Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Isaac Kwame Asiamah

Di yinɛ Wikipiidia
Isaac Kwame Asiamah
ninsaal
Sex or genderDau Dɛmisim gbɛlima
Country of citizenshipGhana Dɛmisim gbɛlima
Name in native languageIsaac Kwame Asiamah Dɛmisim gbɛlima
Yu'ur Kane ka ba tis oIsaac Dɛmisim gbɛlima
Zak yu'urAsiamah Dɛmisim gbɛlima
Du'am yuum24 Samanpiid/Nwadispii nɛ atan 1975 Dɛmisim gbɛlima
Duam zin'igMampong Dɛmisim gbɛlima
Native languageAsante Dɛmisim gbɛlima
Languages spoken, written or signedEnglish Dɛmisim gbɛlima
Tuumapolitician, policy analyst, minister Dɛmisim gbɛlima
Educated atUniversity of Ghana, Ghana Institute of Management and Public Administration Dɛmisim gbɛlima
Member of political partyNew Patriotic Party Dɛmisim gbɛlima
Religion or worldviewChristianity Dɛmisim gbɛlima

Ba dua Isaac Kwame Asiamah nɛ Burnya nwarig la ni[1][2] li dabisim pisi nɛ anaasi daar yυυm tusir nɛ kɔbisiwai nɛ pisyɔpɔi nɛ anu la ni O anɛ Ghana pɔlitis nwɛɛd. O anɛ wadmaan n tis Atwima Mponua sυꞌυlυm la. O siiŋi an wadmaan n bɛ wadmaanib yir linɛ paas anaasi, anu, ayuobʋ, ayɔpɔi hali ti paae anii ti Ghana Republic linɛ paas anaasi la ni.[3][4][5] O anɛ Wabυg Naadɔɔg nid. Onɛ da an Naakim nɛ puasada nɛ ninwisigir diema Minista lin da yi Burnya nyaaŋ nwaris ayi' yυυm tusa ayi nɛ pii nɛ ayɔpɔi n ti paae Burnya nyaaŋ nwarig yinne, yυυm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne la ni.

O vυm pinilυg nɛ o sakur yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ba da dua Isaac Asiamah n bɛnɛ Mampong ti Ghana sυυlυm Burnya nwarig la ni li dabisim pisi nɛ anaasi daar yυυm tusir nɛ kɔbisiwai nɛ pisyɔpɔi nɛ anu la ni ka ba da dua o.[1][6][7] Yυυm tusa ayi la ni ka o da keŋ University of Ghana sakur la ni naae ka die o Digirii kasɛta gbaυŋ linɛ an Geography nɛ Political Science la. Lin nyaaŋ ka o tɔlis Ghana Institute of Management and Public Administration maal o mastɛs Digirii linɛ an Governance and Leadership n naae yυυm tusa ayi nɛ anii la ni.[6]

Asiamah mɔr tυυma miilim hali bɛdigʋ, Wabυg Naadɔɔg la da nɔk o ye o an onɛ gɔsidi ba wada maalυg yɛla n bɛ ba Headquarters Ankara sυυlυm. Onɛ da an Wabυg Naadɔɔg la naakim nɛ puasada gbaυŋ sɔbid.[1]

O pɔlitis nwɛ'ɛb yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Asiamah siiŋi o pɔlitis nwɛɛb ka an bipɔl ka da zien Wabυg Naadɔɔg la zugu nyia di Atwima Mponua sυυlυm wadmaanib kυk la yυυm tusa ayi nɛ anu la ni.[7] On da die kυk la ka anɛ yυma pisi nɛ awai, onɛ an bipɔl yiiga n bɛ Ghana wadmaanib yir la ni.[8][9] onɛ an Bipɔl wadmaan n bɛ wadmaanib yir la nannanna anɛ Francisca Oteng-Mensah on ka ba da vɔɔt ka o di yυυm tusa ayi nɛ pii nɛ ayuobʋ la ni, o da mɔri yυma pisi nɛ atan ka lieb wadmaan la.[10]

On da an naakim nɛ puasada nɛ ninwisigir Minista la

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Burnya nyaaŋ nwarig yinne la yυυm tusa ayi nɛ pii nɛ ayɔpɔi la ni ka Ghana Gɔmina Nana Akuffo-Addo da gaŋ o ye o an naakim nɛ puasada nɛ ninwisigir Minista n bɛ ti Ghana sυυlυm kpɛla. O da sυŋ ya hali ka ti Ghana ninwisigir yɛla keŋ tuon hali pamm, o da sυŋi yɔɔs ninwisigir diema kɔnɔb-kɔnɔb Ghana kpɛla. Ti Ghana Gɔmina da saal o ye o mukim ninwisigir diema nwa n bɛ naasaa sɔɔng dɔɔgin ka dunia dim wυsa mɛ nyɛ ti ninwisigir diema la gɔs ka li sυŋ ka li nɔbig.[8]

