Catherine Ablema Afeku
| Sex or gender | pua |
|---|---|
| Country of citizenship | Ghana |
| Yu'ur Kane ka ba tis o | Catherine |
| Du'am yuum | 27 Sigir/Nwadisayɔpɔi 1967 |
| Duam zin'ig | Axim |
| Languages spoken, written or signed | English |
| Tuuma | politician, marketer, minister |
| Position held | Member of the 7th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Member of the 5th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Minister of Tourism of Ghana |
| Educated at | DeVry University |
| Member of political party | New Patriotic Party |
| Religion or worldview | Christianity |
Catherine Ablema Afeku (du'am yʋʋm anɛ 27 Sigir/Nwadisayɔpɔi 1967) anɛ Ghana nid kanɛ an pɔlitis wɛꞌɛd. O anɛ wabʋg naꞌadɔɔg la nid nɛ wadmaan tis Evalue Gwira Constituency n bɛ Western Region sʋꞌʋlim. O anɛ kpanaraan minista n bɛ gɔmena zugdaan Nana Akuffo-Addo gɔmena ni,ka nɛ o an minista tis gɔmma lʋgir kanɛ ti buon ye Tourism, Culture and Creative Arts of Ghana yi February 2017 ti paae February 2019[1][2][3]
O daa yi minista bɛ Tourism keŋ teŋ zugdaa ɔfis Ghana Republic bɛ 28 February 2019.[4]Nannana on na an minista teŋ zugdaan ɔfis.[5]
O sinꞌiŋ siꞌem nɛ o sakur yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ba da duꞌa nɛ bɛ Axim n bɛ Western Region sʋꞌʋlim. O mɔr Master of Business Administration n yit Keller Graduate School of Management of DeVry University in Atlanta, Georgia n bɛ yʋʋm tusa ayi la ni.[6]
O tʋʋma yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Afeku daa tʋʋm nɛ dunia wʋsa Bank ni nɛ Stico Petroleum bɛ Kenya, ani ka o daa an business development consultant. O[7] daa lɛm tʋʋm bɛ Inlingua School of languages bɛ Brescia, Italy.[7] nwɛnɛ yʋʋm 2000s saŋa o daa an gɔmena zugdaan pianꞌadiꞌes Ghana nwa tis infrastructure in the John Agyekum Kufour saŋa[6]
O politiks tʋʋma yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Afeku kpɛnꞌ Ghana dim politiks n bɛ 2000s bɛ Ghana gɔmena zudaan John Agyekum Kufuor saŋa.[6]O daa anɛ gɔmma zʋgdaan pianꞌadiꞌes .
On an wadmaan la yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]O daa nyaꞌad yʋʋm tusa ayi nɛ anii vɔɔtʋg la bɛ Evalue Gwira constituency.[6] o daa di ka bas onɛ daa mɔr la, Kojo Armah onɛ daa ziꞌenɛ tis nɔraug paati, o paami 11,671 vɔɔts .N pass wadmaandib yikanɛ paasi anu la be Ghana Republic kanɛ paasi anaasi la, yiiga o daa paasi nidiba gɔsid ti suoya nam maanlʋg yɛla anɛ yaꞌandɔl tis ti pianꞌad nam laꞌasʋg .[6] nyaꞌaŋa o daa lɛm anɛ k laꞌasʋg kanɛ ka ti boun business committee nid yinne[6] .O da lʋ onɛ lɛn ziꞌel la bɛ 2008 vɔɔtʋg titaꞌa la ni. O daa lɛm nyaꞌad naꞌam yaꞌas bɛ o constituency bɛ 2016 vɔtʋg la ni , ani Ka o daa nyaŋ on daa mɔr, Kweku Tanikyi Kesse onɛ ziꞌenɛ tis maꞌasim tiig paati la, onɛ paam 11,641 vɔɔts yit 20,179, ka kɔbiga pʋʋginɛ ka o paam 57.7% yit vɔɔts la wʋsa ni.[6]
Tourism minista
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayɔpɔi la, li nwadi yinne la ni ka gɔmma zugdaan Nana Akuffo-Addo gaan Afeku onɛ Tourism minista. Onɛ daa an tourism minista, o daa keŋ ken bɛdigʋ ye o kuꞌos ti teŋ la zinꞌiŋ banɛ an nyalima ka teŋ siꞌeba kena gɔs.[8]
O daa keŋ People's Republic of China bɛ March 2017, ani ka o daa siꞌel investors nɛ exhibitors ye ba sʋŋ iɛɛ tourist nam nɛ arts nɛ culture Ghana nwan.[8]
Ba gaan Afeku ka o an kukdaan nɛ kpɛɛm bɛ Taskforce n bɛ United Nations World Tourism Organization (UNWTO). Ba yɛl lina ka li bɛ 25 January 2018.[9]
Yɛlkanɛ daa naam yi o vɛɛnsʋg la nyaꞌaŋ (Vetting controversy)
