Dominic Nitiwul
| Sex or gender | Dau |
|---|---|
| Country of citizenship | Ghana |
| Yu'ur Kane ka ba tis o | Dominic |
| Du'am yuum | 4 Sapal/Nwadispii nɛ ayi 1977 |
| Duam zin'ig | Chamba |
| Languages spoken, written or signed | English |
| Tuuma | politician, consultant, minister |
| Position held | Member of the 7th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Member of the 6th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Member of the 5th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Member of the 8th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Minister for Defence |
| Educated at | University of Education |
| Member of political party | New Patriotic Party |
| Religion or worldview | Christianity |
Dominic Aduna Bingab Nitiwul (duꞌanɛ November 4, 1977)[1] anɛ Gaana pɔlitiks nwɛꞌɛd ka an Wadmaani, (MP) tis Bimbilla constituency bɛ Northern Region sʋꞌʋlim, Ghana.[1] O tʋm Pan-African Parliament.[1][2] Din yi yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayɔpɔi la (February 2017), Nitiwul an Minister of Defence tis Gaana.[3][4][5][6]
On sinꞌiŋ siꞌem nɛ o sakur yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Dominic Nitiwul zamis bɛdigʋ sakuya kɔnꞌɔb kɔnꞌɔb Ghana, Germany, nɛ United Kingdom.[3] Dominic da naae o O level nɛ St Charles Secondary nɛ Seminary School yʋʋm tusir kɔbiswai nɛ piswai nɛ ayi la ni (1992). Germany teŋinɛɛ, o da maal zaba guꞌub, (conflict prevention) yʋʋm tusa ayi nɛ atan la ni (2003) nɛ zaba pansigir (conflict management) yʋʋm tusa ayi nɛ anu la ni (2005 International Academy for Leadership sakur la ni. O da maali o Master of Business Administration in finance University of South Wales, ka maal Master of Laws in corporate finance University of Westminster.[1]
Pɔlitiks
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Wadmaan
Ba da vɔɔt Nitiwul ka o lieb Gaana Wadmaan yʋʋm tusa ayi nɛ ayi la ni (2002) ka anɛ yʋma pisi nɛ anu (25 years).[7] O diib la nyaꞌaŋ nɔɔr kuꞌom da anɛ ye o bɔɔd ye ba ti pianꞌa o yɛla nɛ sumbʋgʋsim nɛ zinꞌin baanlim kanɛ ka o na mɔri ken sʋꞌʋlim la na la yɛla.[7] O da pianꞌa nɛꞌɛŋa nɛ buudi ayi Konkombanam nɛ Nanumbanam da mɔr zaba ka di yuug hali sʋꞌʋlimin la.[7] O tʋm laꞌasʋg nam bɛdigʋ Gaana Wadmaanib yin la nɛ Pan-African Parliament. Laꞌasbama anɛ: banɛ gɔsid ligidi nɛ ligdiir yɛla, kpikpiŋ yɛla, nidib tʋʋma nɔkir yɛla, pʋꞌasada nɛ dasam nɛ ninwisigir yɛla, suoya nɛ laꞌad ziib yɛla, nɛ gbaʋŋ zamisʋg lʋgʋr la.[1] O da anɛ Deputy Minority Leader Gaana Wadmaanib yin la yʋʋm tusa ay nɛ piinɛ ayi (2012) paae yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayuobʋ (2016).[3][8][9]
Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayuobʋ (2016) vɔɔtʋg la
Nitiwul da di yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayuobʋ (2016) Wadmaanib vɔɔtʋg la, on da nyaŋ National Democratic Congress nid la Dr Joseph Mamboah Rockson.[10] Vɔɔt la da bɔɔd paar la Nitiwul da mɔɔl ye on na di bɔzugɔ, onɛ nyaꞌad nɛ o la kaꞌ teŋin biiga ka ziꞌ dinɛ naamid teŋin la. O da lɛn kaal temmaalʋg kanɛ ka o maal. Onɛ da nyaꞌ nɛ o la da yɛt ye Nitiwul zinꞌin kʋk la zug ka di yuug ka on tɛnꞌɛs ye nidib la bɔɔdi ninsaaŋ.[10]
Temmaalʋg
Nitiwul da mɔr temmaalʋg bɛdigʋ ken Bamboi na ka ka di sʋŋ nidibi banɛ bɛ sʋꞌʋlimin la bɛdigʋ.[10] O da tu pʋmpinam piswai nɛ ayuobʋ tɛɛns kɔnꞌɔb kɔnꞌɔbi o sʋꞌʋlim la ni. O da lɛn vɛꞌɛg naꞌasaabugum tɔlis tɛɛns piinɛ ayuobʋ. O da mɛ Sibiti bibisa ayi, ka maal suoya piinɛ ayi, ka lɛn mɛ sakur dɔɔd.[10]
Minista of Defense
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋʋm tusa ay nɛ piinɛ ayɔpɔi yʋʋmpaal Nwadig la dabpiinɛ atan (13 January 2017) Nitiwul da paas minista banɛ ka Pirɛsidɛn Nana Akuffo-Addo ka gaans yiiga la.[11] Ba da gaŋ o ye o an minista bɛ Ministry of Defence.[3][12] Nɛꞌ da maalnɛ o Naꞌadɔɔg la, New Patriotic Party, da di yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayuobʋ (2016) Gaana vɔɔtʋg la.[13][14] Ba da tis on nɛ nidiba anii sieba suor ye ba tʋm tʋʋmkanɛ ka ba gaŋi ba ye ba tʋm la.[15] Pirɛsidɛn Akuffo-Addo da gaad tuon ka Nitiwul pɔ yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayɔi yʋʋmpaal Nwadig dabpisi nɛ ayɔpɔi daar (27 January 2017) ka naan pinꞌil tʋʋma.[16] Yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne la yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne yʋʋmpaal Nwadig dabpisi nɛ yinne daar (21 January 2021),pirɛsidɛn da bas Nitiwul ye o an minister of Defence.[17]
