Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

National Democratic Congress (NDC)

Di yinɛ Wikipiidia
National Democratic Congress (NDC)
political party
Inception28 Mɔraug/Nwadisanii 1992 Dɛmisim gbɛlima
Official nameNational Democratic Congress Dɛmisim gbɛlima
Short nameNDC Dɛmisim gbɛlima
FounderJerry John Rawlings Dɛmisim gbɛlima
ChairpersonJohn Mahama Dɛmisim gbɛlima
CountryGhana Dɛmisim gbɛlima
Member ofProgressive Alliance, Socialist International Dɛmisim gbɛlima
Political alignmentcentre-left Dɛmisim gbɛlima
Political ideologysocial democracy Dɛmisim gbɛlima
Headquarters locationAccra Dɛmisim gbɛlima
SRGB color hex triplet2E8B57 Dɛmisim gbɛlima
Official websitehttp://www.ndc.org.gh/ Dɛmisim gbɛlima

National Democratic Congress (NDC)[1] anɛ naadɔɔg kanɛ bɛ Ghana ka ti buon ye Ma'asim Tiig Na'adɔɔg ka Jerry Rawlings da pinili di, ka da lieb Zuraani tis Ghana yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnii nɛ yinne la ni (1981) paae yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ tan (1993) ka da lɛn an Zuraani tis Ghana din yi yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ tan la ni (1993) paae yʋʋm tusa ayi nɛ yinne la ni (2001).[2][3] Ban da maal Provisional National Defence Council (PNDC), dinɛ da bɛ Ghana ka sooginam da maal coup d'état yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnii nɛ yinne nwadis piinɛ yi la dabpistan nɛ yinne daar (31 December 1981), mugusʋg da bɛ naasaanamin ye ba mɔr wada suori lɛb Ghana na. Ba da maal NDC ka di an naadɔkanɛ bɛ kʋk zug yʋʋm tuir kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi (1992) vɔɔtʋg la, ka ba da vɔɔti Rawlings ka o lieb Zuraan ka yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayuobʋ la ni (1996) ba da lɛn vɔɔt Rawlings ka o an Maasim tiig naadɔɔg, NDC naanyaad. Rawlings' ken kanɛ paasi ayi la da naaenɛ yʋʋm tusa ayi nɛ yinne la ni.

Maasim tiig naadɔɔg la, NDC da li yʋʋm tusir vɔɔtʋgin la (2000 election) ka pʋ lɛm paam yaasɛ ti paae yʋʋm tusa ayi nɛ anii vɔɔtʋgin la (2008 election), ka ba da lɛn die kpɛŋ la ka John Atta Mills ka an ba naanyaad. Banɛ da maal yʋʋm tusir kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi wada gbaʋŋ la.

Maasim tiig naadɔɔg la zanbin anɛ Maasim tiig ka danwan zug bɛ agɔl. Naadɔɔg la siim anɛ wiig, piel, dɛnɛn nɛ sabil ka ba pianakpan an "nɔɔryinne, zi'esim sʋŋ, nɛ temmaalʋg". NDC paasnɛ Progressive Alliance[4] nɛ Socialist International.[5]

Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayi nwadis piinɛ ayi daba awai daar, (9 December 2012), ka Electoral Commission of Ghana da yɛl ye NDC naanyaad John Dramani Mahama an onɛ di zuraan naanyaab la nɛ vɔɔt pisnu duali ayɔpɔi kɔbiga pʋʋgin (50.7%).[6]

Jerry Rawlings onɛ da an zuraan 1981 soogianami da an zuraan nam la, da pinil National Democratic Congress. Yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi la ni (1992), National Democratic Congress da sʋŋ ka naadɔɔd kɔnɔb kɔnɔb  kena nya ka kɛ ka kpɛŋ widig ka ka zinig yinne maanɛ. NDC da di yʋʋm tʋsir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi (1992) nɛ yʋʋm tusir kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayuobʋ (1996) vɔɔtʋg la.[7][8][9]

2000 vɔɔtʋg

Yʋʋm tusir vɔɔtʋg la (2000 election) da an yiiga zuraannam vɔɔtʋg din yi yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi la (1992) ka naakanɛ zini kʋk la zug pʋ lɛn yi vɔɔt gbaʋŋʋnɛ. Jerry Rawlings' yʋʋma anii kʋk la zug naaeya nwɛnɛ Ghana wada gbaʋŋ la yɛl siem la. John Atta Mills da an zuraan naanyaadi tis National Democratic Congress ban da gaans nidib ka ba vɔɔt Ho bɛ Volta Region sʋʋlim, Ghana la. nidib la bɛdigʋ da gaŋ o ye o an naadɔɔg la zuraan naanyaad yʋʋm tusa ayi (2000) Zuraan vɔɔtʋg la. Zuraan nyaandɔl John Atta Mills da li yʋʋm tusa ayi (2000) vɔɔt la tis Wabʋg naadɔɔg, New Patriotic Party nid, John Kufour ban da vɔɔt nɔɔr ayi la.

