Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Nɔbir

Di yinɛ Wikipiidia
leg
chiral organism subdivision type, class of anatomical entity
Subclass offree limb, particular anatomical entity, leg Dɛmisim gbɛlima
Part ofbody, lower limb, free lower limb segment Dɛmisim gbɛlima
Has useterrestrial locomotion, weight-bearing Dɛmisim gbɛlima
Nameteɸir Dɛmisim gbɛlima
Anatomical locationlower limb Dɛmisim gbɛlima
Develops frompelvic fin Dɛmisim gbɛlima
Connects withtorso Dɛmisim gbɛlima
Opposite ofarm, free upper limb Dɛmisim gbɛlima

Nɔbir anɛ ningbiŋ lʋak kanɛ ziid tɛbisim ka mɔri kɛn, an dinɛ waami zie sappi. Kɛn saŋa, nɔbiri an dinɛ yakid agɔla paad waalim sia bɛn ka sigisid tɛŋin.[1] Dutta nam wʋsa laasid nɛ kɛt ka nɔbir yakid, kɛt ka nɔbir nyaŋidi tiakid yakir waalim ka giligid kpiiligin.

Din paas bʋnkɔnbid wʋsa ni la, ba mɔri di nɛ yakidi kɛn. Nɔbir la naarin ka tɛbisim la pʋdigidi paad (wʋʋ nɔbkpasinkpanar). Bʋnkɔnbid bɛdigʋ mɔr nɔɔba ka li taal ayiyi.

Nɔba bɛ kʋgis nɛ, ye di sʋŋ bʋnlabisig nyaŋi zien tɛŋin, wʋʋ table labisa bɛɛ kugzinida.

• Uniped: nɔb yiŋ, wʋʋ clams

• Biped: nɔba ayi, wan wʋʋ Ninsaal nɛ niis nɛ

• Triped: nɔba atan, dinɛ ka bʋnkɔnbid banɛ mɔr laafi ka la

• Quadruped: nɔba anaasi, wan wʋʋ baas bɛɛ wiidi nɛ

Bʋnkɔnbid buudi kɔnɔb-kɔnɔb mɔr nɔba kanl ka yinne:

• Tetrapods mɔr nɔba anaasi. Squamates of genus Bipes mɔr nɔba ayiŋa maa. Caecilians nɛ ba tʋŋ wʋsa ka nɔbir baa yinne.

• Panarthropoda: mɔr nɔba ka di paae anaasi. Velvet worms nɛ arthropods sieba mɔr nɔba ka di paae piinɛ yi; bʋnvʋl sieba mɔr nɔba ka di tʋʋg kɔbiga. Nɛsinnɛʋg ("nɔba kɔbiga") sieba nɔba pʋ paae pisii, ka sieba nɔba mɛ tʋʋg kɔbistan (300), nɛ saŋgʋnir ("nɔba tʋsir") mɔr nɔba ka di paae kɔbisyɔpɔi nɛ pisnu (750) ka lɛɛ pʋ paae tʋsirɛ (1,000).

Nɔbir anɛ ningbiŋ zinig kanɛ ka ti nyɛt nɛ nini, ka di paal ye ti pʋ mɔr laa sieba gɔsid ani ka nyaan nyɛti di. Dinɛ paas nɔbir pʋʋgin bɛnɛ bʋnkɔnbig la buudi an siel. Ninsaal nɛ bʋnkɔnb banɛ dʋad ni, nɔbir mɔr kɔnba, giinla, ziim nɛ gbaʋŋ. Bʋnianada ni, ba nɔba mɛ mɔr laabama mɛn, yaa kaa bʋnianad banɛ mɔr kɔnba yiŋ la, ka di die kɔnba nɛ gbaʋŋ la tʋʋma.

Saŋ sieba, ba kaan nɔbir naar la, bɛɛ nɔbkpasinkpanar, paasid nɔbir pʋʋginɛ; saŋ sieba mɛn, ba pʋ kaani di paasida. Ala nɔɔ, kpiiligin dutir la bɛɛ zinsi banɛ ka nɔbir la tɔɔŋ nɛ ningbiŋ la, saŋ sieba di paas nɔbir la pʋʋgin ka saŋ sieba ka di pʋ paasɛ.

Kɔnba zamisig ni, nɔbir anɛ kpazɛya ni sig la wʋsa. Ninsaal tiima pʋʋgin, ban paali di siem anɛ [2][3][4] anɛ din yi dʋma ni paae nɔb kpasinkpanarin. Ka ba buoni di tɛŋir la ye shank,[5][6] ka di tuon la mɛ an shin bɛɛ pretibia.

Bʋnkɔnbid banɛ mɔr nɔba ayi ni, tɛŋir la ka ba buon "nɔba" ka zugin bʋnam ayi la mɛ an "nʋʋs" bɛɛ "kʋkpama". Bʋnvʋl banɛ mɔr nɔba anaasi la, tuon nɔba la ba buon ye tuon nɔba, ka nyaaŋ nɔba, ka ba buon yaaŋ nɔba mɛn.

Kʋnt nɔba mɔr paŋ kanɛ ka di kɛni di mɛŋ, paŋ kan anɛ dinɛ giligid ka ziidi di nid la kɛn. Di tʋm nɛ paŋ, titaam anɛ naasaabugum paŋ, paŋ banɛ bɛ kuom ni, ka ba tiaki di ka di an paŋ kanɛ giligid.

Nɔb tɔmisa anɛ nɔbir kanɛ ka Ninsaal maal ka ba mɔri kpɛnɛsid nɔba banɛ kɔ zinigin.

  1. "Studies in the Mechanics of the Tetrapod Skeleton". Biologists.org. Archived from the original on 9 July 2008. Retrieved 21 September 2010.
  2. "Leg". Medical Subject Headings (MeSH). National Library of Medicine. Archived from the original on 22 December 2015. Retrieved 18 April 2009.
  3. "Leg". Dorland's Medical Dictionary for Healthcare Consumers. Mercksource. Archived from the original on 14 October 2011. Retrieved 18 April 2009.
  4. "leg". Merriam-Webster.com Dictionary. Merriam-Webster.
  5. Kardong, Kenneth V. (2009). Vertebrates: Comparative anatomy, function, evolution (5th ed.). McGraw-Hill. p. 340. ISBN 978-0-07-304058-5.
  6. "shank". Merriam-Webster.com Dictionary. Merriam-Webster.