Sanlima tuub zaba
Nitiwul da zabya nɛ banɛ zuudi tuud sanlimanam,ka ti buoni ba ye galamseyers, dinɛ da an yɛlkpan o tʋʋma la ni.[18] Nidib zuudi tuud sanlimanam buudi kɔnꞌɔb kɔnꞌɔb Gaana zinꞌis bɛdigʋ ka pʋ gɔsid ye teŋ la tʋnꞌe samꞌam.[18] Muꞌa bɛɛdigʋ kuꞌom kpiꞌenɛ ka di yi sanlim tuudib la sanꞌamid teŋ la siꞌem la zug. Ba mɛ lɛn nɔki ba tima la sanꞌam kuꞌonuudim lnam wʋsa.[19] Gɔmena kʋda mɔ ye ba zabi di yɛla ka mɔɔ gʋꞌʋŋ ka di yinɛ ban pʋ nyidig la yɛla. Nitiwu tʋm nɛ Ghana Armed Forces nɛ Ministry of Lands and Natural Resources, ka ba faand masinnam, kad banɛ tuud la yis mɔɔgin la, ka lɛbis zinꞌibanɛ ka bat u la pinꞌ.[18]
Mob justice fight
Ban da kʋ Major Maxwell Mahama yʋʋm tusa nɛ piinɛ ayɔpɔi Nwadisa anu la ni (May 2017), Nitiwul da ziꞌil nɔɔr ye ba na vɛɛnsi di yɛla ka gbanꞌe banɛ tʋm tʋʋmbɛꞌɛd la.[20] Ba da yidig Mahama ka ye o anɛ onɛ faand nidib ka laꞌasi bʋꞌ o kʋ Diaso sʋꞌʋlim.[21][22]
Cabinet Minista
Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ ayɔpɔi la Nwadisa anu la ni (May, 2017,) Pirɛsidɛn Nana Akufo-Addo da gaŋ Dominic Nitiwul ye o paas ministanam piinɛ awai banɛ ka o gaŋ ye ba an cabinet. O da nɔk nidib piinɛ awai la yʋda tis Wadmaanib yin la ka ba kpɛɛm la, Rt. Hon. Prof. Mike Ocquaye da buoli ba yʋda.[23][23] On da an Cabinet minista la, Nitiwul da paas nimbanɛ pʋ lal nɛ pirɛsidɛnɛ ka sʋŋidi gbanꞌad gbanꞌabanɛ na sʋŋ ka teŋ la keŋ tuon.[23]
Mɛŋ bɛlim
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- 1 2 3 4 5 http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=124
- ↑ http://ghanamps.com/mps/details.php?id=2680
- 1 2 3 4 5 https://web.archive.org/web/20170605063543/http://ghana.gov.gh/index.php/governance/ministers/3409-dominic-nitiwul-defence
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/mps-call-for-probe-of-all-electoral-violence.html
- ↑ https://citinewsroom.com/2021/05/you-do-so-at-your-own-risk-nitiwul-fires-warning-at-night-time-illegal-miners/
- ↑ https://www.myjoyonline.com/operation-halt-were-targeting-illegality-not-mining-licenses-defence-minister/
- 1 2 3 http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Dominic-Nitiwul-MP-elect-outdoored-22782
- ↑ http://www.parliament.gh/mps?mp=81
- ↑ https://www.modernghana.com/news/448046/parliament-is-governed-by-rulesdominic-nitiwul.html
- 1 2 3 4 http://www.myjoyonline.com/politics/2016/november-29th/dominic-nitiwul-goes-after-ndc-opponent-in-bimbilla-constituency.php
- ↑ http://www.myjoyonline.com/politics/2017/January-10th/i-am-ready-for-the-task-defence-minister-designate-assures-ghanaians.php
- 1 2 https://www.primenewsghana.com/politics/profile-of-defence-minister-designate-dominic-ntiwul.html
- ↑ http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/NPP-resoundingly-wins-election-2016-493227
- ↑ http://www.myjoyonline.com/opinion/2016/december-12th/analysis-how-the-npp-won-an-election-it-should-have-lost.php
- ↑ http://www.parliament.gh/news?CO=7
- ↑ http://www.ghanalive.tv/2017/01/27/akufo-addos-8-ministers-will-take-oath-today/
- ↑ https://www.myjoyonline.com/akufo-addo-presents-first-list-of-ministers-for-his-second-term-to-parliament/
- 1 2 3 https://web.archive.org/web/20180322083916/http://kasapafmonline.com/2017/05/20/soldiers-deployed-combat-illegal-mining-nitiwul/
- ↑ https://web.archive.org/web/20191223234302/http://ghananet.com.gh/2017/05/20/galamsey-fight-well-deploy-military-if-necessary-nitiwul/
- ↑ http://adomonline.com/ghana-news/late-maxwell-mahama-promoted-major/
- ↑ http://www.myjoyonline.com/news/2017/May-31st/capt-mahamas-death-the-story-so-far.php
- ↑ https://buzzghana.com/captain-maxwell-mahama-killing-reactions/
- 1 2 3 https://web.archive.org/web/20170731025902/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Arts-Minister-Catherine-Afeku-makes-it-to-Cabinet-542839