Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Ablekuma south constituency

Di yinɛ Wikipiidia
Ablekuma South
constituency of the Parliament of the Republic of Ghana, city district, subdistrict
CountryGhana Dɛmisim gbɛlima
Located in the administrative territorial entityAccra Metropolitan District Dɛmisim gbɛlima
Coordinate location5°32′0″N 0°14′0″W Dɛmisim gbɛlima
Map

Ablekuma South anɛ Constiteuncy nam la yinne kanɛ mɔr wadmaan, Member of Parliament (MP) kʋ zie ba nɔba zugʋ bɛ Parliament of Ghana. Ba yiiga wadmaannib vɔɔtʋg la da anɛ first past the post vɔɔtʋg. Ablekuma South bɛnɛ Accra Metropolitan Area  bɛ Greater Accra Region, Ghana.[1] Li pɛɛs nɛ sʋʋlim banɛ an sub metropolitan district council nama atan banɛ bɛ Accra Metropolitan Assembly[2] la.

Accra anɛ Ghana tenpʋ titaar ban da die li yi Cape Coast teŋin 1877 yʋʋm la ni sa. Nananna nwa, sʋʋlim la paas sʋʋlim banɛ nyɛ nɔbigir bɛdigɛ gaad Africa teŋgbaʋŋ sʋʋlim sieba ka yʋʋm pʋʋgin nɔbigir an 3.1%.[3] Yiigaa, ba da gbanae ye ba  pinil Town Council 1859 yʋʋm la ni sa ka li dɔlis nɛ Ordinance wada, ka li da pʋ zienɛ Yuumpaal nwadig la, 1861[3] yʋʋm la ni. Amaa Accra Town Council la da dɔlis Town Council Ordinance 1894[3] la, ka li nyaŋi zien 1898 yʋʋm la ni.

Zinig la anɛ Accra Metropolitan Area sʋʋlim la wʋsa bɛ Greater Accra Region, Ghana. Li mɔr titɔndig nɛ Ablekuma North, Ashiedu Keteke nɛ Ablekuma Central[2]. Bɛn kanɛ yi ba ofisin la nananna la ni dɔlisi yi nɛ Kpakpo Oti suori sial nɛ Ring Road West zin sia la, ani la li vʋrigi lɛb nɛ ya-nyaaŋ kpa Lartebiolorshie sialig zinig ka fɛndig Lartebiolorshie lɛbis dagɔbʋg souri keŋi sial suokanɛ ken Chemu suorin, road.[2] Ka yi Sempe Traffic Ligth Street dɔlis Mampong Stream keŋ Oblogo sour, road, yʋʋn yi Oblogo of mars road sialʋg, intersection zink. Li yi mars road intersection n keŋ Dansuman roundabout. Ka yi Dansuman suoraʋgin paae Poultry farm Avenue, ka keŋ Dansuman High Street dɔlisi keŋ SNITT ya la ka lɛb Otorjor, Opetekwei, Gbegbeyise nɛ Shaibbu tensin, Communities.[2]

Vɔɔtʋg Wadmaan Naadɔɔg
1992 Quannor Metel National Democratic Congress
1996 Theresa Ameley Tagoe New Patrotic Party
1998 Fritz Baffour National Democratic Congress
2016 Dr. Alfred Okoe Vanderpuiji National Democratic Congress

Sources: MyJoyonline|Ghana Home Page

2008 Ghanaian Parliamentary Election: Ablekuma South
Naadɔɔg Naanyaad Vɔɔtnam %
National Democratic Congress Fritz Baffour 56,162 51.3 _
New Patrotic Party Francis Kojo Smith 50,879 46.5 _
People's National Convention Godfred Agyemang Kennedy      914 0.8 _
Convention people's Party Apostle Veronica Kwatey      897 0.8 _
Democratic Freedom party Johnathan Nii Odotei Quarcoo      315 0.3 _
Democratic People's Party Goodman Baah        90 0.1 _
                                                                                                          Majority 5,823 4.8 _

Kpikpiʋŋ nɛ ieb yaan

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ablekuma South sʋŋ ya ka kpikpiʋŋ nɛ ieb nɔbigi ka keŋ tuon Accra, Ghana.[2] Zimi gbanab nɛ zimi tʋʋm aan Ablekuma South dim tʋʋm kpɛŋ bɔzugɔ tens la titaam zinis tabi nɛ kuom,coast line.[2] Tʋʋma nam wʋʋ ligidi zanlim zinig, kuosʋm, sakuya, kpaama kuosʋm zinig  nɛ tʋʋm sieba yaas, bɛ Ablekuma South.[2]

Ablekuma South yɛl-kpan anɛ li kɛ ka bɛllima ani la mɔr gbin tenpʋʋgʋn la, Accra ka li anɛ ban na bɔ tuon-gattib ka nyɔɔg suoya kɛ ka nidib la bɛ sʋŋa nɛ taaba ka kpikpiʋŋ nyɛ nɔbigir ka ba na bɛ nyain ni ka nidib yaamlɛʋg na bɛ teŋ, secured environment[4] la faalʋ la ni.

Ablekuma South pʋtɛnɛr anɛ ban na nyaŋ tʋm ka teŋ la mɔr malisim, Resillient City.[4]

  1. https://www.graphic.com.gh/news/general-news/ama-warns-toilet-operators-over-newspaper-usage.html
  2. 1 2 3 4 5 6 7 https://ama.gov.gh/sub-metro-details.php?s=Mg==
  3. 1 2 3 https://ama.gov.gh/thehistory.php
  4. 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Ablekuma_South#cite_note-:2-4