Osei Kyei Mensah Bonsu
| Sex or gender | Dau |
|---|---|
| Country of citizenship | Ghana |
| Du'am yuum | 3 Fulumfug/Nwadisatan' 1957 |
| Duam zin'ig | Afrancho |
| Languages spoken, written or signed | English |
| Tuuma | politician, urban planner, minister |
| Educated at | Kwame Nkrumah University of Science and Technology, St. Peter's Boys Senior High School |
| Member of political party | New Patriotic Party |
| Religion or worldview | Christianity |
Osei Kyei Mensah Bonsu (Onɛ ka ba da miꞌi o ye Lawrence Addae la[1] Ba da duꞌa o nɛ nwadis ayi' la daba 3, yʋma 1957)[2][3] O anɛ onɛ gbanꞌasa kat waꞌae nɛ tempʋʋg nɔbigir yɛla, o mɛ lɛn anɛ pɔlitis nwɛꞌɛd. Nannanna onɛ an wadmaanib banɛ zuꞌoe la kpɛɛm n bɛ wadmaanib yir la Ghana nwa ni ka an Minista onɛ gɔsid wadmaanib yir la yɛla bɛ Ghana kpɛla.[4][5] O anɛ onɛ tʋm wada tʋʋma yʋʋg hali Ghana kpɛla.[6]
O vʋm pinꞌilʋg nɛ sakur
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ba duꞌa Osei Kyei-Mensah nɛ nwadis ayi' la daba 3, yʋʋma 1957 O Bremang-Afrancho, bɛ tempʋʋg linɛ bɛ Kumasi, Ashanti Region sʋꞌʋlʋm la.[7] yʋma 1982 la ni, ka o da naae Kwame Nkrumah University of Science and Technology ka diꞌe digirii kasɛta gbaʋŋ n bɛ zamisʋg linɛ an Urban Planning yɛla.[8] O anɛ onɛ mɔr miꞌilim kati wa'ae nɛ nɔbigir gbanꞌasa/Architect/Quantity Surveyor yɛla. Girimadaan Bonsu anɛ Kristo biig, o anɛ Assemblies of God karim biig.[9]
Pɔlitis nwɛ'ɛb yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Osei Kyei Mensah anɛ Wabʋg Naꞌadɔɔg nid. Nwadig yinne la yʋma 1997 la ni da aan o yiiga saŋa linɛ ka o da kpɛnꞌ wadmaanib yir la n ziꞌenɛ tis Old Tafo, Suame linɛ bɛ Ashanti Region sʋꞌʋlʋm la.[10] O ziꞌen kʋk la zug hali ka li yuug. o siꞌiŋi an wadmaan bɛ o sʋꞌʋlʋm la ni n paas wadmaanib yir linɛ paas ayi' nɛ atanꞌ nɛ anaasi nɛ anu nɛ ayuobʋ nɛ ayɔpɔi la n bɛ ti Ghana Republic linɛ paas anaasi la ni.[8][7] Onɛ an kʋkdaan n tis Special Budget nɛ House nɛ kpikpinnib kpɛɛmnam la. O paas kpɛɛm banɛ gɔsid ligidi yɛla la nɛ Salima tuub nɛ Energy Standing Orders nɛ banɛ gɔsidi gaansid kpɛɛmnam la ni.[8][11] O nan miꞌ pianꞌa zɛrig wadmaanib yir kpɛɛm onɛ diꞌesid tuꞌam ka basid suor ka ba pianꞌad Alban Bagbin, ban da mɔr laꞌasʋg n bɛ Pentecost karimdɔɔgin la yʋma 2023 la ni ye ba pianꞌa Teŋ la Nɔbigir yɛla ka o gʋꞌ li suor ka li yʋʋg la.[12]
Nwadis anii la yʋma 2023, ka o pianꞌa nɛɛr paꞌalʋg ye ba yaꞌa ti ye ba vɔɔt gaans nidib Wabʋg Naꞌadɔɔg la ni ka ba keŋi nyaꞌa gɔmina naꞌam la, ye kɔbʋg pʋʋgin Gɔmina nyaꞌandɔl Bawumia na mɔr wʋʋ 70% vɔɔt la wʋsa ni.[13][14] Ban daa ti vɔɔt naae ka, Bawumia mɔr 68% ka li kpɛlim nɛ 70% wʋʋ on da pianꞌa siꞌem la.[15][16][17]
