Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Samia Nkrumah

Di yinɛ Wikipiidia
Samia Nkrumah
ninsaal
Sex or genderpua Dɛmisim gbɛlima
Country of citizenshipGhana Dɛmisim gbɛlima
Yu'ur Kane ka ba tis oSamia Dɛmisim gbɛlima
Zak yu'urNkrumah Dɛmisim gbɛlima
Du'am yuum23 Sigir/Nwadisayɔpɔi 1960 Dɛmisim gbɛlima
Duam zin'igAburi Dɛmisim gbɛlima
FatherKwame Nkrumah Dɛmisim gbɛlima
MotherFathia Nkrumah Dɛmisim gbɛlima
SiblingGamal Nkrumah, Sekou Nkrumah Dɛmisim gbɛlima
Languages spoken, written or signedEnglish, Ewe Dɛmisim gbɛlima
Writing languageEnglish Dɛmisim gbɛlima
Tuumajournalist, politician, chairman of the executive board, bank teller Dɛmisim gbɛlima
EmployerAl-Ahram, Jomoro Constituency Dɛmisim gbɛlima
Position heldMember of the 5th Parliament of the 4th Republic of Ghana Dɛmisim gbɛlima
Educated atSOAS, University of London, Achimota School Dɛmisim gbɛlima
Start of work period1989 Dɛmisim gbɛlima
Member of political partyConvention People's Party (CPP) Dɛmisim gbɛlima
Ethnic groupAfrican people Dɛmisim gbɛlima
Religion or worldviewChristianity Dɛmisim gbɛlima
Hair colorblack hair Dɛmisim gbɛlima
Eye colordark brown Dɛmisim gbɛlima
Official website Dɛmisim gbɛlima

Samia Nkrumah (ba da dua o nɛ 23 naadʋʋnr nwadig 1960)[1] anɛ Ghana pɔlitis nwɛɛd ka an Nɔraʋg naadɔɔg la kpɛɛm ( CPP). Wadmaanib vɔɔdʋg kanɛ da bɛ yʋma 2008 la ni la, o da di Jomoro wadmaan kʋk la,[2] ka li da anɛ o yiiga nyiab ka o da zien nyia. O anɛ Ghana yiiga gɔmena zudaan kʋdʋg Kwame Nkrumah puayua.[3]

O pinilʋg bɛllim nɛ o sakur ken yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ba da dua samia bɛnɛ Aburi teŋ kanɛ bɛ Eastern Region Ghana nwa ni la nɛ yʋma tusir nɛ kɔbiswai nɛ pisyuobʋ (1960) la ni.[4] Ba da mʋgʋs o nɛ o ma nɛ o tanp la ye ba yi Ghana sʋʋlʋm kpala daakanɛ ka mʋgʋsʋg nɛ paŋ zaba da duoe ye ba yiis Kwame Nkrumah kʋk la ni la. Ala ka Egyipt gɔmma da die ba buudi la wʋsa zinin Egyipt sʋʋlʋm anina.[5] Ka on nɛ o yidim la da lɛb Ghana sʋʋlʋm na nɛ yʋma 1975 kanɛ ni ka General Acheampong National Redemption Council da buol o la, o keŋ Achimota sakur bɛ anina. Ka laam nɛ lin da an siem la, o da lɛn bas Ghana sʋʋlʋm la yaas saŋkanɛ ka o ma da gbane bɛɛ bɔɔd ye o lɛb EGYIPT sʋʋlʋm yʋma 1980 pinilʋgʋn sa la. Samia da tɔlis keŋ London sʋʋlʋm ti keŋ university of London sakur kanɛ an school of oriental and African studies yʋma 1991 la ni. O da lɛn naae o mastɛs digirii kasɛta gbaʋŋ bɛ sakur kan ni nɔɔ yʋma 1993 la ni.[1]

Samia Nkrumah pinili o tʋʋma bɛnɛ London bank kanɛ da bɛ India sʋʋlʋm yʋma 1989 la ni n an onɛ gɔsid nidib ligidi digilʋg nɛ yiisʋg yɛla nɛ ɔfis tʋʋma sieba paas. O da lɛn anɛ labaya tʋmtʋn n tʋm nɛ Al-Ahram zinis kɔnɔb-kɔnɔb ni yʋma 1989 la ni.[1]

Pɔlitis nwɛɛb yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]