2004 vɔɔtʋg

Yʋʋm tusa ayi nɛ anaasi vʋʋtʋg la ni (2004 elections) naadɔɔg la nɔɔr kuom dinɛ da an "A Better Ghana".[10] John Atta Mills da lɛn nya yaas yʋʋm tusa ayi nɛ anaasi vɔɔtʋgin la (2004) ka Alhaji Muhammad Mumuni da an o nyaandɔl.[11][12] O da paam vɔɔt pisnaasi nɛ naasi duali ayuobʋ kɔbiga pʋʋgin (44.6%) vɔɔt la wʋsa ni, amaa o da lii tis New Patriotic Party. Vɔɔtkanɛ ka ba da maal yʋʋm tusa ayi nɛ anaasi nwadis piinɛ ayi daba yɔpɔi daar la (7 December 2004), naadɔɔg la da di kʋgʋs piswai nɛ anaasi (94) maaa yi kʋgʋs kɔbisyi nɛ pistan (230) pʋʋgin.

2008 vɔɔtʋg

Yʋʋm tusa ayi nɛ yuobʋ nwadis piinɛ yi dabpisi nɛ yinne daar (21 December 2006), ba da vɔɔt Mills ye zien maasim tiig naadɔɔg nɔba zugʋ nya 2008 presidential election nɛ vɔɔt pisnii nɛ yinne duali anaasi kɔbiga pʋʋgin (81.4%), bɛɛt vɔɔt tusir yinne, kɔbistan nɛ pisyuobʋ nɛ yi (1,362). Ekwow Spio-Garbrah da tial ayi nɛ vɔɔt anii dual ayɔpɔi kɔbiga pʋʋgin (8.7%) (dinɛ an vɔɔt kɔbiga nɛ pisnaasi nɛ yuobʋ (146), Alhaji Mahama Iddrisu da paasi atan daan nɛ vɔɔt anii duali ayi kɔbiga pʋʋgin (8.2%) (vɔɔt kɔbiga nɛ pistan nɛ yɔpɔi(137)), nɛ Eddie Annan onɛ da paasi anaasi nɛ vɔɔt yinne duali ayɔpɔi kɔbiga pʋʋgin (1.7%) (vɔɔt pisi nɛ nii (28)).[13] Yʋʋm tusa ayi nɛ anii nwadisa anaasi la ni (April 2008), ba da gaŋ John Mahama ye o an zuraan nyaadɔli tis naadɔɔg la.[14] Yʋʋm tusa ayi nɛ awai yʋʋmpaal nwadig la daba atan daar, (3 January 2009), ba da tis nɔɔr ye Mills di ban da lɛm maligim vɔɔt yʋʋm tusa ayi nɛ anii nwadis piinɛ ayi dabpisi nɛ anii daar la (28 December 2008) ka o da lieb Ghana Zuraan.[15]

2012 kpɛŋ tiakir nɛ vɔɔtʋg

Zuraan John Atta Mills da lu bana ka maal kaalim, yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayi nwadisa ayɔpɔi la dabpisi nɛ anaasi daar nintaŋ (24 July 2012) on da bɛ o ɔfisin la. Ba da zuŋ Zuraan nyaandɔl John Dramani Mahama onɛ bɛ NDC la daakan zaam ye o lieb Zuraan.[16] NDC dim da nɔk John Dramani Mahama ye o aan ba Zuraan naanyaad nɛ Paa Kwesi Amissah-Arthur ye o aan o Zuraan nyaandɔl yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ yi vɔɔtʋgin (2012 elections) la.