Vɔtnam yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋma 1996 la ni ka Ghana dim da maal vɔɔt la ka o da ziꞌen Wabʋg Naꞌadɔɔg la zugu nyi'a di ka lin da aan o yiiga kpɛnꞌɛb bɛ wadmaanib yir la n ziꞌenɛ tis Suame teŋkanɛ bɛ Ashanti region sʋ'ʋlʋm Ghana nwa ni la. O da mɔri vɔɔt kal 47,455 yit vɔɔt kanl wʋsa linɛ da an 64,394 la ni, ka kɔbʋg pʋʋgin ka o da mɔr 57.40%,ka Paul Yeboah onɛ an Maꞌasim Tiig nid la da mɔri vɔɔt kal 10,828, ka Azong Alhassan onɛ an PNC nid la mɛ da mɔr vɔɔt kal 3,219, ka Habiba Atta onɛ an CPP nid la mɛ da mɔr vɔɔt kal 2,892 ka o di ka basi ba.[18]
Yʋma 2004 vɔɔdʋg la ni yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ghana dim da lɛn maal vɔɔdʋg yʋma 2004 la ni ka Osei lɛn di Suame linɛ bɛ Ghana Ashanti Region sʋꞌʋlʋm la kʋk la. O da ziꞌenɛ Wabʋg naꞌadɔɔg la nɔba zugu nyiꞌa di.[19][20] O sʋꞌʋlʋm da paas wadmaanib bam 36 banɛ ka Wabʋg naꞌadɔɔg la da paam sʋꞌʋlʋm la ni n yi kʋkʋs la wʋsa kanl sʋꞌʋlʋm la ni linɛ da an 39 linɛ bɛ Ashanti Region sʋꞌʋlʋm.[21] yʋʋm kanna la Wabʋg Naꞌadɔɔg la da mɔri wadmaanib bam 128 n yi wadmaanib kanl wʋsa linɛ an 230 la ni paꞌal ye banɛ zuꞌoe gat .[22] O da dinɛ nɛ vɔɔt kal n yi vɔt la wʋsa ni nɛ 59,039 la. Ka kɔbʋg pʋʋgin o da mɔri 82.1% yit vɔɔt la wʋsa ni. On nɛ Agonno Sampson Young onɛ an CNP nid nɛ Paul Richard Kofi onɛ an Maꞌasim Tiig Na'adɔɔg nid nɛ Frederick Antwi onɛ an CPP nid da ziꞌen ka o di ka basi ba. Ba wʋsa vɔɔtnam da anɛ 934, 8,448 nɛ 1,157 wʋʋ ba yʋda la tuunl taab siꞌem la. Ka kɔbʋg pʋʋgin ba da mɔri 1.6%, 14.3% nɛ 2% wʋʋ ba yʋda la tuunl taab siꞌem.[19][20]
Yʋma 2008 vɔɔdʋg la ni yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ghana dim da lɛn maal vɔɔdʋg bɛ yʋma 2008 la ni ka Osei lɛn di Suame linɛ Ghana Ashanti Region sʋꞌʋlʋm la wadmaan kʋk la. O da ziꞌenɛ Wabʋg naꞌadɔɔg la zugu nyiꞌa di.[23][24] O sʋꞌʋlʋm da paas wadmaanib bam 34 banɛ ka Wabʋg naꞌadɔɔg la da paam sʋꞌʋlʋm la ni n yi kʋkʋs la wʋsa kanl sʋꞌʋlʋm la ni linɛ da an 39 linɛ bɛ Ashanti Region sʋꞌʋlʋm.[25]
Yʋʋm kanna Wabʋg Naꞌadɔɔg la da mɔri wadmaanib bam 109 n yi wadmaanib kanl wʋsa linɛ an 230 la ni paꞌal ye banɛ da pɔɔd.[26] O da dinɛ nɛ vɔtnam bam 45,235 n yi vɔɔt la wʋsa ni linɛ da an 57,765 la. Ka kɔbʋg pʋʋgin o da mɔri 78.31% vɔɔt la wʋsa ni. On nɛ David Osei Manu Maꞌasim Tiig nid nɛ Ameyaw Aboagye Peter onɛ DPP nid nɛ Frederick Antwi-Nsiah CPP nid da ziꞌen ka o di ka basi ba. Ba wʋsa vɔɔtnam da mɔri vɔɔt kal, 2,409 nɛ 379 wʋʋ ba yʋda la tʋʋnl taab siꞌem la. Ka kɔbʋg pʋʋgin ba da mɔri 37.59%, 5.43% nɛ 1.28% wʋʋ ba yʋda la tʋʋnl taab siꞌem.[23][24]
