National Democratic Congress (NDC)
| Inception | 28 Mɔraug/Nwadisanii 1992 |
|---|---|
| Official name | National Democratic Congress |
| Short name | NDC |
| Founder | Jerry John Rawlings |
| Chairperson | John Mahama |
| Country | Ghana |
| Member of | Progressive Alliance, Socialist International |
| Political alignment | centre-left |
| Political ideology | social democracy |
| Headquarters location | Accra |
| SRGB color hex triplet | 2E8B57 |
| Official website | http://www.ndc.org.gh/ |
National Democratic Congress (NDC)[1] anɛ naꞌadɔɔg kanɛ bɛ Ghana ka ti buon ye Ma'asim Tiig Na'adɔɔg ka Jerry Rawlings da pinꞌili di, ka da lieb Zuraani tis Ghana yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnii nɛ yinne la ni (1981) paae yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ tanꞌ (1993) ka da lɛn an Zuraani tis Ghana din yi yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ tan la ni (1993) paae yʋʋm tusa ayi nɛ yinne la ni (2001).[2][3] Ban da maal Provisional National Defence Council (PNDC), dinɛ da bɛ Ghana ka sooginam da maal coup d'état yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pisnii nɛ yinne nwadis piinɛ yiꞌ la dabpistan nɛ yinne daar (31 December 1981), mugusʋg da bɛ naꞌasaanamin ye ba mɔr wada suori lɛb Ghana na. Ba da maal NDC ka di an naꞌadɔkanɛ bɛ kʋk zug yʋʋm tuir kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi (1992) vɔɔtʋg la, ka ba da vɔɔti Rawlings ka o lieb Zuraan ka yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayuobʋ la ni (1996) ba da lɛn vɔɔt Rawlings ka o an Maꞌasim tiig naꞌadɔɔg, NDC naꞌanyaꞌad. Rawlings' ken kanɛ paasi ayi la da naaenɛ yʋʋm tusa ayi nɛ yinne la ni.
Maꞌasim tiig naꞌadɔɔg la, NDC da li yʋʋm tusir vɔɔtʋgin la (2000 election) ka pʋ lɛm paam yaꞌasɛ ti paae yʋʋm tusa ayi nɛ anii vɔɔtʋgin la (2008 election), ka ba da lɛn diꞌe kpɛŋ la ka John Atta Mills ka an ba naꞌanyaꞌad. Banɛ da maal yʋʋm tusir kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi wada gbaʋŋ la.
Maꞌasim tiig naꞌadɔɔg la zanbin anɛ Maꞌasim tiig ka danwan zug bɛ agɔl. Naꞌadɔɔg la siꞌim anɛ wiig, piꞌel, dɛnꞌɛn nɛ sabil ka ba pianꞌakpan an "nɔɔryinne, zi'esim sʋŋ, nɛ temmaalʋg". NDC paasnɛ Progressive Alliance[4] nɛ Socialist International.[5]
Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayi nwadis piinɛ ayi daba awai daar, (9 December 2012), ka Electoral Commission of Ghana da yɛl ye NDC naꞌanyaꞌad John Dramani Mahama an onɛ di zuraan naꞌanyaꞌab la nɛ vɔɔt pisnu duꞌali ayɔpɔi kɔbiga pʋʋgin (50.7%).[6]
Labakʋda
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Jerry Rawlings onɛ da an zuraan 1981 soogianami da an zuraan nam la, da pinꞌil National Democratic Congress. Yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi la ni (1992), National Democratic Congress da sʋŋ ka naꞌadɔɔd kɔnꞌɔb kɔnꞌɔb kena nyaꞌ ka kɛ ka kpɛŋ widig ka kaꞌ zinꞌig yinne maꞌanɛ. NDC da di yʋʋm tʋsir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi (1992) nɛ yʋʋm tusir kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayuobʋ (1996) vɔɔtʋg la.[7][8][9]
Yʋʋm tusir vɔɔtʋg la (2000 election) da an yiiga zuraannam vɔɔtʋg din yi yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi la (1992) ka naꞌakanɛ zinꞌi kʋk la zug pʋ lɛn yi vɔɔt gbaʋŋʋnɛ. Jerry Rawlings' yʋʋma anii kʋk la zug naaeya nwɛnɛ Ghana wada gbaʋŋ la yɛl siꞌem la. John Atta Mills da an zuraan naꞌanyaꞌadi tis National Democratic Congress ban da gaans nidib ka ba vɔɔt Ho bɛ Volta Region sʋꞌʋlim, Ghana la. nidib la bɛdigʋ da gaŋ o ye o an naꞌadɔɔg la zuraan naꞌanyaꞌad yʋʋm tusa ayi (2000) Zuraan vɔɔtʋg la. Zuraan nyaꞌandɔl John Atta Mills da li yʋʋm tusa ayi (2000) vɔɔt la tis Wabʋg naꞌadɔɔg, New Patriotic Party nid, John Kufour ban da vɔɔt nɔɔr ayi la.
