥምቀት Tʼimkʼet) anɛ Ethiopian Orthodox Tewahedo Church nɛ Eritrean Orthodox Tewahedo Church malʋŋkanɛ ka ba maani bɛ Epiphany. Ba maani linɛ yʋʋmpaal nwadig wʋsa dabpiinɛ awai daar wʋsa bɛɛ dabpisi daar yʋʋm sieba ni dinɛ an yinne nɛ Terr dabpiinɛ yinne daar Ge'ez calendar ni.
Timkat malʋŋ la tiendnɛ Yesu kuꞌom sʋʋb bɛ River Jordan. Nidib miꞌ malʋŋ la nɛ din ziꞌeni tisid Winaꞌam kuꞌom sʋʋb la (nwɛnɛ Kristo biis bɛdegʋ maan siꞌem bɛ Holy Land la ba yaꞌa kaae/ keŋ Jordan).
Timkat malʋŋ maalʋg saŋa, Tabot, dinɛ an zanbini ziꞌeni tis Winaꞌam nɔnaar daka dinɛ bɛ Ethiopian altar nam wʋsa ni la (nwɛnɛ Westhern altar kugir), ba viligi dinɛ nɛ fukanɛ ligiid zuꞌoe ka maan maan la zii li o zugin.[1] Tabot, dinɛ ka sɔꞌ wʋsa pʋ nyɛt naꞌana ka di yaꞌa kaꞌanɛ maan maanib la, ziꞌeni tis Kristo tʋm paꞌal ye onɛ an Messiah la on da kenꞌ Jordan ye o sʋ Winaꞌam kuꞌom la. Divine Liturgy malʋŋ la maanɛ kɔlʋg dɛnꞌɛr bɛɛ bɛʋgin bɛkɛʋg nwɛnɛ kɛfa ayi. Ka ba barik kuosuokanɛ kpiꞌe anina la keŋ paae bɛkɛog ka kabig kuꞌom la missig banɛ bɛ ani la, ka ba sieba sig kuꞌomin la miꞌisi ba mɛŋ, ka di paꞌan Winaꞌam kuꞌom sʋʋb kaanbʋg. Amaa malʋŋ la pʋ naae anina; Donald N. Levine vɛnligi paꞌal ban da maani li siꞌem yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisyuobʋ nam la ni.

Timqat Daar niŋtaŋ, nidib bɛdegʋ na laꞌas malʋŋ zinꞌigin la, ka banɛ kul yin ye bag bis biꞌela la lɛbna, ka ba biꞌel Kasi daka la keŋ ka la keŋ karimdɔɔgin nɛ vɛnlim nɛ diꞌema. Ka Winaꞌam nidib la ye fu-waꞌad nɛ maꞌasim tiis ka yʋꞌʋm Winaꞌam yʋʋma ka kpɛɛmnam la gaad tuoni ken baalim-baanlim, ka dasam yʋʋmid yʋꞌʋma baanlim, yʋꞌʋm banɛ pʋ vuuda ka biis la mɛ zɔti giligid nɛ tʋʋma kɔnꞌɔb kɔnꞌɔb ka mɛ tunꞌe paas tʋʋma la ni. Ban yɛɛ ba fu-vɛnlis la,pʋꞌab la mɛ maan sumalisim ba yɔlisim dabisir yʋʋm pʋʋgin la. Ka dasam nɛ pʋꞌasada mɛ waꞌad ka ianꞌad agɔl nɛ teŋin waꞌad ka pʋ gɛɛnda. Malʋŋ kaŋa mɛ da paasi an UNESCO intangible heritage. Ba yaꞌa ti mɔr Kasi nɔnaar daka la lɛbisi li zinꞌigin, sɔꞌ wʋsa lɛbidnɛ kun yin ye o maal sumalisim. Vʋꞌʋsim daar kaŋa anɛ vʋꞌʋsim daar titada la yinne li yaꞌa pʋn kaꞌa vʋꞌʋsim daar titaꞌarɛ.[2]

UNESCO da zaŋ Timkat nɛ yʋʋm tusia ayi nɛ piinɛ awai (2019) la ni paas Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity.[3]