2016 vɔɔtʋg

Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ anu nwadis piinɛ yi la (November 2015) on da paam vɔɔt miliyɔŋ yinne, tusa kɔbiga nɛ piswai nɛ wai, kɔbiga nɛ piinɛ nii (1,199 118) yi vɔɔt la wʋsa an miliyɔŋ yinne, tusa kɔbisyi nɛ pisnii nɛ yuobʋ, kɔbisyɔpɔi nɛ pisi nɛ nii (1, 286, 728) dinɛ zɛmnɛ piswai nɛ nu dual piiga kɔbiga pʋʋgin la (95.10%) o naadɔɔg zuraan nyaabin la. Ba da bas Zuraan John Dramani Mahama suor ye o gaad NDC tuon yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayuobʋ vɔɔtʋg la ni (2016 general elections).[17]

2020 vɔɔtʋg

Katti waae yʋʋm tusa ayi nɛ pisi vɔɔtʋg la (2020 elections), February 2019, ba da siak ye John Dramani Mahama na an National Democratic Congress zuraan naanyaad ye o nya 2020 vɔɔtʋg la, Nana Akufo-Addo onɛ da dɛŋim zini kʋk la zug da diya ka bas Mahama 2016 vɔɔtʋgin la, dɔlisid on da yɛl ye teŋ la lɛbidnɛ nyaaŋ ka di yinɛ sanlima, kooko nɛ kpaam ligidi sied la.[18] O da di National Democratic Congress primaries la nɛ vɔɔt tusa ayi nɛ piinɛ atan, kɔbisnaasi nɛ pisnii nɛ yɔpɔi (213,487) dinɛ zieni tis vɔɔt piswai nɛ anu dual pisi nɛ tan kɔbiga pʋʋgi (95.23%) ka basi o taaba ayuobʋ banɛ kpɛlim la ka ba nɔk vɔɔt anaasi kɔbiga pʋʋgin la pʋdʋg.[19][20][21]

25 June 2020 NDC ka Asiedu Nketiah onɛ aan di gbaʋŋ sɔbid la,[22] da keŋ Supreme Court of Ghana naanɔɔg la yɛla ka pʋ di bʋʋdɛ on da mɔɔd ye o kɛ ka ba vɔɔt gbaʋŋ kʋda paas Electoral Commission da maan Vɔɔt gbampaala la.[23]

Yʋʋm tusa ayi nɛ pisi vɔɔtʋgin la (2020 elections), nidib piinɛ anii (18 members) da mɔɔd ye ba zieni ba kɔnɔ kɔn nya ka bay is naadɔɔgin la. Banɛ wʋsa da tikki ba gbana la tisi ba nɛ banɛ da nwɛ pɔlitisi sʋŋi ba wusa, da yi naadɔɔg la ni.[24]

NDC da pinili paae zina, di mɔr gɔmena nam atan, ayi la dɔlisnɛ vɔɔtʋg ka yinne la mɛ dɔlis Zuraan Mills kum la yɛla. Gɔmena nam nɛ yʋʋmbanɛ ka ba da maali digi gbinin la,

·        Rawlings government (1993–2001)

·        Mills government (2009–2012)

·        Mahama government (2012–2017)

National Democratic Congress gaansidi ba tuongatibnɛ yʋma anaasi wʋsa.

2018 paae zina

National Democratic Congress da maali ba national delegates conference nɛ 17–19 November Ghana International Trade Fair Centre, La, Accra. Ba kpɛɛmnam la wʋsa yʋda nwa;

National Chairman – Samuel Ofosu-Ampofo,

First Vice Chairman – Chief Sofo Azorka,

Second Vice Chairperson Sherry Ayitey,

Third Vice Chairman – Alhaji Said Sinare,

General Secretary – Johnson Asiedu-Nketia,

First Deputy General Secretary – Madam Barbara Serwaa Asamoah,

Second Deputy General Secretary – Peter Boamah Otokonor,

National Organiser – Joshua Hamido Akamba,

First Deputy National Organiser – Kobby Barlon,

Second Deputy National Organiser – Chief Hamilton Biney Nixon,

National Communications Director – Sammy Gyamfi,

First Deputy Communications Director – Kwaku Boahene,

Second Deputy National Communications Director – Godwin Ako Gunn,

The National Zongo Caucus Coordinator – Alhaji Mamah Mohammed,

National Executive Committee Members:

Madam Evelyn Enyonam Mensa, Alhaji Adramani Haribu, Sheriff Abdul Nasiru, Alhaji Babanlame Abu Sadat and Mr William Wilson Agbleke,