Yʋʋm tusa ayi nɛ anaasi vʋʋtʋg la ni (2004 elections) naꞌadɔɔg la nɔɔr kuꞌom dinɛ da an "A Better Ghana".[10] John Atta Mills da lɛn nyaꞌ yaꞌas yʋʋm tusa ayi nɛ anaasi vɔɔtʋgin la (2004) ka Alhaji Muhammad Mumuni da an o nyaꞌandɔl.[11][12] O da paam vɔɔt pisnaasi nɛ naasi duꞌali ayuobʋ kɔbiga pʋʋgin (44.6%) vɔɔt la wʋsa ni, amaa o da lii tis New Patriotic Party. Vɔɔtkanɛ ka ba da maal yʋʋm tusa ayi nɛ anaasi nwadis piinɛ ayiꞌ daba yɔpɔi daar la (7 December 2004), naꞌadɔɔg la da di kʋgʋs piswai nɛ anaasi (94) maꞌaa yi kʋgʋs kɔbisyiꞌ nɛ pistan (230) pʋʋgin.
Yʋʋm tusa ayi nɛ yuobʋ nwadis piinɛ yiꞌ dabpisi nɛ yinne daar (21 December 2006), ba da vɔɔt Mills ye ziꞌen maꞌasim tiig naꞌadɔɔg nɔba zugʋ nyaꞌ 2008 presidential election nɛ vɔɔt pisnii nɛ yinne duꞌali anaasi kɔbiga pʋʋgin (81.4%), bɛɛt vɔɔt tusir yinne, kɔbistanꞌ nɛ pisyuobʋ nɛ yiꞌ (1,362). Ekwow Spio-Garbrah da tiꞌal ayi nɛ vɔɔt anii duꞌal ayɔpɔi kɔbiga pʋʋgin (8.7%) (dinɛ an vɔɔt kɔbiga nɛ pisnaasi nɛ yuobʋ (146), Alhaji Mahama Iddrisu da paasi atanꞌ daan nɛ vɔɔt anii duꞌali ayi kɔbiga pʋʋgin (8.2%) (vɔɔt kɔbiga nɛ pistanꞌ nɛ yɔpɔi(137)), nɛ Eddie Annan onɛ da paasi anaasi nɛ vɔɔt yinne duꞌali ayɔpɔi kɔbiga pʋʋgin (1.7%) (vɔɔt pisi nɛ nii (28)).[13] Yʋʋm tusa ayi nɛ anii nwadisa anaasi la ni (April 2008), ba da gaŋ John Mahama ye o an zuraan nyaꞌadɔli tis naꞌadɔɔg la.[14] Yʋʋm tusa ayi nɛ awai yʋʋmpaal nwadig la daba atanꞌ daar, (3 January 2009), ba da tis nɔɔr ye Mills di ban da lɛm maligim vɔɔt yʋʋm tusa ayi nɛ anii nwadis piinɛ ayi dabpisi nɛ anii daar la (28 December 2008) ka o da lieb Ghana Zuraan.[15]
2012 kpɛŋ tiakir nɛ vɔɔtʋg
Zuraan John Atta Mills da lu banꞌa ka maal kaꞌalim, yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayi nwadisa ayɔpɔi la dabpisi nɛ anaasi daar nintaŋ (24 July 2012) on da bɛ o ɔfisin la. Ba da zuŋ Zuraan nyaꞌandɔl John Dramani Mahama onɛ bɛ NDC la daakan zaam ye o lieb Zuraan.[16] NDC dim da nɔk John Dramani Mahama ye o aan ba Zuraan naꞌanyaꞌad nɛ Paa Kwesi Amissah-Arthur ye o aan o Zuraan nyaꞌandɔl yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ yiꞌ vɔɔtʋgin (2012 elections) la.
