Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Roger Joseph Atogetipoli Felli

Di yinɛ Wikipiidia
Roger Joseph Atogetipoli Felli
ninsaal
Sex or genderDau Dɛmisim gbɛlima
Country of citizenshipGhana Dɛmisim gbɛlima
Yu'ur Kane ka ba tis oRoger Dɛmisim gbɛlima
Du'am yuum2 Sigsaa/Nwadisayuobʋ 1941 Dɛmisim gbɛlima
Duam zin'igNavrongo Dɛmisim gbɛlima
Date of death26 Sigir/Nwadisayɔpɔi 1979 Dɛmisim gbɛlima
Place of deathAccra Dɛmisim gbɛlima
Cause of deathgunshot wound Dɛmisim gbɛlima
Languages spoken, written or signedEnglish Dɛmisim gbɛlima
Tuumapolitician, diplomat, military personnel, minister Dɛmisim gbɛlima
Position heldMinister for Foreign Affairs, Minister for Finance and Economic Planning Dɛmisim gbɛlima

Colonel Roger Joseph Atogetipoli Felli (Ba da dua nɛ yʋma tusir, kɔbʋswai nɛ pisnaasi nɛ ayinne la nwadisa anu la ni daba ayi daar (May 2, 1941) ka o kpi yuma tusur, nɛ kɔbiswai nɛ pisyɔpɔi nɛ awai la ni nwadisa ayuobu la ni dap pisinɛ ayuobu (June 26, 1979). O da anɛ soogia ka lɛm an pɔlitis nwɛɛd onɛ da lɛm an Ghana foreign minister yaas.

Ba da dua Roger Felli nɛ Navrongo[1], Kassena-Nankana District bɛ Upper East sʋʋlim Ghana.

Yʋʋm tusir, kɔbuswai nɛ pisyuobu nɛ atan la ni[1] ka ba da gaŋ o Ghana army la ni ye o an Lieutenant. O pinli nɔbig ka li yitne o zamisig Ghana nɛ on da keŋ naasaateng zamis la.

Sankani ka ba da yis Dr. Kofi Abrefa Busia gomina ni yuma tusur ne kɔbʋswai nɛ pisyɔpɔi nɛ ayi la yiiga nwadig la dap pinne atan daar ka Major Felli da paas National Redemption Council kani ka Colonel Ignatius Kutu Acheampong da ann ba kpeem la.Ba da gaŋi o ye o an Commissioner for works ka lɛm an Housing minister tis gɔmina paal sankan la. O da keŋ tuonni kilim Trade and Industry Ministry nɛ Finance and Economic Planning Ministry. Ba da lɛn gaŋ Colonel Roger Felli ye o an Minister of Foreign Affairs yuma tusur, kobuswai ne pisyɔpɔi ne anu la ni.[2] O da kpɛm bɛ nɛ ala ti keŋ paae azabi die naam (coup dꞌetat) yuma tusur ne kɔbʋswai nɛ pisyɔpɔi ne awai  la nwadisa ayuobu la ni daba anaasi daar, dinni da kɛ ka ba mɔr Armed Forces Revolutionary Council (AFRC) ka Flt Lt. Jerry Rawlings da an kpɛɛm.

Colonel Roger Felli da paas dapa ayuobu banɛ da an soogia kpeem nam bani da dɛŋim tum tis gɔmɛna la. Ba da kɛ nɛ ka o zien ka ba nwɛ o nɛ malifu kʋ Teshie Military Range bɛ Teshie, Accra baba la[3]. Yuma tusur ne kɔbʋswai nɛ pisyɔpɔi nɛ awai la nwadisa ayuobu la ni dab pisi nɛ ayuobu daar ka AFRC da ye ba kʋʋmʋ nɛ malifu la. Soojia kpeem nama ayi bani ka ba da paasi o kuum nɛ o la da anɛ heads of state of Ghana, Gen Fred Akuffo nɛ Lt Gen Akwasi Afrifa nɛ soojia sieba atan, ka ban yʋra da anɛ Air Vice Marshal Boakye, Maj. Gen R.E.A Kotei nɛ Rear Admiral Joy Amedume[3]. Ba da mumi ba nɛ Adoagyiri bɛ Nsawam[1] baba Eastern Region Ghana ni

Ban maligim mum o Navrongo la

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Yuma tua sa ayi nɛ yʋm yinnɛ la nwadis piinɛ ayila ni li dabisim pisine ayɔpɔi ka ba da nɔk Col. Roger Felli niŋgbiŋi paas nɛ nidiba anu bani ka ba da laam paasi kʋ la nɛ nidiba ayi bani ka ba da lɛn kʋ dabisa biela nyaŋ ninŋgbina tisi ba yi dim, ka din da naamnɛ Garrison Methodist nɛ Presbyterian karimdoog bɛ Accra[1] la. Raphael Felli da anɛ Colonel Felli nephew ka bɛ naasaateŋ an wada kpɛɛm (attorney) da yɛl yɛ “ti sunf saamnɛ hali, ti sunf duonɛ…… amaa ti bɔɔdim kanɛ ka ti mɔr la an ti sam yɔɔb[4]” ka o pitu, Joe Felli da me yɛll yɛ yidim nɛ kpies mɔr suor ka ba baŋ dinni maal ka ba kʋʋ o bier nɛ sojia kpeem sieba ayɔpɔi la[1]. O da lɛm yɛl ye siig kani bɛ Ghana yɛlisim la ni yɛ “Freedom and Justice” la nam kpɛm bɛ teŋ la tuuma wʋsa ni. O da lɛm yel yaas ye: Di dɔl suor ka teŋɛnim buos dinni maal ka kɛ ka so wusa baŋ yɛ ba kʋ lɛm kɛ ka li bɔɔdimdi tʋm yaasɛ, yɛ di pʋ paal ninsaal nyɔvur la naasi. O da lɛn yɛl yɛ dinne ka Ghana na maal ka li an dinni na yuug ka lɛm tedig Roger Felli nɛ o taaba la anɛ amaligim nɔki ti saŋa wʋsa nɛ amaligim pɛsigi ti meŋ tis ye ti guri ti wada kani sʋʋe ti la. Yɛ ti guri ti wada la hali nɛ mugusig saŋa.[1]

Ba da maligim mum o nɛ Navrongo, o meŋ teŋ, ban da naae karimbiis puusim la (Catholic rites)

  1. 1 2 3 4 5 6 http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=20586
  2. http://rulers.org/fm2.html
  3. 1 2 https://web.archive.org/web/20061016013142/http://www.ghana.gov.gh/NRC/VOL%202%20Part%201%20CHAPTER%206%20Review%20of%20Petitions.pdf
  4. http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=20547