Wina'am Gbauŋ Lɛbigiri Pini'il Si'em
Li da anɛ Nasaayʋʋm 1962 ka tʋʋma yir linɛ ka da buon ye Summer Institute of Linguistics (SIL) ka nanannana ka li yʋꞌʋŋ an Ghana Institute of Linguistics, Literacy and Bible Translation (GILLBT) la da pinꞌil Winaꞌam gbauŋ lɛbigir Ghana nwa. Ba da pinꞌilnɛ buudi ayuobʋ ni ka Kusaal da an yinne. Ti baꞌabiig David nɛ o puꞌa Nancy banɛ ka ba da pʋdi ba yʋda ye Adugraug nɛ Adugpuꞌak la da sʋꞌoe Kusaal tʋʋma. Ba da yinɛ Britain linɛ an Nasaateŋ la na. Ban nɛ ti karisaamnama Azong Punaad nɛ Adam Anaꞌab nɛ Abinaꞌab nɛ Akon nɛ sieba da laꞌasi tʋm tʋʋma la. Ba da kpɛꞌɛŋi ba mɛŋi tʋm nɛ nimmua hali lɛbig Winaꞌam gbauŋ kaanbpaal la naae yʋʋm pii nɛ naasi pʋʋgin (1976). Ba da zuŋ Winaꞌam gbauŋ kan la nɛ 1977 yʋʋmpaal-nwadig dabisʋm pii nɛ anii daar. Kusaal Winaꞌam gbauŋ nwaa da an Winaꞌam gbauŋ kanɛ ka SIL tʋʋma la naae yiiga Ghana hali nɛ Gbauŋ sabʋlʋg sʋꞌʋlim wʋsa. Tinam banɛ an Yesu Kristo nyaꞌadɔlib wʋsa kʋ maligim tam yʋʋm kaŋa yɛllɛ, bɔzugɔ yʋʋm kanla ka Winaꞌam da pianꞌ Kusaali tis Kusaas ka li kpɛn an nyain-nyain. Karisaamnam nɛ karimbiis nɛ Winaꞌam tʋmtʋmnib wʋsa da daꞌ Winaꞌam gbauŋ nwaa karim karindɔɔdin nɛ ba yaan ka li kɛ ka nidib pamm baŋ Yesu Kristo. Nasaayʋʋm 1999 ka ti Kusaal sʋꞌʋlim karinsaamnam nɛ Kusaal tʋʋma kpɛɛmnam da laꞌasi gbanꞌe ye li sʋm ye ba maal nɔɔryinne sʋŋi lɛbig Kusaal Winaꞌam gbauŋ kaanbkʋdʋg la ka li kɛ ka ti paam Winaꞌam gbauŋ la mummi. Ba da gaans Karinsaamnam James Anaaf nɛ Peter Yisazua nɛ Robert Awindaug. GILLBT da zamisi ba, ban na niŋ siꞌem ka lɛbig kaanbkʋdʋg la sʋꞌʋŋa. Ba da kpɛꞌɛŋi ba mɛŋi lɛbig gbauŋ sieba. Amaa ban da gɔsidi ba karindɔɔd la, saŋa da kae ka be nyaŋidi tʋm nwɛnɛ din nar siꞌem. Alazug li yʋma yuobʋ nyaꞌaŋ (2005) ka banɛ gɔsid Kusaal Winaꞌam gbauŋ lɛbigir la (Bible Translation Committee) da zaŋ karisaam Joshua Akelwin nɛ Moses Atiig ye ba tʋm tʋʋma la. Yʋʋm kanla ka Michael nɛ o yipuꞌa Hanneke nwɛꞌ kuŋi ti Wycliffe Netherland ka ba siak ye ba na sʋŋ nɛ ligidi ka tʋʋma la keŋ tuon. Dr. Tony Naden onɛ miꞌ Hebrew pianꞌad karŋʋ sʋꞌʋŋa la da sʋŋ tʋmtʋmnib nwa. Tʋʋma la da paae saŋa sia ka di nar ye Michael Awimbil paas ka li keŋ tɔꞌɔtɔ. Ba da zaŋnɛ yʋm pii nɛ yuobʋ naae kaanbkʋdgʋg la ka maligim maal kaanbpaal la ka ba laꞌas ayiꞌ maal Winaꞌam Gbauŋ Kanɛ an Kassi la ka zuŋi li 2016 Nasaa nwadig dab pisi daar. Saalib yaꞌa nyaŋi karim Winaꞌam gbauŋ la ba buudi pianꞌadin, li nwɛnɛ kʋliŋi yɔgi tisi ba bɛɛ bugum na nie ba sʋʋginɛ. Li kɛtnɛ ka ba pinꞌin karindɔpaala ka sʋŋid karidɔbanɛ pʋn bɛ la ka ba nyɛt paŋ siig pʋʋgin. Nidib yaꞌa ti baŋ Yesu Kristo, li kɛtnɛ ka ba liebid wʋʋ yir yinne dim ka kɛt ka buudi kɔnꞌɔb-kɔnꞌɔb nyaŋi bɛ nɛ nɔɔryinne nɛ nɔŋilim.
