Kulungungu bʋmmʋg

Kulungugu bomb attack

bomb attack

Country	Ghana
Location	Kulungugu
Target	Kwame Nkrumah

Kulungugu bummʋg la da bɔɔd ye ba kʋꞌ Kwame Nkrumah onɛ da an Ghana gɔmena la ka gʋꞌʋŋ.

Yʋʋm 1962  nwadisa anii la li dabyinne daar, ka Kwame Nkrumah ziꞌen tenkanɛ an Kulungugu suokanɛ kpɛnꞌɛd Pusiga District linɛ bɛ Upper East Region bɛ Bawku sʋꞌʋlʋm la. Ba da gbanꞌe ye ba kʋ gɔmena la ka lɔb bɔmp anina ka li tans ka lɛɛ pʋ paam o.

Nkrumah da keŋnɛ laꞌasʋg ka kun na onɛ gɔmena Maurice Yameogo onɛ da bɛ Tenkodogo, linɛ bɛ Burkina Faso la, sankan la, ba da buone li nɛ ye Upper Volta. Laꞌasʋg la vɔɔnr da anɛ ye ba sɔb gbana bas suꞌor ka ba nyaŋi maal Volta mʋaꞌar la dinɛ nati kena buon ye Volta Mʋaꞌar.

Yɛlkʋda

Ban da nam bɛ suꞌori lɛbib Gaana na la, satitada da niya hali saꞌam suꞌor la ka li an mugusʋg tis lɔnam la nɛ ban na nyaŋi gaad. Gomina lɔnam la da ziꞌen Bawku tempʋʋgʋn ye ba pʋꞌʋs sakur bibis banɛ da pʋn deŋim ziꞌe suꞌorin la ka mɛni ba nuꞌus   ka  gɔsid Gomina la. Sakurbil sɔꞌ yʋꞌʋri da buoni Elisabeth Asantiwaa, o da zanl mɔpuum bɔbir paa Gomina la tuon, o da puꞌalimnɛ wae kʋʋsir saŋkanɛ ka bɔmp la da tans la.   Gomina la da mɔr sɔꞌ ka o an onɛ guru o ka o yʋʋr da buon ye Kpɛɛmsɔb Samuel Buckman, onɛ da mɔɔ nyaŋi nɔk Gomina la ka ba digin teŋin on da deŋim wʋm bɔmp la vuud la. Gomina la nɛ Buckman da puꞌalim ya hali ye ba kɔꞌɔŋʋ ba nyɔvʋr, amaa nidib pisnu nɛ ayi da pʋꞌalim.

Britisdim duata da tiꞌeb Nkrumah Bɔk Sibiti la ni, onɛ da yis malkuga yii Gomina la nyaʋŋ nɛ o lʋgʋr ni. Li anɛ tiɛnr tis zinꞌikanɛ ka ba da bɔmpʋm

Bɔmmʋg la nyaꞌaŋ nɛ li saria kadib

Tawia Adamafil, onɛ da an Minista of information Brɔkastin nɛ Gomina lampɔ, Ako Adjei, onɛ da an Minister of foreign affairs la nɛ H.H Cofie­-Crabbe, onɛ mɛ da an gbaʋŋ sɔbid kpɛɛm tis CPP Paati la, NKrumah da yɛl ye   bʋn linɛ maal la ba miꞌ li tiꞌir . Ba da gbanꞌe ba yɔꞌ ka li yuug hali ka sɔꞌ pʋ nyaŋi yisiba.

Nidiba atanꞌ bama, ba yʋꞌʋn da basi ba suꞌor yeb a ken kooto, ka kooto la pianꞌazug da anɛ ye Chief Justice Arku Korsah bɛnɛ mɔɔd ye o tua tisi ba, li da yuugu paae yʋʋm. Nkrumah da kat Korsah nɛ bas ka lɛn bas dabisir tis kooto sanꞌaŋ ye ba maligim gɔsi li. Nkrumah da gɔsnɛ sʋŋa ka gaŋ sariakatib ka ba tua ka ye nidiba atan la miꞌ li tiꞌir, ka mɔriba keŋ yɔꞌ sanriga ye ba bɛɛꞌ anina nɛ ba kum. Li nyaŋɔɔ, ba da siꞌegi ba kum sariga ni la nɛ ka li yʋn an yʋʋm pisi sanriga ni.

Yʋʋm 1966, ba da kadi Kwame Nkrumah yis tʋʋma la ni, ka nidiba atan banɛ da bɛ sariga la ni, yʋn paam yɔlisim ka li da yinɛ National Liberation Council dim ni (NLC).