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Vɛɛnsʋg la pʋʋginɛ wadmaanib yir laꞌasʋg kanɛ gɔsid vɛɛnsʋg yɛla la, daa mɔr labaar ye, Catherine nɛ o sid , ka kɔɔtʋ zɛrigir ba ye gɛɛns wada bɛ yʋʋm tusa ayi nɛ ayɔpɔi la ni ( 2007).[10][11] pɔɔtim paꞌal ye, Accra kɔɔtʋʋ titaꞌar la daa yɛl Afekus sʋm ka yɔ ligikaŋa $217,464.00 paas nɛ 50% nyɔɔd tis American couple, Patricia nɛ Bill Gick, ban daa baŋ ye gbɛlʋŋ la yinɛ ba ni la.[12] Catherine nɛ o sid la daa pʋ yɔ ligidi la nwɛnɛ kɔɔtʋ la yɛl siꞌem la. Asuꞌoe-m-mɛŋ laꞌasʋg buon ye (Truth and Accountable Governance)daa fabil tis gɔmena zugdaan Akuffo-Addo ye o yisʋg minista ni bas. Vɛɛnsʋg laꞌasʋg daa ye nwana la, ka Afeku yɛli ba ye, asida o na pʋ yɔ ligidi la, bɔzugɔ o na sɔsi kɔɔtʋ la nɛ 2013 ka ba pʋ zinꞌinɛ lina kɛ ka o pʋ diꞌe kɔɔtʋ la nɔɔr nanɛ.[11]Ba daa vɛɛns o nɛ yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayɔpɔi la, li nwadis ayi la ni,li daba ayuobʋ daar, n yi wadmaanib yir vɛɛnsʋg laꞌasʋg kanɛ gɔsid minista nam gaansʋg yɛla .[13]Ban daa vɛɛns o la ka wadaanib banɛ pʋ zuꞌoe la daa ye, ba ku siak tis o yaꞌa ka o an minista la bɔzugɔ o pʋ maan ka ti buon ye National Service. On daa lɛbis siꞌel zaŋi keŋ yɛlkan anɛ ye o daa bɛnɛ Nairobi, Kenya nɛ o duꞌadib saŋa,lin ka o daa pʋ nyaŋ maalɛ.[14] o daa tis yaꞌa la nɛ 11 February 2017 on daa paam gbaʋŋ yi National service secretariat, ka o zaŋi tis vɛɛnsʋg laꞌasʋg banɛ gɔsid minista nam gaansʋg yɛla nyaꞌaŋ.[15]Ba daa bas o suor yinɛ ba wʋsa daa siak la.[15]
Cabinet minista
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋum tusa ayi nɛ piinɛ ayɔpɔi la, li nwadis anu (May 2017), ka gɔmena zugdaan Akufo-Addo gaŋi Afeku paas o minista nam piinɛ awai la ni ye ba an cabinet mimista.[16] Ba daa nɔk minista nam piinɛ awai la yʋꞌʋra tis wadmaanib yir kpɛɛm Rt. Hon. Prof. Mike Ocquaye ye o zaŋi ba bigis.[16] on daa cabinet minista la, Afeku daa paasi gɔmena zugdaani nɛ ba zinꞌil gbanꞌe gbanꞌasa tis teŋ la.[16]
O mɛŋ vʋm yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Catherine daa ɛli Seth Afeku ka ba mɔr biis atanꞌ. O an kristio biig ka Catholic Church nid.[6]
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ https://web.archive.org/web/20170114184201/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Meet-Akufo-Addo-s-36-ministerial-nominees-500657
- ↑ https://www.modernghana.com/news/748612/12-more-ministers-picked.html
- ↑ https://citinewsroom.com/2020/07/photojournalists-in-western-region-boycott-catherine-afekus-programmes/
- ↑ https://www.graphic.com.gh/showbiz/news/reshuffle-catherine-afeku-axed-from-tourism-ministry.html#&ts=undefined
- ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Catherine-Afeku-speaks-about-her-new-post-at-Osafo-Marfo-s-office-727756
- 1 2 3 4 5 6 7 http://ghanamps.com/mps/details.php?id=36
- 1 2 https://web.archive.org/web/20190724020722/http://www.ghana.gov.gh/index.php/governance/ministers/3444-hon-catherine-afeku-minister-for-tourism-arts-culture
- 1 2 https://web.archive.org/web/20180721231058/http://kasapafmonline.com/2017/04/04/photos-hon-catherine-afeku-markets-ghanas-travel-tourism-industry-china/
- ↑ https://web.archive.org/web/20190202102359/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Catherine-Afeku-gets-UN-tourism-appointment-720146
- ↑ http://ghanapoliticsonline.com/npps-catherine-afeku-found-guilty-fraud/
- 1 2 http://www.myjoyonline.com/entertainment/2017/january-25th/akufo-addo-probes-tourism-minister-designate.php
- ↑ http://citifmonline.com/2017/01/26/catherine-afeku-not-a-fraudster-qualifies-to-be-minister-dame/
- ↑ http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Catherine-Afeku-appears-before-Appointments-Committee-Highlights-507390
- ↑ http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Minority-rejects-Catherine-Afeku-s-approval-508787
- 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/News_Ghana
- 1 2 3 https://web.archive.org/web/20170731025902/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Arts-Minister-Catherine-Afeku-makes-it-to-Cabinet-542839