Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

World Health Organization (WHO)

Di yinɛ Wikipiidia
World Health Organization (WHO)
specialized agency of the United Nations, open-access publisher, international organization, academic publisher
Industrymedical research, human health activities Dɛmisim gbɛlima
Inception7 Vaala/Nwadisanu 1948 Dɛmisim gbɛlima
Field of workpublic health, medical research, medical classification Dɛmisim gbɛlima
FunderOpen Society Foundations, Open Society Foundations, Open Society Foundations, Open Society Foundations, Open Society Foundations Dɛmisim gbɛlima
Participant inThe People's Meeting 2016 Dɛmisim gbɛlima
Has works in the collectionHet Scheepvaartmuseum Dɛmisim gbɛlima
Position held by head of the organizationDirector-General of the World Health Organization Dɛmisim gbɛlima
Director / managerTedros Adhanom Ghebreyesus Dɛmisim gbɛlima
CountrySwitzerland Dɛmisim gbɛlima
Coordinate location46°14′1″N 6°8′3″E Dɛmisim gbɛlima
Legislative bodyWorld Health Assembly Dɛmisim gbɛlima
Member ofInternational Association of Scientific, Technical and Medical Publishers Dɛmisim gbɛlima
Parent organization or unitUnited Nations Economic and Social Council, United Nations Dɛmisim gbɛlima
Owner ofMedNet Dɛmisim gbɛlima
Partnership withWikimedia Foundation, International Civil Aviation Organization Dɛmisim gbɛlima
Headquarters locationGeneva Dɛmisim gbɛlima
ReplacesOffice international d'hygiène publique Dɛmisim gbɛlima
Award receivedPrincess of Asturias Award for International Cooperation, Officer of the Order of the Condor of the Andes Dɛmisim gbɛlima
Product or material producedInternational Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems Dɛmisim gbɛlima
Official websitehttps://www.who.int Dɛmisim gbɛlima
Web feed URLhttps://www.who.int/rss-feeds/news-english.xml Dɛmisim gbɛlima
Website account onKahoot! Dɛmisim gbɛlima
Main regulatory textConstitution of the World Health Organization Dɛmisim gbɛlima
Flagflag of the World Health Organization Dɛmisim gbɛlima
Interested inpublic health Dɛmisim gbɛlima
Issuing agent of workInternational Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems Dɛmisim gbɛlima
Official observer status in organizationWorld Intellectual Property Organization, International Organization for Migration, General Assembly of the United Nations Dɛmisim gbɛlima
Map

World Health Organization (WHO) anɛ lʋgir kanɛ bɛ United Nations ni ka di tʋʋma an ye di gɔs dunia wʋsa laafi yela.[1] Di tʋʋma dɔtitaar bɛnɛ Geneva, Switzerland sʋʋlim, Di mɔr tʋʋma zinis titada ayuobʋ[2] nɛ tʋʋma zinis bibis kɔbiga nɛ pisnu duni wʋsa ni.[3]

Lʋgir nwa da kɛna nɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnaasi nɛ anii, nwadis anaasi, dabisa ayɔpɔi daar (April 7, 1948), ka pinil tʋʋma yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnaasi nɛ anii, nwadis awai, dabisir yinne daar (September 1, 1948).[4] Di mɔr laad bɛdigʋ, nɛ tʋmtʋmnib, nɛ tɛnɛs bɛdigʋ laafi laasig kanɛ ka ba buon League of Nations' Health Organization nɛ Office International d'Hygiène Publique dinɛ bɛ Paris la, ka bani paas an International Classification of Diseases (ICD).[5] Lʋgir nwa da pinil tʋʋma nɛ nimmua nɛ yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnu nɛ yinne la (1951) ban da laasi ba ligidi nɛ tʋʋma laad wʋsa la.[6]

Ba tʋʋma anɛ ye ba sʋŋ ka laafi yela kɛŋ tuon ka ba sʋŋ banɛ an tadimnam dunia wʋsa. Ba sʋŋid tɛns nɛ tʋʋma laad, ka tisidi ba laafi nyɛɛb wada, ka diesid labaya laafi yela dunia wʋsa, ka anina ka laasidi sɔnsid naasaasɔnɔg nɛ wada banɛ bɛ laafi yela.[1] Ba labaya gbaŋ kanɛ ka ba buon World Health Report la, mɔr labaya kati waae dunia wʋsa laafi yela.[7]