2016 vɔɔtʋg
Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ anu nwadis piinɛ yiꞌ la (November 2015) on da paam vɔɔt miliyɔŋ yinne, tusa kɔbiga nɛ piswai nɛ wai, kɔbiga nɛ piinɛ nii (1,199 118) yi vɔɔt la wʋsa an miliyɔŋ yinne, tusa kɔbisyiꞌ nɛ pisnii nɛ yuobʋ, kɔbisyɔpɔi nɛ pisi nɛ nii (1, 286, 728) dinɛ zɛmnɛ piswai nɛ nu duꞌal piiga kɔbiga pʋʋgin la (95.10%) o naꞌadɔɔg zuraan nyaꞌabin la. Ba da bas Zuraan John Dramani Mahama suor ye o gaad NDC tuon yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayuobʋ vɔɔtʋg la ni (2016 general elections).[17]
2020 vɔɔtʋg
Katti waꞌae yʋʋm tusa ayi nɛ pisi vɔɔtʋg la (2020 elections), February 2019, ba da siak ye John Dramani Mahama na an National Democratic Congress zuraan naꞌanyaꞌad ye o nyaꞌ 2020 vɔɔtʋg la, Nana Akufo-Addo onɛ da dɛŋim zinꞌi kʋk la zug da diya ka bas Mahama 2016 vɔɔtʋgin la, dɔlisid on da yɛl ye teŋ la lɛbidnɛ nyaꞌaŋ ka di yinɛ sanlima, kooko nɛ kpaam ligidi sied la.[18] O da di National Democratic Congress primaries la nɛ vɔɔt tusa ayi nɛ piinɛ atan, kɔbisnaasi nɛ pisnii nɛ yɔpɔi (213,487) dinɛ ziꞌeni tis vɔɔt piswai nɛ anu duꞌal pisi nɛ tanꞌ kɔbiga pʋʋgi (95.23%) ka basi o taaba ayuobʋ banɛ kpɛlim la ka ba nɔk vɔɔt anaasi kɔbiga pʋʋgin la pʋdʋg.[19][20][21]
25 June 2020 NDC ka Asiedu Nketiah onɛ aan di gbaʋŋ sɔbid la,[22] da keŋ Supreme Court of Ghana naꞌanɔɔg la yɛla ka pʋ di bʋʋdɛ on da mɔɔd ye o kɛ ka ba vɔɔt gbaʋŋ kʋda paas Electoral Commission da maan Vɔɔt gbampaala la.[23]
Yʋʋm tusa ayi nɛ pisi vɔɔtʋgin la (2020 elections), nidib piinɛ anii (18 members) da mɔɔd ye ba ziꞌeni ba kɔnꞌɔ kɔnꞌ nyaꞌ ka bay is naꞌadɔɔgin la. Banɛ wʋsa da tikki ba gbana la tisi ba nɛ banɛ da nwɛꞌ pɔlitisi sʋŋi ba wusa, da yi naꞌadɔɔg la ni.[24]
Gɔmena banɛ maal
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]NDC da pinꞌili paae zina, di mɔr gɔmena nam atan, ayi la dɔlisnɛ vɔɔtʋg ka yinne la mɛ dɔlis Zuraan Mills kum la yɛla. Gɔmena nam nɛ yʋʋmbanɛ ka ba da maali digi gbinin la,
· Rawlings government (1993–2001)
· Mills government (2009–2012)
· Mahama government (2012–2017)
Tuon gatib
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]National Democratic Congress gaansidi ba tuongatibnɛ yʋma anaasi wʋsa.
2018 paae zina
National Democratic Congress da maali ba national delegates conference nɛ 17–19 November Ghana International Trade Fair Centre, La, Accra. Ba kpɛɛmnam la wʋsa yʋda nwa;
National Chairman – Samuel Ofosu-Ampofo,
First Vice Chairman – Chief Sofo Azorka,
Second Vice Chairperson Sherry Ayitey,
Third Vice Chairman – Alhaji Said Sinare,
General Secretary – Johnson Asiedu-Nketia,
First Deputy General Secretary – Madam Barbara Serwaa Asamoah,
Second Deputy General Secretary – Peter Boamah Otokonor,
National Organiser – Joshua Hamido Akamba,
First Deputy National Organiser – Kobby Barlon,
Second Deputy National Organiser – Chief Hamilton Biney Nixon,
National Communications Director – Sammy Gyamfi,
First Deputy Communications Director – Kwaku Boahene,
Second Deputy National Communications Director – Godwin Ako Gunn,
The National Zongo Caucus Coordinator – Alhaji Mamah Mohammed,
National Executive Committee Members:
Madam Evelyn Enyonam Mensa, Alhaji Adramani Haribu, Sheriff Abdul Nasiru, Alhaji Babanlame Abu Sadat and Mr William Wilson Agbleke,
National Youth Organiser – George Opare Addo,
First Deputy National Youth Organiser – Edem Agbana,
Second Deputy National Youth Organiser – Ruth Dela Sedoh,
National Women's Organiser – Hanna Louisa Bissiw,
First Deputy National Women's Organiser – Maame Efua Sekyi Addo,
Second National Women's Organiser – Madam Abigail Elorm.[25]
Onɛ da pinꞌil la kum yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]NDC gbanꞌe ye ba nɔk yʋꞌʋŋ yinne tien J J Rawlings yɛla,[26] onɛ da pinꞌil naꞌadɔɔg la da maal kaꞌailnɛ yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nwadis piinɛ yinne la dabpiinɛ yiꞌ daar (12 November 2020) Korle-Bu Teaching Hospital.[27]