Zaŋ kenne o labaar yɛla kanɛ ka ba da sɔb ka li yʋʋr buon ye, “mandela paal la anɛ pua” la. Huffington post da paal ka piana o yɛlasʋma banɛ sʋŋ Ghana pɔlitis nwɛɛdib siem. O anɛ ninbanɛ da sʋoe Africa must unit[6] kanɛ ka li yɛlkpan an ye li sʋŋ nɔbig Kwame Nkrumah nyɛɛb (pʋtɛnɛr baŋir) nɛ pɔlitikal malima yɛla la nid yinne.[7] Nwɛnnɛ on da paas ninbama ni la, o da gbane o pʋtɛnɛr ye o kpɛn Ghana pɔlitis nwɛɛbin.[8]

Wadmaan yɛla

Vɔɔdʋg kanɛ da bɛ yʋma 2008 la ni la, o da zien nyia Jomoro teŋ kanɛ bɛ western region sʋʋlʋm la wadmaan naam kʋk la ka dii li nɛ vɔɔt kal 6,571 ka bas Lee ocran onɛ an maasim tiig naadɔɔg nid la, ka li an pisnu kɔbʋga pʋʋgin (50%) vɔɔtnam la wʋsa pʋʋgin.[9][10] Ka lin da an on maaa da an nɔraʋg naadɔɔg nid (CPP) bɛ wadmaanib yin la, li da anɛ gaŋir tis o ye o dɔl NDC dim banɛ an ninbabʋg bɛ wadmaanib yin la bɛɛ o dɔl NPP dim banɛ an biela la.[11] li nyaaŋ ka o da gbane o pʋtɛnɛr ye o dɔl NPP dim bɛ Ghana republic kanɛ aan anaasi la wadmaanib yir kanɛ paas anu la ni.[12][13]

CPP kukdaan

On da lieb Anɔraʋg naadɔɔg (CPP) la kpɛɛm yɛla,Onɛ da an pua kanɛ an yiiga sɔb n an paati titaar kpɛɛm bɛ Ghana nwa ni. O paŋ bɛɛ o nyaŋir kanɛ ka o mɔr la laas nɛ paati la puaba atan yina zien nyatir ye ba vʋʋg bɛɛ tɛndig CPP paati la, ka zien tis nɔɔr nyain waae kati naadɔɔg la da mɔr pʋtɛnɛr ye li sʋŋ nɔbig puab nɛ mɔr suor ka ba naa nyaŋir maan siel la. Onɛ da an yiiga pua kanɛ ka ba vɔɔt gaŋ o ka o an kpɛɛm tis nɔraʋg naadɔɔg la (CPP) sawaad nwadig la dapiiga daar yʋma tusa ayi nɛ pii nɛ yinne la ni (10th September 2011). O da di vɔɔt la nɛ vɔɔt kal 1,191, ka onɛ da pʋn dɛŋim bɛ kʋk la zug ka o saŋa paae ka o lɛn nyiad nɛ o la mɛ da mɔri vɔɔt kal 353. Ka on da paam yaan kaŋa la zug la, o da an pua kanɛ an yiiga sɔb lieb paati titaar kanɛ bɛ Ghana nwa ni kpɛɛm, tʋm ala hali ti paae yʋma 2015.[14]

