Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Osei Kyei Mensah Bonsu

Di yinɛ Wikipiidia
Osei Kyei Mensah Bonsu
ninsaal
Sex or genderDau Dɛmisim gbɛlima
Country of citizenshipGhana Dɛmisim gbɛlima
Du'am yuum3 Fulumfug/Nwadisatan' 1957 Dɛmisim gbɛlima
Duam zin'igAfrancho Dɛmisim gbɛlima
Languages spoken, written or signedEnglish Dɛmisim gbɛlima
Tuumapolitician, urban planner, minister Dɛmisim gbɛlima
Educated atKwame Nkrumah University of Science and Technology, St. Peter's Boys Senior High School Dɛmisim gbɛlima
Member of political partyNew Patriotic Party Dɛmisim gbɛlima
Religion or worldviewChristianity Dɛmisim gbɛlima

Osei Kyei Mensah Bonsu (Onɛ ka ba da mii o ye Lawrence Addae la[1] Ba da dua o nɛ nwadis ayi' la daba 3, yʋma 1957)[2][3] O anɛ onɛ gbanasa kat waae nɛ tempʋʋg nɔbigir yɛla, o mɛ lɛn anɛ pɔlitis nwɛɛd. Nannanna onɛ an wadmaanib banɛ zuoe la kpɛɛm n bɛ wadmaanib yir la Ghana nwa ni ka an Minista onɛ gɔsid wadmaanib yir la yɛla bɛ Ghana kpɛla.[4][5] O anɛ onɛ tʋm wada tʋʋma yʋʋg hali Ghana kpɛla.[6]

O vʋm pinilʋg nɛ sakur

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ba dua Osei Kyei-Mensah nɛ nwadis ayi' la daba 3, yʋʋma 1957 O Bremang-Afrancho, bɛ tempʋʋg linɛ bɛ Kumasi, Ashanti Regionʋlʋm la.[7] yʋma 1982 la ni, ka o da naae Kwame Nkrumah University of Science and Technology ka die digirii kasɛta gbaʋŋ n bɛ zamisʋg linɛ an Urban Planning yɛla.[8] O anɛ onɛ mɔr miilim kati wa'ae nɛ nɔbigir gbanasa/Architect/Quantity Surveyor yɛla. Girimadaan Bonsu anɛ Kristo biig, o anɛ Assemblies of God karim biig.[9]

Osei Kyei Mensah anɛ Wabʋg Naadɔɔg nid. Nwadig yinne la yʋma 1997 la ni da aan o yiiga saŋa linɛ ka o da kpɛn wadmaanib yir la n zienɛ tis Old Tafo, Suame linɛ bɛ Ashanti Region sʋʋlʋm la.[10] O zien kʋk la zug hali ka li yuug. o siiŋi an wadmaan bɛ o sʋʋlʋm la ni n paas wadmaanib yir linɛ paas ayi' nɛ atan nɛ anaasi nɛ anu nɛ ayuobʋ nɛ ayɔpɔi la n bɛ ti Ghana Republic linɛ paas anaasi la ni.[8][7] Onɛ an kʋkdaan n tis  Special Budget nɛ House nɛ kpikpinnib kpɛɛmnam la. O paas kpɛɛm banɛ gɔsid ligidi yɛla la nɛ Salima tuub nɛ Energy Standing Orders nɛ banɛ gɔsidi gaansid kpɛɛmnam la ni.[8][11] O nan mi piana zɛrig wadmaanib yir kpɛɛm onɛ diesid tuam ka basid suor ka ba pianad Alban Bagbin, ban da mɔr laasʋg n bɛ Pentecost karimdɔɔgin la yʋma 2023 la ni ye ba piana Teŋ la Nɔbigir yɛla ka o gʋ li suor ka li yʋʋg la.[12]

Nwadis anii la yʋma 2023, ka o piana nɛɛr paalʋg ye ba yaa ti ye ba vɔɔt gaans nidib Wabʋg Naadɔɔg la ni ka ba keŋi nyaa gɔmina naam la, ye kɔbʋg pʋʋgin Gɔmina nyaandɔl Bawumia na mɔr wʋʋ 70% vɔɔt la wʋsa ni.[13][14] Ban daa ti vɔɔt naae ka, Bawumia mɔr 68%  ka li kpɛlim nɛ 70% wʋʋ on da piana siem la.[15][16][17]