National Youth Organiser – George Opare Addo,

First Deputy National Youth Organiser – Edem Agbana,

Second Deputy National Youth Organiser – Ruth Dela Sedoh,

National Women's Organiser – Hanna Louisa Bissiw,

First Deputy National Women's Organiser – Maame Efua Sekyi Addo,

Second National Women's Organiser – Madam Abigail Elorm.[25]

Onɛ da pinil la kum yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

NDC gbane ye ba nɔk yʋʋŋ yinne tien J J Rawlings yɛla,[26] onɛ da pinil naadɔɔg la da maal kaailnɛ yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nwadis piinɛ yinne la dabpiinɛ yi daar (12 November 2020) Korle-Bu Teaching Hospital.[27]

Vɔɔt Na'anya'ad First Round Second Round Result
Votes % Votes %
1992 Jerry Rawlings 2,327,600 58.4% Elected
1996 4,099,758 57.4% Elected
2000 John Atta Mills 2,895,575 44.8% 2,728,241 43.3% Lost
2004 3,850,368 44.6% Lost
2008 4,056,634 47.9% 4,501,466 50.1% Elected
2012 John Dramani Mahama 5,574,761 50.7% Elected
2016 4,713,277 44.4% Lost
2020 6,213,182 47.36% Lost
2024 TBD TBD TBD TBD TBD
Vɔɔt Vɔɔt kanl kɔbiga

pʋʋgin %

Kʋgʋs +/– zi'esim Result
1992 1,521,629 77.5% 189 / 200 189 1st Supermajority government
1996 4,099,758 57.4% 133 / 200 56 1st Majority government
2000 2,690,360 57.4% 91 / 200 42 2nd Opposition
2004 3,567,021 40.9% 94 / 230 3 2nd Opposition
2008 3,776,917 44.2% 116 / 230 22 1st Majority government
2012 5,155,617 46.7% 148 / 275 32 1st Majority government
2016 4,713,277 44.4% 104 / 275 44 2nd Opposition
2020 6,094,478 46.2% 137 / 275 32 2nd Opposition
  1. https://www.myjoyonline.com/history-of-the-national-democratic-congress-ndc
  2. https://www.myjoyonline.com/history-of-the-national-democratic-congress-ndc
  3. https://www.ghanaweb.com/person/National-Democratic-Congress-3181
  4. https://web.archive.org/web/20150302142054/http://progressive-alliance.info/participants/
  5. http://www.socialistinternational.org/viewArticle.cfm?ArticlePageID=931
  6. http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2012/
  7. https://doi.org/10.1146%2Fannurev-polisci-052318-025732
  8. https://electiondatacenter.theghanareport.com/1992-2/
  9. http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/index.php
  10. https://web.archive.org/web/20070327235951/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2004/ndc_manifesto.pdf
  11. https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Atta-Mills-formally-nominates-Mumuni-as-Running-mate-67531
  12. https://www.myjoyonline.com/news/ndc-running-mate-saga-alhaji-mumuni-is-also-disappointed/
  13. https://www.modernghana.com/news/120781/1/ndc-congress-results-prof-wins.html
  14. https://web.archive.org/web/20081019191857/http://www.modernghana.com/news/162261/1/Mills-chooses-john-mahama-as-running-mate
  15. http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7809451.stm
  16. https://web.archive.org/web/20121007203447/http://www.ghana.gov.gh/index.php/governance/the-executive
  17. http://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/201511/261585.php
  18. https://www.reuters.com/article/us-ghana-politics-idUSKCN1QG246
  19. https://citinewsroom.com/2019/02/mahama-sweeps-95-votes-to-become-ndc-flagbearer-for-2020/
  20. https://www.bbc.com/pidgin/tori-47349208
  21. http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/ndcvotes2019/index.php
  22. https://www.myjoyonline.com/e-levy-stop-the-wastage-cut-expenditure-asiedu-nketia-proposes-alternatives/
  23. https://citinewsroom.com/2020/06/ndc-walked-away-with-nothing-supreme-court-ruling-a-clear-loss-godfred-dame/
  24. https://www.graphic.com.gh/news/politics/you-ve-forfeited-your-party-membership-ndc-to-independent-candidates.html
  25. https://www.ghanabusinessnews.com/2018/11/19/full-list-of-elected-ndc-national-officers/
  26. https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-news-ndc-to-hold-vigil-in-memory-of-rawlings-on-sunday.html
  27. https://www.graphic.com.gh/news/general-news/ghana-news-bury-rawlings-in-keta-family-demands.html