Samia aan o saam Kwame Nkrumah onɛ da an yiiga Ghana gɔmma zudaan nɛ o ma Fathia Nkrumah bikanɛ tial ayi o biis la wʋsa ni. Kwame Nkrumah da an yiiga prim minista nɛ Ghana gɔmma zudaan onɛ da faaen Gold Coast yi nasanam la nuusin ka mɔr faangir kena yʋma 1957.[3] On da an pan-Africanism kpɛɛm kanɛ zie li yɛla la, Nkrumah da an onɛ sʋoe bɛɛ naam Africa nɔɔr yinnɛ laasʋg la ka an onɛ di Lenin sunmalisim ligidi la yit soviet union yʋma 1962 la ni.[15] Sania mɔr tanpa ayi; ba anɛ Gamal Nkrumah nɛ Sekou Nkrumah. O mɛ lɛn mɔri o taʋn kpɛɛm professor francis Nkrumah[16] onɛ an sakur paan-paan kanɛ keŋ vʋʋsʋm ka da lɛn an noguchi memorial institute tiima vɛɛnsʋg kpɛɛm bɛ Legon Ghana nwa ni.[17] Ka ban da nyaŋ yiis o saam nɛ Ghana yiiga sɔgianam paŋ zaba kanɛ da bɛ yʋma tusir nɛ kɔbiswai nɛ pisyuobʋ nɛ ayuobʋ la nwadisa ayi la li dabisim piiga daar la,[18] samia mɛŋ nɛ o ma nɛ o tanp la da kpɛn lɔpit keŋ Cairo kanɛ bɛ Egypt teŋin la ka li anɛ Egypt zudaan Gamal Abel gɔmma la da mɔri ba keŋ anina ye ba ti zinin ka ba saam la mɛ keŋ Guinea.[19] O ɛlli Micheal Melega onɛ an Italy Danish dim dau la. Ba mɔr biribiŋ ka o yʋʋr buon kwame Thomas melega.[20][21] Samia mii nɛ Arabic nɛ Italy nɛ Danish nɛ naasaal pianad. O da an labaya tʋmtʋn nɛ media consultant laam nɛ Egypt media tʋʋma ni yʋma bɛdegʋ banɛ gaad.[1][22] O da anɛ kpɛɛm kanɛ pianad kpiad sʋŋir ye bipʋnbibis pʋ nar ye ba kul sidib ka ba saŋa nam pʋ paae la. O da zɛrigir nwa sʋŋidi puab paŋ nɛ ba tʋʋma.[23]

  1. 1 2 3 4 https://web.archive.org/web/20110727232758/http://www.samiankrumah.org/pdf/CV_Samia%20Nkrumah.pdf
  2. https://web.archive.org/web/20190426214229/http://ghanamps.com/constituency/details.php?id=2615
  3. 1 2 https://web.archive.org/web/20210514233103/https://doc-research.org/forum/forum2020/speaker/samia-nkrumah/
  4. http://www.theghanaianjournal.com/2008/12/12/samia-nkrumah-the-amazing/
  5. http://panafricannews.blogspot.com/2007/02/samia-nkrumah-says-that-her-father-dr.html
  6. https://web.archive.org/web/20081211063720/http://www.africamustunite.net/
  7. http://www.africamustunite.net/
  8. https://web.archive.org/web/20081211063828/http://www.samiankrumah.org/index.html
  9. http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2008/parliament.constituency.php?ID=316
  10. https://www.aljazeera.com/news/2008/12/9/ghana-poll-results-show-tight-race
  11. https://www.modernghana.com/news/198082/battle-for-samia.html
  12. https://www.myjoyonline.com/samia-seeks-independence-in-parliament/
  13. https://www.businessghana.com/
  14. https://www.modernghana.com/news/350455/samia-wins-heart-of-cpp-guru.html
  15. https://en.wikipedia.org/wiki/Dictionary_of_National_Biography#Oxford_Dictionary_of_National_Biography
  16. https://www.modernghana.com/news/570559/africa-must-re-examine-implement-nkrumahs-ideas.html
  17. https://web.archive.org/web/20221220215312/https://www.noguchimedres.org/index.php/about/past-directors
  18. https://www.myjoyonline.com/
  19. https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/nkrumah-fathia-c-1931
  20. https://web.archive.org/web/20170821002657/http://m.classfmonline.com/1.8518352
  21. https://web.archive.org/web/20210514233103/https://doc-research.org/forum/forum2020/speaker/samia-nkrumah/
  22. https://web.archive.org/web/20220627083834/http://www.west-africa-brief.org/content/en/samia-nkrumah
  23. https://www.news18.com/news/india/desperate-actions-like-child-marriage-due-to-poverty-triggered-by-climate-change-ghana-leader-samia-nkrumah-2317491.html

    https://web.archive.org/web/20210514233103/https://doc-research.org/forum/forum2020/speaker/samia-nkrumah/[1]

    1. https://web.archive.org/web/20210514233103/https://doc-research.org/forum/forum2020/speaker/samia-nkrumah/

    http://www.theghanaianjournal.com/2008/12/12/samia-nkrumah-the-amazing/[1]

    1. http://www.theghanaianjournal.com/2008/12/12/samia-nkrumah-the-amazing/

    http://panafricannews.blogspot.com/2007/02/samia-nkrumah-says-that-her-father-dr.html

    https://web.archive.org/web/20081211063720/http://www.africamustunite.net/[1]


    1. https://web.archive.org/web/20081211063720/http://www.africamustunite.net/