Yʋma 1996 la ni ka Ghana dim da maal vɔɔt la ka o da zien Wabʋg Naadɔɔg la zugu nyi'a di ka lin da aan o yiiga kpɛnɛb bɛ wadmaanib yir la n zienɛ tis Suame teŋkanɛ bɛ Ashanti region sʋ'ʋlʋm Ghana nwa ni la. O da mɔri vɔɔt kal 47,455 yit vɔɔt kanl wʋsa linɛ da an 64,394 la ni, ka kɔbʋg pʋʋgin ka o da mɔr 57.40%,ka Paul Yeboah onɛ an Maasim Tiig nid la da mɔri vɔɔt kal 10,828, ka Azong Alhassan onɛ an PNC nid la mɛ da mɔr vɔɔt kal 3,219, ka Habiba Atta onɛ an CPP nid la mɛ da mɔr vɔɔt kal 2,892 ka o di ka basi ba.[18]

Yʋma 2004 vɔɔdʋg la ni yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ghana dim da lɛn maal vɔɔdʋg yʋma 2004 la ni ka Osei lɛn di Suame linɛ bɛ Ghana Ashanti Region sʋʋlʋm la kʋk la. O da zienɛ Wabʋg naadɔɔg la nɔba zugu nyia di.[19][20] O sʋʋlʋm da paas wadmaanib bam 36 banɛ ka Wabʋg naadɔɔg la da paam sʋʋlʋm la ni n yi kʋkʋs la wʋsa kanl sʋʋlʋm la ni linɛ da an 39 linɛ bɛ Ashanti Region sʋʋlʋm.[21] yʋʋm kanna la Wabʋg Naadɔɔg la da mɔri wadmaanib bam 128 n yi wadmaanib kanl wʋsa linɛ an 230 la ni paal ye banɛ zuoe gat .[22] O da dinɛ nɛ vɔɔt kal n yi vɔt la wʋsa ni nɛ 59,039 la. Ka kɔbʋg pʋʋgin o da mɔri 82.1% yit vɔɔt la wʋsa ni. On nɛ Agonno Sampson Young onɛ an CNP nid nɛ Paul Richard Kofi onɛ an Maasim Tiig Na'adɔɔg nid nɛ Frederick Antwi onɛ an CPP nid da zien ka o di ka basi ba. Ba wʋsa vɔɔtnam da anɛ 934, 8,448 nɛ 1,157 wʋʋ ba yʋda la tuunl taab siem la. Ka kɔbʋg pʋʋgin ba da mɔri 1.6%, 14.3% nɛ 2% wʋʋ ba yʋda la tuunl taab siem.[19][20]

Yʋma 2008 vɔɔdʋg la ni yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ghana dim da lɛn maal vɔɔdʋg bɛ yʋma 2008 la ni ka Osei lɛn di Suame linɛ Ghana Ashanti Region sʋʋlʋm la wadmaan kʋk la. O da zienɛ Wabʋg naadɔɔg la zugu nyia di.[23][24] O sʋʋlʋm da paas wadmaanib bam 34 banɛ ka Wabʋg naadɔɔg la da paam sʋʋlʋm la ni n yi kʋkʋs la wʋsa kanl sʋʋlʋm la ni linɛ da an 39 linɛ bɛ Ashanti Region sʋʋlʋm.[25]

Yʋʋm kanna Wabʋg Naadɔɔg la da mɔri wadmaanib bam 109 n yi wadmaanib kanl wʋsa linɛ an 230 la ni paal ye banɛ da pɔɔd.[26] O da dinɛ nɛ vɔtnam bam 45,235 n yi vɔɔt la wʋsa ni linɛ da an 57,765 la. Ka kɔbʋg pʋʋgin o da mɔri 78.31% vɔɔt la wʋsa ni. On nɛ David Osei Manu Maasim Tiig nid nɛ Ameyaw Aboagye Peter onɛ DPP nid nɛ Frederick Antwi-Nsiah CPP nid da zien ka o di ka basi ba. Ba wʋsa vɔɔtnam da mɔri vɔɔt kal, 2,409 nɛ 379 wʋʋ ba yʋda la tʋʋnl taab siem la. Ka kɔbʋg pʋʋgin ba da mɔri 37.59%, 5.43% nɛ 1.28% wʋʋ ba yʋda la tʋʋnl taab siem.[23][24]