Ban da nan ye ba kpans o gɔs ka o nyia naam la

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Burnya nyaaŋ nwaris ayi' la li daba ayɔpɔi yυυm tusa ayi nɛ pii nɛ ayɔpɔi la ni ka kpɛɛm banɛ gɔsid banɛ siak ye ba zienɛ nyia naam la da buol Asiamah ye ba vɛɛns o gɔs ye o sid paae ye o nyia naam la bɛ.[11] Ban da vɛɛnsidi o ye ba gɔs la, o da yɛl ye on yaa kena, o na gɔs Ghana ninwisigir diꞌema yɛla ka li nɔbig.[12]

Ban da ye ba waal o ka o an Minista la

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ti Ghana Gɔmina Akuffo-Addo da waal Minista nam la wυsa ka wadmaanib yidim la mɛ siak tisi ba ye ba tυm Burnya nyaaŋ nwaris ayi' la li dabisim piiga daar yυυma tusa ayi nɛ pii nɛ ayɔpɔi la ni.[13] Asiamah mɛ da paas Minista nam piiga banɛ ka ba da gaans ye ba tυm Minista nam tυυma la ni.[14][15][16][17]

Yυυm tusa ayi nɛ anaasi ni vɔɔt la

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Yυυm tusa ayi nɛ anaasi la vɔɔt la ni ka ba da vɔɔt ka Asiamah di Atwima Mponua kυk la linɛ bɛ Ghana Kumasi sυυlυm la.[5][18] [19]O da zienɛ Wabυg Naadɔɔg la zugu nyia di.[18][19] O sυυlυm la da paas Wabυg Naadɔɔg wadmaanib bam pistan nɛ ayuobʋ (36) nɛ yi wadmaanib la kanl wυsa linɛ da an pistan nɛ awai ( 39) la ni la n bɛ Ashanti Region la.[20] Yυυm kan Wabυg Naadɔɔg la da mɔri wadmaanib bam kɔbiga nɛ pisi nɛ anii (128) n yi wadmaanib la kanl wʋsa linɛ da an tusa ayi nɛ pistan la ni (230).[21] Ban da vɔt la o da paamnɛ vɔt bam 30,012 n yi vɔt la kanl wυsa linɛ da an 44,217 la ni, kɔbiga pυυginɛ, o da mɔri 67.9%.[18][19] Onɛ John Macitse Oduro H. onɛ an Maasim Tiig Naadɔɔg nid la nɛ Stephen Osei Bossman onɛ mɛ da an  Convention People's Party ka o di ka basi ba.[18][19] Kɔbiga pυυginɛ Maasim Tiig Na'adɔɔg nid la da mɔri 30.5% ka CPP nid la mɛ mɔr 1.7% vɔt la wυsa pυυgin.[18][19]

Yυυma tusa yi nɛ anii ni vɔɔt la

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Yυυm tusa ayi nɛ anii vɔɔt la ni ka o da zien Wabυg Naadɔɔg la zugu nyia di ba teŋin la wadmaan kυk la yaas.[22][23] O sυυlυm la da paas Wabυg Naadɔɔg wadmaanib bam pistan nɛ anaasi (34) n yi wadmaanib la kanl wυsa linɛ da an pistan nɛ awai ( 39) Wabυg naadɔɔg nidib banɛ da di Ashanti Region sυυlυm la.[24] Yυυm kanna Wabυg Naadɔɔg la da mɔr wadmaanib bam kɔbiga nɛ awai n yi wadmaanib la kanl wυsa ni linɛ da an kɔbisyi nɛ pistan la.[25] Vɔɔt kanɛ ka o da paam anɛ 25,350 n yi vɔɔt la kanl wυsa linɛ da an 44,948 la ni, ka kɔbʋg pυυgin ka o mɔr 56.4%.[22][23] Onɛ Amoah Sarpong onɛ an People's National Convention nid la nɛ Ali Yeboah onɛ da an Maasim Tiig nid nɛ Kofi Takyi onɛ da an Democratic People's Party nid nɛ Appiahhene Peter onɛ an Convention People's Party la da nyiad ka o di ka basi ba,[22][23] kɔbiga pυυginɛ ba wυsa da mɔri 0.68%, 32.01%, 0.42%, 1.12% and 9.37% n dɔl nɛ ba yυda la siiŋi buoli kena naae siem la.[22][23]