| Vɔɔt | Na'anya'ad | First Round | Second Round | Result | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Votes | % | Votes | % | |||
| 1992 | Jerry Rawlings | 2,327,600 | 58.4% | — | Elected | |
| 1996 | 4,099,758 | 57.4% | — | Elected | ||
| 2000 | John Atta Mills | 2,895,575 | 44.8% | 2,728,241 | 43.3% | Lost |
| 2004 | 3,850,368 | 44.6% | — | Lost | ||
| 2008 | 4,056,634 | 47.9% | 4,501,466 | 50.1% | Elected | |
| 2012 | John Dramani Mahama | 5,574,761 | 50.7% | — | Elected | |
| 2016 | 4,713,277 | 44.4% | — | Lost | ||
| 2020 | 6,213,182 | 47.36% | — | Lost | ||
| 2024 | TBD | TBD | TBD | TBD | TBD | |
Wadmaan vɔɔtʋg
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]| Vɔɔt | Vɔɔt kanl | kɔbiga
pʋʋgin % |
Kʋgʋs | +/– | zi'esim | Result |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1992 | 1,521,629 | 77.5% | 189 / 200 | 189 | 1st | Supermajority government |
| 1996 | 4,099,758 | 57.4% | 133 / 200 | 56 | 1st | Majority government |
| 2000 | 2,690,360 | 57.4% | 91 / 200 | 42 | 2nd | Opposition |
| 2004 | 3,567,021 | 40.9% | 94 / 230 | 3 | 2nd | Opposition |
| 2008 | 3,776,917 | 44.2% | 116 / 230 | 22 | 1st | Majority government |
| 2012 | 5,155,617 | 46.7% | 148 / 275 | 32 | 1st | Majority government |
| 2016 | 4,713,277 | 44.4% | 104 / 275 | 44 | 2nd | Opposition |
| 2020 | 6,094,478 | 46.2% | 137 / 275 | 32 | 2nd | Opposition |
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ https://www.myjoyonline.com/history-of-the-national-democratic-congress-ndc
- ↑ https://www.myjoyonline.com/history-of-the-national-democratic-congress-ndc
- ↑ https://www.ghanaweb.com/person/National-Democratic-Congress-3181
- ↑ https://web.archive.org/web/20150302142054/http://progressive-alliance.info/participants/
- ↑ http://www.socialistinternational.org/viewArticle.cfm?ArticlePageID=931
- ↑ http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2012/
- ↑ https://doi.org/10.1146%2Fannurev-polisci-052318-025732
- ↑ https://electiondatacenter.theghanareport.com/1992-2/
- ↑ http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/index.php
- ↑ https://web.archive.org/web/20070327235951/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2004/ndc_manifesto.pdf
- ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Atta-Mills-formally-nominates-Mumuni-as-Running-mate-67531
- ↑ https://www.myjoyonline.com/news/ndc-running-mate-saga-alhaji-mumuni-is-also-disappointed/
- ↑ https://www.modernghana.com/news/120781/1/ndc-congress-results-prof-wins.html
- ↑ https://web.archive.org/web/20081019191857/http://www.modernghana.com/news/162261/1/Mills-chooses-john-mahama-as-running-mate
- ↑ http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7809451.stm
- ↑ https://web.archive.org/web/20121007203447/http://www.ghana.gov.gh/index.php/governance/the-executive
- ↑ http://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/201511/261585.php
- ↑ https://www.reuters.com/article/us-ghana-politics-idUSKCN1QG246
- ↑ https://citinewsroom.com/2019/02/mahama-sweeps-95-votes-to-become-ndc-flagbearer-for-2020/
- ↑ https://www.bbc.com/pidgin/tori-47349208
- ↑ http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/ndcvotes2019/index.php
- ↑ https://www.myjoyonline.com/e-levy-stop-the-wastage-cut-expenditure-asiedu-nketia-proposes-alternatives/
- ↑ https://citinewsroom.com/2020/06/ndc-walked-away-with-nothing-supreme-court-ruling-a-clear-loss-godfred-dame/
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/you-ve-forfeited-your-party-membership-ndc-to-independent-candidates.html
- ↑ https://www.ghanabusinessnews.com/2018/11/19/full-list-of-elected-ndc-national-officers/
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/ghana-news-ndc-to-hold-vigil-in-memory-of-rawlings-on-sunday.html
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/general-news/ghana-news-bury-rawlings-in-keta-family-demands.html