Yʋma 2012 vɔɔdʋg la ni yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ghana dim da lɛn maal vɔɔdʋg yʋma 2012 la ni ka Osei lɛn di Suame linɛ Ghana Ashanti Region sʋʋlʋm kʋk la. O da zienɛ Wabʋg naadɔɔg la zugu nyia di. O da dinɛ nɛ vɔɔt kal n yi vɔɔt la wʋsa kal limɛ an 76,852 la. Ka kɔbʋg pʋʋgin o da mɔri 79.15% vɔɔt la wʋsa ni. On nɛ Alidu Baba Dambasea kanɛ an Maasim Tiig nid la nɛ Solomon Nkrumah Appia Kubi onɛ an PPP na'adɔɔg nid nɛ Mavis Afriyie onɛ an DPP nid nɛ Abena Nyarko onɛ an NDP nid nɛ Osei-Bempah Hayford nɛ Paul Richard Kofi Yeboah banɛ da zienɛ ba nyari la da zien ka o di ka basi ba. Ba wʋsa vɔɔtnam da anɛ bam 10,589, 434, 376, 220, 71, 194, 3,752 nɛ 387 wʋʋ ba yʋda la tuunl taab siem la. Ka kɔbʋg pʋʋgin ba da mɔri 13.78%, 0.56%, 0.49%, 0.29%, 0.09%, 0.25%, 4.88% nɛ 0.50% wʋʋ ba yʋda la tuunl taab siem la. Laam nɛ ba gɔmina la da kae kʋk la zug la onɛ da an wadmaanib banɛ pʋ zuoe la kpɛɛm lin da yi yʋma 2013 ti paae yʋma 2017 la ni.[27][28]

Yʋma 2020 vɔɔdʋg la ni yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ghana dim da lɛn maal vɔɔdʋg yʋma 2020  la ni ka Osei lɛn di Suame linɛ bɛ Ghana Ashanti Region sʋʋlʋm kʋk la. O da zienɛ Wabʋg naadɔɔg la zugu nyia di. Osei Kyei Mensah Bonsu nɛ nidib anaasi da laasi nyiad ka ba yʋda da anɛ Dodoovi Francis onɛ an Maasim Tiig na'adɔɔg la nid nɛ Sulemana Mohammed onɛ an CPP nid nɛ Mohammed Mubarak onɛ an APC nid nɛ onɛ da zienɛ o nyari la.

O da dinɛ nɛ vɔtnam bam 67,095 n yi vɔɔt la wʋsa ni. Ka kɔbʋg pʋʋgin o da mɔri 76.1%, vɔɔt la wʋsa ni. Ka Dodoovi Francis onɛ an Maasim Tiig nid mɔr 9,312, ka kɔbʋg pʋʋgin ka o mɔr 10.6% ka Sulemana Mohammed onɛ an CPP nid la mɛ mɔr vɔɔt kal 299 ka kɔbʋg pʋʋgin ka o mɔr 0.3%, APC mɛ da mɔr 213 ka kɔbʋg pʋʋgin 0.2%, George Prempeh mɛ da mɔr 11,217 ka kɔbʋg pʋʋgin ka o mɔr 12.7%.[29]

Commonwealth Parliamentary Association (CPA) Vɔɔt la

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Commonwealth Parliamentary of Association (CPA)  kpɛɛmnam la da vɔti gaŋ Osei Kyei-Mensah-Bonsu  ye o an kʋkdaan nyaandɔl.[30][31][32] Osei Kyei-Mensah-Bonsu da ti kena mɔr tʋʋma linɛ gat ka yʋʋr hali Ghana kpɛla on da di New Zealand's Garry Brownlee, la.[33][34]

Yʋda banɛ ka o piana bɛllim ye ba pʋt ziig la

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

On naae o wadmanib yir tʋʋma wʋʋ mɛɛb nam bam Job 600 la, Mensah Bonsu paali o yaam ye li sum ka ba nɔk onɔ da dɛŋim an pianadies wadmaanib yir la pʋt yir la ka li an wɔɔgir n tis o on maal sieli tis teŋ la nɔbigir nɛ ti Ghana nimmaasim yɛla la. O da lɛn mɛɛbi ayi banɛ bɛ Job 600 nyaaŋ la ka ba nɔki Peter Ala Adjetey yʋʋri n pʋdi li, onɛ da die Justice Annan ziesim la. Amaa ka Convention People's Party naadɔɔg nidib duoe pʋ siakɛ, ka ye ba yaa tiak Job 600ʋr la li na ɛɛns tʋʋm kanɛ ka Kwame Nkrumah tʋm tis Ghana li bɛ labakʋda la ni la bas.[35][36]