Yυυma tusa yi nɛ piina yi ni vɔt la

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Yυυma tusa yi nɛ piina ayi la vɔt la ni ka ba vɔt ka o lɛn di n bɛ Wabυg Naadɔɔg naba zug.[26][27] O da paamnɛ vɔt bam 33,961 n yi vɔt la kanl wυsa linɛ da an 59,300 la ni kɔbiga pυυginɛ o da mɔri 57.27% vɔt.[26][27] Onɛ Kwaku Agyemang-Mensah Maasim Tiig nid la nɛ Frank Tachie Mensah onɛ da an  Convention People's Party da nyaand ka o di ka basi ba.[26][27] Kɔbiga pυυginɛ Maasim Tiig nid la da mɔri 41.94% ka Convention People's Party nid la mɛ mɔr 0.79% vɔt.[26][27] Yυυma tusa yi nɛ piina yuobu la ni nɛ yυυma tusa yi nɛ piisi la ni ka ba da lɛn vɔti gaŋ o yaas ye o an wadmaan n bɛ wadmaanib yir linɛ paas ayɔpɔianii la Ghana Republic linɛ paas anaasi la ni.

Asiamah di pua mɔr biis atan.[3][4] Onɛ Kristo biig,  Anglican karimbiig.[3][4]

  1. 1 2 3 http://ghanamps.com/mps/details.php?id=2629
  2. https://web.archive.org/web/20170808032640/http://www.odekro.org/person/isaac-kwame-asiamah/
  3. 1 2 3 https://web.archive.org/web/20160506162054/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=88
  4. 1 2 3 https://web.archive.org/web/20160424231111/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=2629
  5. 1 2 https://www.parliament.gh/mps?mp=275
  6. 1 2 https://web.archive.org/web/20170807234529/http://www.ghana.gov.gh/index.php/governance/ministers/3447-isaac-kwame-asiamah-youth-sports
  7. 1 2 http://ghananewsfeed.com/profile-isaac-asiamah-appointed-ghana-new-sports-minister-nakufoaddo
  8. 1 2 http://www.peacefmonline.com/pages/sports/soccer/201701/302970.php
  9. https://en.wikipedia.org/wiki/Isaac_Kwame_Asiamah#:~:text=limited%20content%20width-,%22Youngest%20MP%20In%20Accident%22,-.%20Ghanaweb.%2018%20December
  10. https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/politics/NPP-grabs-24-female-MPs-495202
  11. http://www.myjoyonline.com/news/2017/February-7th/vetting-live-isaac-asiamah-takes-seat-black-stars-matters-set-to-dominate.php
  12. http://www.pulse.com.gh/sports/ministerial-vetting-i-wont-negotiate-black-stars-bonuses-isaac-asiamah-id6183615.html
  13. https://web.archive.org/web/20170807193826/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/President-swears-in-last-batch-of-sector-ministers-509140
  14. http://www.myjoyonline.com/politics/2017/February-10th/akufo-addo-swears-in-final-batch-of-ministerial-nominees.php
  15. https://web.archive.org/web/20170807192358/http://sportsobama.com/hon-isaac-asiamah-sworn-in-as-sports-minister/
  16. https://web.archive.org/web/20170807064221/http://moys.gov.gh/moys/?p=1431
  17. https://web.archive.org/web/20170807234529/http://www.ghana.gov.gh/index.php/governance/ministers/3447-isaac-kwame-asiamah-youth-sports
  18. 1 2 3 4 5 http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/ashanti/13/index.php
  19. 1 2 3 4 5 https://en.wikipedia.org/wiki/Isaac_Kwame_Asiamah#:~:text=limited%20content%20width-,Elections%202004%3B%20Ghana%27s%20Parliamentary%20and%20Presidential%20Elections.%20Accra%3A%20Electoral%20Commission%20of%20Ghana%3B%20Friedrich%20Ebert%20Stiftung.%202005.%20p.%C2%A0120.
  20. https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/
  21. http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/president/index.php
  22. 1 2 3 4 http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/13/index.php
  23. 1 2 3 4 https://en.wikipedia.org/wiki/Isaac_Kwame_Asiamah#:~:text=limited%20content%20width-,Ghana%20Elections%202008.%20Ghana%3A%20Friedrich%20Ebert%20Stiftung.%202010.%20p.%C2%A059.
  24. http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/index.php
  25. http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/index.php
  26. 1 2 3 4 https://en.wikipedia.org/wiki/Isaac_Kwame_Asiamah#:~:text=limited%20content%20width-,Elections%202012.%20Ghana%3A%20Friedrich%20Ebert%20Stiftung.%20p.%C2%A0130.
  27. 1 2 3 4 http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/ashanti/13/index.php