Yesu Kristo da buꞌos buꞌos sieba Mak 4:21 ye, “Sɔꞌ na nyuꞌoe fitir ka zaŋ pɛogʋ pibil bɛɛ o na zaŋi digil gadʋ lɛŋʋ nɛɛ? O kʋ zaŋi sʋnꞌʋl siꞌel zugɔɔ?” Ala mɛnɛɛ, Kusaal Winaꞌam gbauŋ la anɛ nyɔvʋr fitir linɛ na sʋŋi tii ti bɛllim pʋʋgin. Ti yaꞌa karim gbauŋ nwa ka zamisi li sʋꞌʋŋa ka siaki bɛ wʋʋ gbauŋ la paꞌani ti ye bɛ siꞌem la, li na kɛ ka ti bɛllim tiaki an sʋꞌʋŋa ka ti bɛ nɛ taaba nɛ nɔŋilim nɛ sumalisim nɛ nɔɔryinne ka siꞌel wʋsa an sʋꞌʋŋa tisi ti.
Winaꞌam gbauŋ lɛbigir kaꞌ nid ayinne tʋʋma. Alazug m kʋ nyaŋi naae m sɔnsʋg nwa ka pʋ zaŋi m pʋꞌʋsim tis nimbanɛ sʋŋ laa. Ti yiiga pʋꞌʋsim kennɛ David nɛ o puꞌa Nancy nɛ Karinsaama Apunaad nɛ Adam nɛ ban da ɛɛnb ɛɛnb sʋŋ ka tinam sʋnꞌʋl la. Ti mɛ pʋ'ʋsid GILLBT nɛ Wycliffe Netherlands ban sʋŋi ti zin'is kɔn'ɔb-kɔn'ɔb la. Ala ka ti mɛ pʋ'ʋsid Kusaal sʋꞌʋlim karinsaamnam nɛ karimbiis wʋsa nɛ ban sʋŋ nɛ ligidi nɛ winsɔsʋg la. Ti mɛ pʋꞌʋsid John Sidsaya nɛ George Mbeck nɛ George Alalbil nɛ Moses Atiig nɛ Joshua Kelwin nɛ Samson Abuosi nɛ Kusaal tʋmtʋmnib wʋsa. Ti pʋꞌʋs titaꞌar kɛnnɛ banɛ aan ti Kʋsaal tʋʋma komitii la. M miꞌ ye nidib pamm sʋŋya ka Kusaal Winaꞌam gbauŋ nwa yina amaa ti kʋ nyaŋi sɔbi ba wʋsa yʋda kpɛlaa. Winaꞌam miꞌ ba ka na niŋi ba zug barika.
Ti zaŋ Winaꞌam gbauŋ nwaa niŋ Wikipedia ni ka niŋ yadda ye li na sʋŋ banɛ wʋsa na karimi li.