Osei mɔr pua ka o yʋʋr buon Irene Kyei-Mensah Bonsu ka ba mɔr biis anii.[7] O anɛ Kristo biig onɛ an Assemblies of God Karimbiig.[7]

  1. https://peacefmonline.com/pages/politics/politics/202202/460083.php/
  2. https://web.archive.org/web/20120423215830/http://www.ghanadistricts.com/mps/?&mpd=38
  3. https://yen.com.gh/153603-osei-kyei-mensah-bonsu-bio-wife-religion-education-net-worth.html
  4. https://citinewsroom.com/2020/05/were-ready-to-debate-minority-on-their-call-for-rejection-of-c-i-126-majority-leader/
  5. https://web.archive.org/web/20220124125554/https://3news.com/e-levy-concerns-on-proposed-rate-must-be-addressed-afenyo-markin/
  6. https://www.theafricareport.com/323665/osei-kyei-mensah-bonsu-the-doyen-of-ghanas-parliament/
  7. 1 2 3 4 http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5277
  8. 1 2 3 https://www.parliament.gh/mps?mp=272
  9. https://www.ghanaweb.com/person/Osei-Kyei-Mensah-Bonsu-1194
  10. https://mopa.gov.gh/directors-profile/HON.+OSEI-KYEI+MENSAH-BONSU(MP)/6b8c8fd8a82fd197a02239d9f2317c6ee4781776/0d3119e37
  11. https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202201/459289.php
  12. https://www.myjoyonline.com/parliament-may-be-setting-a-bad-precedent-for-not-sitting-majority-leader-tells-speaker
  13. https://www.modernghana.com/news/1254267/i-am-certain-bawumia-will-command-70-votes-in.html
  14. https://www.pulse.com.gh/news/politics/bawumia-will-win-by-70-in-suame-osei-kyei-mensah-bonsu-predicts/mhg7pyv
  15. https://web.archive.org/web/20230829194758/https://univers.ug.edu.gh/2023/08/26/bawumia-tops-npp-super-delegates-conference-with-68-of-votes/
  16. https://citinewsroom.com/2023/08/bawumia-tops-npp-super-delegates-conference-ken-agyapong-qualifies-for-november-primaries/
  17. https://www.pulse.com.gh/news/local/bawumia-holds-comfortable-lead-in-npp-super-delegates-conference/7were7l
  18. http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/ashanti/234/index.php
  19. 1 2 http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/ashanti/38/index.php
  20. 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Osei_Kyei-Mensah-Bonsu#:~:text=Personal%20tools-,Ghana%20Elections%202008.%20Ghana%3A%20Friedrich%20Ebert%20Stiftung.%202010.%20p.%C2%A0129.
  21. https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/
  22. http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/index.php
  23. 1 2 http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/38/index.php
  24. 1 2 http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/38/index.php
  25. http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/index.php
  26. http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/index.php
  27. http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/ashanti/38/index.php
  28. https://en.wikipedia.org/wiki/Osei_Kyei-Mensah-Bonsu#:~:text=Personal%20tools-,Elections%202012.%20Ghana%3A%20Friedrich%20Ebert%20Stiftung.%202012.%20p.%C2%A0133.
  29. https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/ashanti/suame/
  30. https://www.ghanaiantimes.com.gh/majority-leader-elected-acting-vice-chairperson-of-cpa/
  31. https://www.myjoyonline.com/majority-leader-kyei-mensah-bonsu-elected-as-acting-vice-chairperson-for-commonwealth-parliamentary-association/
  32. https://citinewsroom.com/2021/08/osei-kyei-mensah-bonsu-elected-ag-vice-chair-of-commonwealth-parliamentary-association/
  33. https://citinewsroom.com/2021/08/osei-kyei-mensah-bonsu-elected-ag-vice-chair-of-commonwealth-parliamentary-association/
  34. https://www.graphic.com.gh/news/politics/kyei-mensah-bonsu-elected-as-acting-vice-chairman-of-commonwealth-parliamentary-association.html
  35. http://www.ghananewslink.com/indexxxxxx.php?id=10911
  36. https://web.archive.org/web/20160304033708/http://www.ghanamps.gov.gh/news-events/details.php?id=684