Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Mankessim

Di yinɛ Wikipiidia
Mankessim
human settlement
ContinentAfrica Dɛmisim gbɛlima
CountryGhana Dɛmisim gbɛlima
Located in the administrative territorial entityCentral Region, Mfantsiman Municipal District Dɛmisim gbɛlima
Coordinate location5°16′0″N 1°1′0″W, 5°16′18″N 1°0′55″W Dɛmisim gbɛlima

Mankessim anɛ tɛmpʋʋg bɛ Central Region[1][2][3] dinɛ bɛ Ghana,[4] West Africa. Li lalim nɛ Accra anɛ pisyɔpɔi nɛ anu 75km bɛ suotitarin la kɛŋ paae Secondi Takoradi. Li anɛ ani ka Fante nam la bɛ titaam Ghana ni. Mankessim pinilʋg da taalɛ nɛ zabzabidib atan banɛ ka nidib bɛdigʋ mi ba ; Obrumankoma, Odapagyan nɛ Oson, banɛ da sʋŋ Fante dim la ka ba duoe yi Techiman dinɛ ka ba yʋn buon ye Bono Region kɛŋ Adoagyir bɛ Central Region.[5] Tɛmpʋʋg la da bɛnɛ pisyɔpɔi nɛ anu 75 meters linɛ tʋʋg muar lalim ka li nidib kanl da an 38,313 fʋ yaa gɔs 2010 nidib kaanlug la ni.[6]

Mankessim tɛŋ la an tɛbisim zinig tis nidib banɛ pianad Fante pianad buudi wʋsa ka li da bɛ Sacred Nananom Pow linɛ kpie nɛ Obidan.[5] Li mɔr da titaar ka li zug ka kpikpinnib banɛ bɛ Ghana nɛ tɛmis banɛ bɛ kɛnnɛ di da. Wɛnnɛ da banɛ Fante dim tɛŋ titada an siem la,Makessim mɔr Asafo kompeni nam, ka mɛ mɔr soogia nam banɛ pʋ lɛn  zabid zaba amaa ba tisidi ba girima nɛ ban tʋm siel tis tɛŋ la ka tɛŋ maalʋg kɛŋ tuon tɛŋ la piniligin la.[7]

Mankessim da anɛ tɛmpʋʋg titaari tis Mankessim Kingdom kʋdʋgin la, li da bɛ paae lin yi 1252 kɛŋ paae 1844. Fasi ka Fante nam la kɛnna la, ba da buon tɛŋ tɛŋ la ye Adowagyer ka Etsi dim da bɛ tɛŋ la zug.

. Lydia Forson; pʋa kanɛ maan sini nam- ba du'a o nɛ 1984[8]

. Augustine Arhinful; o nwɛnɛdne bɔɔl – ba da dua o nɛ 1994.

. Nanahemaa Ama Amissah III; onɛ an Makessim wusa pʋanaab[9]

Mankessim mɔri sibiti bɛda nɛ sibiti bibis nam li ni, lin zug, laafi bɛlim tɛŋin la bɛnɛ agɔl. Nimmaasim zinis la sieba anɛ Mercy Women's hospital[10] ka li kpie nɛ Manna Heights Hotel nɛ Conference Center, Fynba Hospital,ne Sanfort World Clinic bɛ Ghana ( ka ba da zuŋi li bɛ yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ atan' (2013[11]).

Zinis banɛ bɛ li kɔn

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

zinis vɛnna bɛ ka nidib na nyaŋi kɛnna gɔs bɛ tɛmpʋʋg la ni ka ba anɛ zinis banɛ ka nidib bɛ nɛ ba buudi malima. Ba mɛ mɔr hɔtɛlnam nɛ saam dɔgbɛɛnda dinɛ ka saam na kpɛnʋs, ba tituunli anɛ ; Manna Height Hotel nɛ Conference Center and Fowaa lodge.[12]

. Ghana Commercial Bank

. kakum Rural Bank

. Multi Credit

. Agricultural Development Bank

Zamisig zinis (sakuyanam)

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Nannana, Mankessim mɔr  sakurnam bɛdigu, ka ba sieba anɛ;

. Mankessim Senior High School

. Obama College

  1. "MANKESSIM IRRIGATION SCHEME". Ghana Government. Retrieved 19 January 2014.
  2. "MANKESSIM CELEBRATES AFAHYE AND PEACE CONFERENCE". Modern Ghana. Retrieved 19 January 2014.
  3. "Roads being fixed since 2017 — Minister". Graphic Online. Retrieved 2021-05-17.
  4. "I should've been closer to my father - Quamina MP - MyJoyOnline.com". www.myjoyonline.com. Retrieved 2021-05-19.
  5. 1 2 Shumway, Rebecca (2011). The Fante and the Transatlantic Slave Trade. Vol. 52. Boydell & Brewer. ISBN 978-1-58046-391-1. JSTOR 10.7722/j.ctt1x72ng.
  6. Ghana Statistical Service (2014). "Ghana 2010 Population & Housing Census - District Analytical Report for Mfantseman District" (PDF).
  7. "Fante confederacy | African history [late 17th century-1824] | Britannica". www.britannica.com. Retrieved 2022-05-12.
  8. Irokotv Nollywood Birthday, Irokotv, Retrieved 21 September 2016
  9. "Pay more attention to Obstetric Fistula - Mankessim queen mother". Graphic Online. Retrieved 2022-05-27.
  10. "Women's hospital at Mankessim suspends free fistula surgeries". www.graphic.com.gh. Retrieved 2019-08-31.
  11. "Sanford World Clinic inaugurated at Mankessim". Ghana Business News. 14 December 2013. Retrieved 19 April 2018.
  12. "Jumia Ghana | Online Shopping for Groceries, Cleaning Supplies, Appliances & More".