Ba gaad tuoni tʋm tʋʋma hali laafi yela, ba tʋʋm sʋma la sieba anɛ ba nyaŋi kad bana kanɛ buon smallpox la, ka polio mɛ kpɛlim biela ka ba kad o, nɛ ban lɛn nyaŋi maal Ebola pinim la. Ban yʋʋn gɔsid bana sieba nananna anɛ banas banɛ lɔmisid wʋʋ HIV/AIDS, Ebola, malaria nɛ tuberculosis; banas banɛ pʋ lɔmisida ka ba sieba an sʋsʋnya bans nɛ dindiig bana (cancer); laafi diib yela, disʋma yela, nutrition, nɛ diib sʋab yela; tʋmtʋmnib laafi; nɛ banɛ laasid tiima nʋʋd ka li pʋ dɔl suor la yela. Lʋgir nwa mɔɔd ye laafi yela paae sɔ wʋsa dunia ni, ka gɔsid dinɛ na nyaŋi mɔr banasi kɛna yela, ka sʋŋid ka banas gad tɔɔtɔ, ka kpɛn gɔsid nɛ bʋn dinɛ an laafi yela wʋsa vuguri.[8]

Lʋgir kanɛ gɔsidi ba tʋʋma anɛ World Health Assembly (WHA), dinɛ ka tɛns kɔbiga nɛ piswai nɛ anaasi (194) paasi di pʋʋgin. WHA anɛ banɛ gaŋid ka mɛ lɛn saan laafi yela kpɛɛmnam ban pistan nɛ anaasi (34); ka gaŋid kpɛɛm banɛ an  Chief administrator, Director-General (one an nananna anɛ Tedros Adhanom Ghebreyesus, one yit Ethiopia la);[9] banɛ gbanad gbanasa; ka bas suor ka ba tʋm tʋʋmsieba bɛɛ daa laad. WHO nyɛti ba ligidi nɛ  tɛns banɛ paasi di pʋʋgin la ni (sieba anɛ yɔɔd ka sieba mɛ an piini), ka asʋ-ʋm-mɛŋ dim mɛ sʋŋid. Ban da bas suor ye ba zaŋ ligid sia tʋm tʋʋma yʋʋm tusayi, nɛ pisi, paae yʋʋm tusayi, nɛ pisi nɛ yinne pʋʋgin (2020-2021) da gaad saasaatɛŋ ligidi $7.2 billion,[1][10] ka yʋʋm tusayi, nɛ pisinɛ ayi, nɛ yʋʋm tusayi, nɛ pisinɛ atan la (2022–2023) da gaad $6.2 billion. Ka yʋʋm tusayi, nɛ pisi nɛ anaasi paae yʋʋm tusayi, nɛ pisi nɛ anu la (2024–2025) an $6.83 billion.

  1. 1 2 3 "The U.S. Government and the World Health Organization". The Henry J. Kaiser Family Foundation. 24 January 2019. Archived from the original on 18 March 2020. Retrieved 18 March 2020.
  2. "Regional offices". www.who.int. Archived from the original on 20 April 2024. Retrieved 20 April 2024.
  3. "WHO (World Health Organisation)". Information Saves Lives | Internews. Archived from the original on 2 March 2023. Retrieved 2 March 2023.
  4. Ascher, Charles S. (1952). "Current Problems in the World Health Organization's Program". International Organization. 6 (1): 27–50. doi:10.1017/S0020818300016179. ISSN 1531-5088. Archived from the original on 14 July 2024. Retrieved 14 July 2024.
  5. "Milestones for health over 70 years". World Health Organization/Europe. 17 March 2020. Archived from the original on 9 April 2020. Retrieved 17 March 2020.
  6. "World Health Organization | History, Organization, & Definition of Health". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 3 April 2020. Retrieved 18 March 2020.
  7. "WHO | World health report 2013: Research for universal health coverage". WHO. Archived from the original on 15 March 2020. Retrieved 18 March 2020.
  8. "What we do". World Health Organization. Archived from the original on 17 March 2020. Retrieved 17 March 2020.
  9. "Dr Tedros takes office as WHO Director-General". World Health Organization. 1 July 2017. Archived from the original on 18 April 2018. Retrieved 6 July 2017.
  10. "WHO | Programme Budget Web Portal". open.who.int. Archived from the original on 17 April 2021. Retrieved 1 February 2021.