Nɔbir
Nɔbir anɛ ningbiŋ lʋꞌak kanɛ ziid tɛbisim ka mɔri kɛn, an dinɛ waꞌami ziꞌe sappi. Kɛn saŋa, nɔbiri an dinɛ yakid agɔla paad waꞌalim siꞌa bɛn ka sigisid tɛŋin.[1] Dutta nam wʋsa laꞌasid nɛ kɛt ka nɔbir yakid, kɛt ka nɔbir nyaŋidi tiꞌakid yakir waꞌalim ka giligid kpiiligin.
Din paas bʋnkɔnbid wʋsa ni la, ba mɔri di nɛ yakidi kɛn. Nɔbir la naarin ka tɛbisim la pʋdigidi paad (wʋʋ nɔbkpasinkpanꞌar). Bʋnkɔnbid bɛdigʋ mɔr nɔɔba ka li taꞌal ayiꞌyiꞌ.
Nɔba bɛ kʋgis nɛ, ye di sʋŋ bʋnlabisig nyaŋi ziꞌen tɛŋin, wʋʋ table labisa bɛɛ kugzinꞌida.
Laba banɛ bɛ
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]• Uniped: nɔb yiŋ, wʋʋ clams
• Biped: nɔba ayi, wan wʋʋ Ninsaal nɛ niis nɛ
• Triped: nɔba atanꞌ, dinɛ ka bʋnkɔnbid banɛ mɔr laafi kaꞌ la
• Quadruped: nɔba anaasi, wan wʋʋ baas bɛɛ wiidi nɛ
Bʋnkɔnbid buudi kɔnꞌɔb-kɔnꞌɔb mɔr nɔba kanl kaꞌ yinne:
• Tetrapods mɔr nɔba anaasi. Squamates of genus Bipes mɔr nɔba ayiŋa maꞌa. Caecilians nɛ ba tʋŋ wʋsa kaꞌ nɔbir baa yinne.
• Panarthropoda: mɔr nɔba ka di paae anaasi. Velvet worms nɛ arthropods siꞌeba mɔr nɔba ka di paae piinɛ yiꞌ; bʋnvʋl siꞌeba mɔr nɔba ka di tʋʋg kɔbiga. Nɛsinnɛʋg ("nɔba kɔbiga") siꞌeba nɔba pʋ paae pisii, ka siꞌeba nɔba mɛ tʋʋg kɔbistanꞌ (300), nɛ saŋgʋnir ("nɔba tʋsir") mɔr nɔba ka di paae kɔbisyɔpɔi nɛ pisnu (750) ka lɛɛ pʋ paae tʋsirɛ (1,000).
Dinɛ laꞌas
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Nɔbir anɛ ningbiŋ zinꞌig kanɛ ka ti nyɛt nɛ nini, ka di paꞌal ye ti pʋ mɔr laꞌa siꞌeba gɔsid ani ka nyaan nyɛti di. Dinɛ paas nɔbir pʋʋgin bɛnɛ bʋnkɔnbig la buudi an siꞌel. Ninsaal nɛ bʋnkɔnb banɛ dʋꞌad ni, nɔbir mɔr kɔnba, giinla, ziim nɛ gbaʋŋ. Bʋnianꞌada ni, ba nɔba mɛ mɔr laꞌabama mɛn, yaꞌa kaꞌa bʋnianꞌad banɛ mɔr kɔnba yiŋ la, ka di diꞌe kɔnba nɛ gbaʋŋ la tʋʋma.
Saŋ siꞌeba, ba kaan nɔbir naar la, bɛɛ nɔbkpasinkpanꞌar, paasid nɔbir pʋʋginɛ; saŋ siꞌeba mɛn, ba pʋ kaani di paasida. Ala nɔɔ, kpiiligin dutir la bɛɛ zinꞌsi banɛ ka nɔbir la tɔꞌɔŋ nɛ ningbiŋ la, saŋ siꞌeba di paas nɔbir la pʋʋgin ka saŋ siꞌeba ka di pʋ paasɛ.
Nɔba kɔnba
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Kɔnba zamisig ni, nɔbir anɛ kpazɛya ni sig la wʋsa. Ninsaal tiima pʋʋgin, ban paꞌali di siꞌem anɛ [2][3][4] anɛ din yi dʋma ni paae nɔb kpasinkpanꞌarin. Ka ba buoni di tɛŋir la ye shank,[5][6] ka di tuon la mɛ an shin bɛɛ pretibia.
Bʋnkɔnbid banɛ mɔr nɔba ayi ni, tɛŋir la ka ba buon "nɔba" ka zugin bʋnam ayiꞌ la mɛ an "nʋꞌʋs" bɛɛ "kʋkpama". Bʋnvʋl banɛ mɔr nɔba anaasi la, tuon nɔba la ba buon ye tuon nɔba, ka nyaꞌaŋ nɔba, ka ba buon yaꞌaŋ nɔba mɛn.
Kʋnt nɔba
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Kʋnt nɔba mɔr paŋ kanɛ ka di kɛni di mɛŋ, paŋ kan anɛ dinɛ giligid ka ziidi di nid la kɛn. Di tʋm nɛ paŋ, titaꞌam anɛ naꞌasaabugum paŋ, paŋ banɛ bɛ kuom ni, ka ba tiꞌaki di ka di an paŋ kanɛ giligid.
Nɔb tɔmisa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Nɔb tɔmisa anɛ nɔbir kanɛ ka Ninsaal maal ka ba mɔri kpɛnꞌɛsid nɔba banɛ kɔꞌ zinꞌigin.
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ "Studies in the Mechanics of the Tetrapod Skeleton". Biologists.org. Archived from the original on 9 July 2008. Retrieved 21 September 2010.
- ↑ "Leg". Medical Subject Headings (MeSH). National Library of Medicine. Archived from the original on 22 December 2015. Retrieved 18 April 2009.
- ↑ "Leg". Dorland's Medical Dictionary for Healthcare Consumers. Mercksource. Archived from the original on 14 October 2011. Retrieved 18 April 2009.
- ↑ "leg". Merriam-Webster.com Dictionary. Merriam-Webster.
- ↑ Kardong, Kenneth V. (2009). Vertebrates: Comparative anatomy, function, evolution (5th ed.). McGraw-Hill. p. 340. ISBN 978-0-07-304058-5.
- ↑ "shank". Merriam-Webster.com Dictionary. Merriam-Webster.