Iankim keŋ kʋ'ʋlʋmin la

Ursula Owusu

Di yinɛ Wikipiidia
Ursula Owusu
ninsaal
Sex or genderpua Dɛmisim gbɛlima
Country of citizenshipGhana Dɛmisim gbɛlima
Yu'ur Kane ka ba tis oUrsula Dɛmisim gbɛlima
Zak yu'urOwusu Dɛmisim gbɛlima
Du'am yuum20 Sawa'ar/Nwadispii nɛ yinne 1964 Dɛmisim gbɛlima
Duam zin'igAkim Oda Dɛmisim gbɛlima
Languages spoken, written or signedEnglish Dɛmisim gbɛlima
Tuumapolitician, lawyer, minister, jurist Dɛmisim gbɛlima
Position heldMember of the 7th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Member of the 6th Parliament of the 4th Republic of Ghana, Minister for Communications, Member of the 8th Parliament of the 4th Republic of Ghana Dɛmisim gbɛlima
Educated atUniversity of Ghana, Ghana lɔyanam sakur, Mfantsiman Girls Senior High School, Labone Senior High School, Kofi Annan International Peacekeeping Training Centre Dɛmisim gbɛlima
Member of political partyNew Patriotic Party Dɛmisim gbɛlima
Religion or worldviewChristianity Dɛmisim gbɛlima

Girimadaan Ursula Owusu-Ekuful (duꞌanɛ 20 October 1964) yinɛ Akim Oda bɛ Eastern Region sʋꞌʋlim bɛ Ghana la. O anɛ lɔya onɛ zabid tisid pʋꞌab, ka an Ghana Wadmaani tis Ablekuma West constituency sʋꞌʋlim dim.[1][2][3] Nannanna, onɛ an Minista onɛ gɔsid pianꞌad nɛ Naꞌasaasɔɔng yɛla (Communications and Digitalisation).[4][5][6]

On sinꞌiŋ siꞌem nɛ o sakur yɛla

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Ursula yinɛ Akim Oda bɛ Eastern Region sʋꞌʋlim bɛ Ghana la.[3] o da keŋ Labone Senior High School ka tɔlisi keŋ Mfantisman Girls Secondary School maali o sixth form education. O da lɛn tɔlisi keŋ University of Ghana nɛ Ghana School Of Law, ani ka o da diꞌe LLB kasɛta gbaʋŋ. O da lieb gɔmena lɔya nɛ yʋma tusir nɛ kɔbiswai nɛ piswai (1990) la ni.[7] O da maal master's degree in Conflict, Peace and Security, Kofi Annan International Peacekeeping Training Centre la ni.[7][8][9]

On da nam pʋ sinꞌiŋ pɔlitis tʋʋma la

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

O da tʋm lɔya tʋʋma yʋʋm piiga tis Akufo-Addo, Prempeh & Co. law firm ka naan kpɛnʼ telecommunication industry aan ba tuon gat

Ursula da tʋm zinꞌis nɛ laꞌasʋgnam kɔnꞌɔb kɔnꞌɔb[10]

·        Managing Consultant with N. U. Consult Legal, Governance and Gender Consultants,

·        Executive Member of International Federation of Women Lawyers (FIDA), Ghana,

·        Pirɛsidɛn nya'adl kʋdʋgʋ tis FIDA Ghana

·        Pirɛsidɛn nyaꞌadɔl kʋdʋgʋ tis Africa Regional FIDA International.[11]

·        O da paas Ghana Bar Association,

·        O da paas African Women Lawyers Association (AWLA)

·        Acting Managing Director of Western Telesystems (Westel) (September 2005 to May 2008)[1], and

·        Corporate and External Affairs Director, ZAIN Ghana (April 2008 to January 2009).[12]

Yʋma tusa ayiʼ nɛ piinɛ ayi la ni, ba da vɔɔt gaŋ o ka o lieb Wadmaani tis, Ablekuma West Constituency sʋꞌʋlim dim. Onɛ an yiiga Wadmaani tis sʋꞌʋlim la.[13]

Yʋma tusa ayiʼ nɛ pii nɛ anu la ni, 2015, o da nyiꞌa Wabʋg Naꞌadɔɔg, NPP Naꞌam la Ablekuma West Constituency ka di.[14] Yʋma tusa ayiʼ nɛ pii nɛ ayuobʋ vɔɔtʋgin la,o da lɛn di kʋk la nɛ vɔɔt kal tusa pistanʼ nɛ anaassi nɛ kɔbistan nɛ pisyɔpɔi nɛ ayuobʋ (34,3760 yit vɔɔt la tusa pisyuobʋ nɛ kɔbisnu nɛ pisnu nɛ anii (60,558) dinɛ an pisnu nɛ ayuobʋ duꞌal piswai nɛ ayuobʋ kɔbiga pʋʋgin (56.96%).[3][15] On nɛ pʋꞌa sieba da nyɛ daʋŋ bɛdigʋ kʋgisbanɛ ka ba nyaꞌali tis Wadmaanib banɛ an pʋꞌab la yɛla. Ka o da yɛl ye on gɔsidnɛ o pɔlitks bɛʋg yɛla,[16] ka yʋʋmkanɛ dɔl la ka o da lieb minista kanɛ gɔsid pianꞌad yɛla[13] (Communications).