Yʋma 2012 vɔɔdʋg la ni yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ghana dim da lɛn maal vɔɔdʋg yʋma 2012 la ni ka Osei lɛn di Suame linɛ Ghana Ashanti Region sʋꞌʋlʋm kʋk la. O da ziꞌenɛ Wabʋg naꞌadɔɔg la zugu nyiꞌa di. O da dinɛ nɛ vɔɔt kal n yi vɔɔt la wʋsa kal limɛ an 76,852 la. Ka kɔbʋg pʋʋgin o da mɔri 79.15% vɔɔt la wʋsa ni. On nɛ Alidu Baba Dambasea kanɛ an Maꞌasim Tiig nid la nɛ Solomon Nkrumah Appia Kubi onɛ an PPP na'adɔɔg nid nɛ Mavis Afriyie onɛ an DPP nid nɛ Abena Nyarko onɛ an NDP nid nɛ Osei-Bempah Hayford nɛ Paul Richard Kofi Yeboah banɛ da ziꞌenɛ ba nyari la da ziꞌen ka o di ka basi ba. Ba wʋsa vɔɔtnam da anɛ bam 10,589, 434, 376, 220, 71, 194, 3,752 nɛ 387 wʋʋ ba yʋda la tuunl taab siꞌem la. Ka kɔbʋg pʋʋgin ba da mɔri 13.78%, 0.56%, 0.49%, 0.29%, 0.09%, 0.25%, 4.88% nɛ 0.50% wʋʋ ba yʋda la tuunl taab siꞌem la. Laꞌam nɛ ba gɔmina la da kae kʋk la zug la onɛ da an wadmaanib banɛ pʋ zuꞌoe la kpɛɛm lin da yi yʋma 2013 ti paae yʋma 2017 la ni.[27][28]
Yʋma 2020 vɔɔdʋg la ni yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ghana dim da lɛn maal vɔɔdʋg yʋma 2020 la ni ka Osei lɛn di Suame linɛ bɛ Ghana Ashanti Region sʋꞌʋlʋm kʋk la. O da ziꞌenɛ Wabʋg naꞌadɔɔg la zugu nyiꞌa di. Osei Kyei Mensah Bonsu nɛ nidib anaasi da laꞌasi nyiꞌad ka ba yʋda da anɛ Dodoovi Francis onɛ an Maꞌasim Tiig na'adɔɔg la nid nɛ Sulemana Mohammed onɛ an CPP nid nɛ Mohammed Mubarak onɛ an APC nid nɛ onɛ da ziꞌenɛ o nyari la.
O da dinɛ nɛ vɔtnam bam 67,095 n yi vɔɔt la wʋsa ni. Ka kɔbʋg pʋʋgin o da mɔri 76.1%, vɔɔt la wʋsa ni. Ka Dodoovi Francis onɛ an Maꞌasim Tiig nid mɔr 9,312, ka kɔbʋg pʋʋgin ka o mɔr 10.6% ka Sulemana Mohammed onɛ an CPP nid la mɛ mɔr vɔɔt kal 299 ka kɔbʋg pʋʋgin ka o mɔr 0.3%, APC mɛ da mɔr 213 ka kɔbʋg pʋʋgin 0.2%, George Prempeh mɛ da mɔr 11,217 ka kɔbʋg pʋʋgin ka o mɔr 12.7%.[29]
Commonwealth Parliamentary Association (CPA) Vɔɔt la
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Commonwealth Parliamentary of Association (CPA) kpɛɛmnam la da vɔti gaŋ Osei Kyei-Mensah-Bonsu ye o an kʋkdaan nyaꞌandɔl.[30][31][32] Osei Kyei-Mensah-Bonsu da ti kena mɔr tʋʋma linɛ gat ka yʋꞌʋr hali Ghana kpɛla on da di New Zealand's Garry Brownlee, la.[33][34]
Yʋda banɛ ka o pianꞌa bɛllim ye ba pʋt ziꞌig la
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]On naae o wadmanib yir tʋʋma wʋʋ mɛɛb nam bam Job 600 la, Mensah Bonsu paꞌali o yaꞌam ye li sum ka ba nɔk onɔ da dɛŋim an pianꞌadiꞌes wadmaanib yir la pʋt yir la ka li an wɔꞌɔgir n tis o on maal siꞌeli tis teŋ la nɔbigir nɛ ti Ghana nimmaꞌasim yɛla la. O da lɛn mɛɛbi ayi banɛ bɛ Job 600 nyaꞌaŋ la ka ba nɔki Peter Ala Adjetey yʋꞌʋri n pʋdi li, onɛ da diꞌe Justice Annan ziꞌesim la. Amaa ka Convention People's Party naꞌadɔɔg nidib duoe pʋ siakɛ, ka ye ba yaꞌa tiak Job 600 yʋꞌʋr la li na ɛɛns tʋʋm kanɛ ka Kwame Nkrumah tʋm tis Ghana li bɛ labakʋda la ni la bas.[35][36]
Vʋm bɛllim.
