Nandom
| Continent | Africa |
|---|---|
| Country | Ghana |
| Located in the administrative territorial entity | Lawra Municipal District, Nandom Municipal District |
| Located in time zone | UTC±00:00 |
| Coordinate location | 10°51′0″N 2°45′0″W, 10°51′7″N 2°45′41″W |
Nandom an tempʋtitaꞌari tis Nandom Municipal bɛ Upper West Region sʋꞌʋlim, Ghana.[1][2]
Nandom tempʋʋg nɛ tembibis banɛ giligi di dagɔbʋg, datiʋŋ, nyaꞌaŋ nɛ tuon wʋsa anɛ Dagara nami sʋꞌoe. Dagara banɛ bɛ Nandom municipal sʋꞌʋlim la ka Dagaaba bɛ Nandom ya-dagɔbʋg la yinne ethnic group yinne, laꞌan nɛ ban pianꞌad buudi kɔnꞌɔb kɔnꞌɔba ayi la, ba wʋsa anɛ yinne. Nimbanɛ bɛ Nandom la pianꞌadnɛ Lobr buudi pianꞌad, ka Dagaaba banɛ bɛ Ya-dagɔbʋg la pianꞌad Ngmere (bɛɛ Central Dàgááre). Nambanɛ bɛ Nandom la mɔrnɛ 'Dagara' paꞌan pianꞌad la, ka nimbanɛ mɛ bɛ Ya-datiʋŋ la mɛ mɔr 'Dagaaba' paꞌan nidib la ka mɔr Dagaare paꞌan pianꞌad pianaꞌad la. Bama mɔr bakir biꞌela ba pianꞌad la pʋʋgin amaa nidib miꞌ ye pianꞌad la anɛ yinne. Pianꞌad nam ayi la kpɛnꞌɛdnɛ taaba ni.
Nandom bɛnɛ Lawra-Nandom District zinꞌisieba. Di da liebi di mɛŋ district nɛ yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayi la ni ka yʋʋm tusa ayi nɛ pisi la ni ka di lieb municipal, ka ba buon ye Nandom Municipal, ka mɔr wadmaan ka o ziꞌeni tisi ba Parliament of Ghana bɛ Accra. Nandom tempʋʋg la anɛ mɛɛla anu lɛbid Volta River Ya-nyaꞌaŋ baba dinɛ an Ghana nɛ Burkina Faso titɔdig. Suoraʋg bɛ yi Nandom ken River Volta la ni ka naad tembil kanɛ yʋꞌʋri an Dabagteng. Mɛɛla piiga (10 mi) lɛbid Nandom dagɔbʋg baba anɛ tenkanɛ yʋꞌʋri an Hamile zinꞌikanɛ ka Ghana nɛ Burkina Faso titɔdig bɛ ka customs nɛ immigration ɔfisnam bɛ. Tempʋʋs nɛ tembibis banɛ lɔꞌɔŋ southern Burkina Faso la mɛ pianꞌadnɛ Dagara nwɛnɛ banɛ bɛ Nandom la. pianꞌasieba nwɛnɛ Wiile nɛ Ule mɛ bɛ Burkina Faso.
Catholic Basilica dinɛ bɛ Nandom la ba da mɛɛ dinɛ nɛ kuga ka da an pʋꞌʋskanɛ yalimi gat Kristo biis pʋꞌʋsim West Africa. Catholic Missionaries of Africa (ka ba buoni ba ye White Fathers la) da pinꞌil Christian Mission tʋʋma yʋʋm tusir, kɔbiswai nɛ pistan la ni. Ba da mɛ Catholic church la nɛ kuga ka nimbanɛ bɛ sʋꞌʋlimin la da sʋŋi ba mɛŋ.
Teŋ la tensʋg anɛ mɔɔm sʋꞌʋlim. Mɔɔm la bɛdegʋ yinɛ Ghana zinꞌis kɔnꞌɔb kɔnꞌɔb bɛɛ tembanɛ kpiꞌe nwɛnɛ Burkina Faso. Ba bɛdegʋ anɛ Mossi banɛ yi Burkina Faso ka da kena zinꞌin teŋin la yʋma kɔbisbanɛ gaad la.
Nandom anɛ zinꞌikanɛ ka Nandom Senior High School, sakur kanɛ an Catholic school ka FIC Brothers da maal. Teŋ kan ni ka Nandom Technical School mɛ bɛ, ka FIC Brothers da pinꞌil. St. Anne's Vocational School for girls, ka Catholic church dim da pinꞌil. Biis Sakuya mɛ bɛ: St. Andrew School, nɛ St. Paul School. Tembibis banɛ bɛ sʋꞌʋlimin la mɔri ba primary nɛ/ bɛɛ middle schools.