Yʋma tusa ayiʼ nɛ pii nɛ ayɔpɔi (2017), Pirɛsidɛn Akufo-Addo da gaŋ o ye o an minista tis lʋgʋr kanɛ gɔsid pianꞌad nɛ Naꞌasaasɔɔng yɛla.[17][18]. nannanna, o anɛ onɛ gɔsid pianꞌad yɛla[19]

Yʋʋm tusa ayi nɛ pisyi Nwadis piinɛ ayi vɔɔtʋgin (December 2020), o da nyaꞌ ya ye ba lɛn vɔɔt o ka o an Wadmaan yʋʋm tusa ayi nɛ pisi 2020 Ghana dim wʋsa vɔɔtʋg la ni. Vɔɔt la da paae la, ba da lɛn vɔɔt o yaꞌas ye o an Wadmaani tisi Ablekuma West Constituency sʋꞌʋlim dim, o da lɛn di o kʋk la nɛ vɔɔt tusa pistan nɛ ayɔpɔi, kɔbistan nɛ pisyuobʋ nɛ atan (37,363) yi vɔɔt tusa pisyubʋ nɛ awai, kɔbistan nɛ pisnu nɛ atan (69,353). Onɛ da pʋ lal nɛ o, Kweku Addo onɛ an Maꞌasim tiig Naꞌadɔɔg, National Democratic Congress (NDC) nid la da paasi ayi nɛ vɔɔt tusa pistan, kɔbisyɔpɔi nɛ pistan nɛ atan (30,733), ka Naꞌadɔbanɛ kpɛlim la, GUM, LPG nɛ PNC nidib paam kɔbistan nɛ pisnu nɛ awai (359), kɔbistan nɛ pistan (330) nɛ pisyuobʋ nɛ anu (65) nwɛnɛ ba yʋda la dɔl taaba siꞌem la.[20]

Laꞌasbanɛ ni ka o tʋm

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

O bɛnɛ laꞌasbama ni Wadmaanib yin la:

Constitutional, Legal and Parliamentary Affairs Committee (7th Parliament)[21]

Appointments Committee (7th Parliament[21]

On nɛ nidib bɛlim nɛ pɔlitis

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ anu (2015) nii, On nɛ pʋꞌa sieba da nyɛ daʋŋ bɛdigʋ kʋgisbanɛ ka ba nyaꞌali tis Wadmaanib banɛ an pʋꞌab la yɛla. Ka o da yɛl ye on gɔsidnɛ o pɔlitks bɛʋg yɛla ka yʋʋmkanɛ dɔl la ka o da lib minista kanɛ gɔsid pianꞌad yɛla (Communications). Ka o lɛn tʋm laꞌasʋg kɔnꞌɔb kɔnꞌɔb ni yaꞌas.[22]

Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ anii Nwadsaanaasi la ni (April 2018) Gaana dim bɛdigʋ da tʋꞌʋ o hali nɛ on da pʋdʋg pianꞌazug kanɛ paꞌal ye Gaana mɔɔm anɛ tʋbpʋwʋnnim dim la. Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ anii, Nwadisa awai la dab pisi nɛ awai daari da an Sibit daar la, Akem Asuom bɛ Eastern Region sʋꞌʋlim, Ghana la da diis o Naꞌam, Asuomhene Osabarima Ofosuhene Apenteng II yin ka pʋd o ye Nkosuohemaa (Temmaalʋg Pʋꞌanaꞌab).[22]

Yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne (2021), Ghana daʋ digin nɛ daʋ ka pʋꞌa mɛ digin nɛ pʋꞌa Ghanaian anti-LGBT bill wada gbaʋŋ la da yinɛ la, o da zɛrigi di zinꞌsieba ye di bɔɔd ye di kena ka nidib mɔr gbannyaꞌam ka an ziri dim ka ba maligim gɔsi di yɛla.[23][24] Yʋʋm tusa ayi nɛ pisi nɛ yinne Nwadisa anu la ni, May 2021, o da saꞌal banɛ tʋm tʋʋmkan LGBT+ bɛ Ghana la ye ba suꞌam tʋm ka Ghana dim kʋ siaki diꞌe daʋ dig nɛ daʋ ka pʋꞌa mɛ dig nɛ pʋꞌaa.[25][26]

O ɛlnɛ Ghana ninkanɛ bɛ UK an nini Duꞌata Duata Sam Ekufu.[7][27][28][29] O mɔr biig yinne. O anɛ Kristo biig.[9]

Girima kanɛ ka ba maal o

[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]

Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ anii, Nwadisa awai la dab pisi nɛ awai daari da an Sibit daar la, Akem Asuom bɛ Eastern Region sʋꞌʋlim, Ghana la da diis o Naꞌam, Asuomhene Osabarima Ofosuhene Apenteng II yin ka pʋd o ye Nkosuohemaa (Temmaalʋg Pʋꞌanaꞌab).

Yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ awai (2019) la nii, International Federation of Women Lawyers (FIDA) da nyɛ on zabidi tisid pʋꞌab nɛ biis bɛlim yɛla siꞌem la da tisi o piini yʋʋm tusa ayi nɛ piinɛ awai la (2019) FIDA Africa Regional Congress laꞌaskanɛ ka ba da maal Abuja, Nigeria la.

  1. 1 2 https://web.archive.org/web/20161130111326/http://www.parliament.gh/parliamentarians/397
  2. ↑ https://web.archive.org/web/20150818161026/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/I-beg-for-money-each-month-to-survive-Ursula-Owusu-363127
  3. 1 2 3 http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5451
  4. ↑ https://web.archive.org/web/20180417193442/http://ghananewsonline.com.gh/ursula-owusu-shares-the-belief-that-muslims-are-intolerant/
  5. ↑ https://www.myjoyonline.com/government-will-improve-gmet-services-communications-minister/
  6. ↑ https://www.glitzafrica.com/glitz-top-100-inspirational-women/100/
  7. 1 2 3 https://web.archive.org/web/20190724085443/http://www.ghana.gov.gh/index.php/governance/ministers/3426-ursula-owusu-ekuful-communications
  8. ↑ https://web.archive.org/web/20190724085443/http://www.ghana.gov.gh/index.php/governance/ministers/3426-ursula-owusu-ekuful-communications
  9. 1 2 https://www.parliament.gh/mps?mp=6
  10. ↑ https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=29973119&privcapId=10530883&previousCapId=10530883&previousTitle=Ghana%2520Telecommunications%2520Company%2520Limited
  11. ↑ https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=29973119&privcapId=10530883&previousCapId=10530883&previousTitle=Ghana%2520Telecommunications%2520Company%2520Limited
  12. ↑ https://live.worldbank.org/experts/ursula-owusu-ekuful
  13. 1 2 https://web.archive.org/web/20190724085443/http://www.ghana.gov.gh/index.php/governance/ministers/3426-ursula-owusu-ekuful-communications
  14. ↑ https://www.myjoyonline.com/politics/2016/April-9th/ursula-owusu-wins-controversial-ablekuma-west-npp-polls.php
  15. ↑ https://www.graphic.com.gh/component/search/?searchword=ursula%20owusu&ordering=newest&searchphrase=all&limit=25
  16. ↑ http://www.myjoyonline.com/politics/2015/march-29th/.php
  17. ↑ https://www.graphic.com.gh/news/general-news/2nd-batch-of-ministerial-nominees-ursula-akoto-osei-joe-ghartey-in.html
  18. ↑ https://yen.com.gh/88693-president-akufo-addo-swears-otiko-djaba-al-ministers.html
  19. ↑ https://www.graphic.com.gh/business/business-news/ghana-post-appeals-to-president.html
  20. ↑ https://www.graphic.com.gh/news/general-news/ursula-owusu-retains-ablekuma-west-seat.html
  21. 1 2 https://www.parliament.gh/mps?mp=60
  22. 1 2 https://mobile.ghanaweb.com/person/Ursula-Owusu-Ekuful-3142
  23. ↑ https://www.myjoyonline.com/wording-of-lgbt-bill-may-lead-to-criminalisation-of-laziness-untruthfulness-ursula-owusu/
  24. ↑ https://web.archive.org/web/20220921214404/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Anti-gay-bill-will-go-through-changes-Ursula-Owusu-Ekuful-1400398
  25. ↑ https://www.myjoyonline.com/dont-publicise-your-sexuality-ursula-owusu-ekuful-tells-ghana-lgbt-community/
  26. ↑ https://www.adomonline.com/ursula-owusu-sends-message-to-lgbt-community/
  27. ↑ http://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/201707/320589.php
  28. ↑ https://www.graphic.com.gh/news/general-news/i-would-not-have-been-married-but-for-skype-ursula-owusu-ekuful.html
  29. ↑ https://web.archive.org/web/20190308002943/http://theheraldghana.com/ursula-owusu-make-amends-with-neglected-son/