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Osei mɔr puꞌa ka o yʋꞌʋr buon Irene Kyei-Mensah Bonsu ka ba mɔr biis anii.[7] O anɛ Kristo biig onɛ an Assemblies of God Karimbiig.[7]
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ https://peacefmonline.com/pages/politics/politics/202202/460083.php/
- ↑ https://web.archive.org/web/20120423215830/http://www.ghanadistricts.com/mps/?&mpd=38
- ↑ https://yen.com.gh/153603-osei-kyei-mensah-bonsu-bio-wife-religion-education-net-worth.html
- ↑ https://citinewsroom.com/2020/05/were-ready-to-debate-minority-on-their-call-for-rejection-of-c-i-126-majority-leader/
- ↑ https://web.archive.org/web/20220124125554/https://3news.com/e-levy-concerns-on-proposed-rate-must-be-addressed-afenyo-markin/
- ↑ https://www.theafricareport.com/323665/osei-kyei-mensah-bonsu-the-doyen-of-ghanas-parliament/
- 1 2 3 4 http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5277
- 1 2 3 https://www.parliament.gh/mps?mp=272
- ↑ https://www.ghanaweb.com/person/Osei-Kyei-Mensah-Bonsu-1194
- ↑ https://mopa.gov.gh/directors-profile/HON.+OSEI-KYEI+MENSAH-BONSU(MP)/6b8c8fd8a82fd197a02239d9f2317c6ee4781776/0d3119e37
- ↑ https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202201/459289.php
- ↑ https://www.myjoyonline.com/parliament-may-be-setting-a-bad-precedent-for-not-sitting-majority-leader-tells-speaker
- ↑ https://www.modernghana.com/news/1254267/i-am-certain-bawumia-will-command-70-votes-in.html
- ↑ https://www.pulse.com.gh/news/politics/bawumia-will-win-by-70-in-suame-osei-kyei-mensah-bonsu-predicts/mhg7pyv
- ↑ https://web.archive.org/web/20230829194758/https://univers.ug.edu.gh/2023/08/26/bawumia-tops-npp-super-delegates-conference-with-68-of-votes/
- ↑ https://citinewsroom.com/2023/08/bawumia-tops-npp-super-delegates-conference-ken-agyapong-qualifies-for-november-primaries/
- ↑ https://www.pulse.com.gh/news/local/bawumia-holds-comfortable-lead-in-npp-super-delegates-conference/7were7l
- ↑ http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/1996/ashanti/234/index.php
- 1 2 http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/ashanti/38/index.php
- 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Osei_Kyei-Mensah-Bonsu#:~:text=Personal%20tools-,Ghana%20Elections%202008.%20Ghana%3A%20Friedrich%20Ebert%20Stiftung.%202010.%20p.%C2%A0129.
- ↑ https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/
- ↑ http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/index.php
- 1 2 http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/38/index.php
- 1 2 http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/38/index.php
- ↑ http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/index.php
- ↑ http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/index.php
- ↑ http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/ashanti/38/index.php
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Osei_Kyei-Mensah-Bonsu#:~:text=Personal%20tools-,Elections%202012.%20Ghana%3A%20Friedrich%20Ebert%20Stiftung.%202012.%20p.%C2%A0133.
- ↑ https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/ashanti/suame/
- ↑ https://www.ghanaiantimes.com.gh/majority-leader-elected-acting-vice-chairperson-of-cpa/
- ↑ https://www.myjoyonline.com/majority-leader-kyei-mensah-bonsu-elected-as-acting-vice-chairperson-for-commonwealth-parliamentary-association/
- ↑ https://citinewsroom.com/2021/08/osei-kyei-mensah-bonsu-elected-ag-vice-chair-of-commonwealth-parliamentary-association/
- ↑ https://citinewsroom.com/2021/08/osei-kyei-mensah-bonsu-elected-ag-vice-chair-of-commonwealth-parliamentary-association/
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/kyei-mensah-bonsu-elected-as-acting-vice-chairman-of-commonwealth-parliamentary-association.html
- ↑ http://www.ghananewslink.com/indexxxxxx.php?id=10911
- ↑ https://web.archive.org/web/20160304033708/http://www.ghanamps.gov.gh/news-events/details.php?id=684