Muntaka Mohammed Mubarak
| Sex or gender | Dau |
|---|---|
| Country of citizenship | Ghana |
| Name in native language | Muntaka Mohammed Mubarak |
| Yu'ur Kane ka ba tis o | محمد |
| Zak yu'ur | Mubarak |
| Du'am yuum | 17 Sawa'ar/Nwadispii nɛ yinne 1971 |
| Duam zin'ig | Akuse |
| Relative | Mohammed Sadat Abdulai, Ras Mubarak |
| Languages spoken, written or signed | English, Dagbanli |
| Tuuma | politician, quantity surveyor, architect, minister |
| Educated at | Kwame Nkrumah University of Science and Technology, Kwame Nkrumah University of Science and Technology, KNUST Senior High School |
| Member of political party | National Democratic Congress (NDC) |
| Religion or worldview | Islam |
Alhaji Mohammed Mubarak Muntaka anɛ Wadmaan tis Asawase teŋ kanɛ bɛ Ashanti Region sʋꞌʋlim, Ghana [1] paas Wadmaanib yikanɛ paasi anaasi (4th), anu (5th), ayuobʋ (6th), ayɔpɔi (7th) nɛ anii (8th) Ghana Republic kanɛ paasi anaasi la ni.[2] Nannanna, o anɛ Minority Chief Whip n bɛ Ghana Wadmaanib yin la.[3][4][5]
On sinꞌiŋ siꞌem nɛ o sakur yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Ba da duꞌa Muntaka nɛ yʋma tusir nɛ kɔbiswai nɛ pisyɔpɔi nɛ yinne Nwadis piiga la dabpiinɛ ayɔpɔi daar .[6] O yinɛ Akuse linɛ bɛ Eastern Region sʋꞌʋlim, Ghana teŋgbaʋŋin, amaa o duꞌadib yinɛ Kumbungu linɛ bɛ Northern Ghana la.[7] O da naae nɛ Kwame Nkrumah University of Science and Technology. O da maali o Masters of Science degree in Development Policy and Planning University la ni ka naae yʋʋm tusa ayi nɛ anaasi (2004).[7]
Tʋʋma yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Muntaka anɛ development planner.[7] O da anɛ tuongat yinne lʋgir kanɛ an (RME) banɛ da'ad kooko ka ba buon ye Adwumapa Buyers Limited.[7]
Pɔlitis nwɛ'ɛb yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Wadmaan
Muntaka da kpɛnꞌ o yiiga Wadmaanib yin la nɛ Maꞌasim tiig Naꞌadɔɔg linɛ ka ba buon ye National Democratic Congress nɔbir zug yʋma tusa ayi' nɛ anu la ni (2005). Ban da vɔɔt Ghana wʋsa vɔɔdʋg la, o da di Asawase constituency la nɛ vɔɔt tusa pii nɛ yinne nɛ kɔbʋg nɛ pisnaasi nɛ ayi' (11,142[8]) O da di'enɛ Dr Gibril Adamu Mohammed, onɛ da an Maꞌasim Tiig Naꞌadɔɔg (NDC) nid ka da maal kaꞌalim la. Onɛ da di Yʋma tusa ayi' nɛ anaasi Nwadis pii nɛ ayi' (December 2004) vɔɔtʋg la. O da dinɛ vɔɔt tusa anaasi, nɛ kɔbisnaasi nɛ pisyɔpɔi nɛ anaasi (4,474).[9] The Ghana Center for Democratic Development da yɛl ye vɔɔdʋg la anɛ nyain nɛ sida, amaa dabiem zɔtim da bɛ.[10] Di nyaꞌaŋ o da di kʋk la Ghana Wadmaanib vɔɔdʋg kanɛ da bɛ yʋma tusa ayi' nɛ anii Nwadis pii nɛ ayi' la ni la, (samanpiid 2008).[11][12] O da lɛn di yʋma tusa ayi' nɛ pii nɛ ayi' vɔɔdʋg la (2012). Muntaka da anɛ Majority Chief Whip m bɛ Wadmaanib yin la tis Maꞌasim Tiig Naꞌadɔɔg dim (NDC caucus), banɛ da zuꞌoe gati ba taaba la.
Minista tis na'akim nɛ pu'asada ninwisigir
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]O da anɛ Minista tis pu'asada nɛ dasam nɛ Bɔɔl nwɛ'ɛb lʋgir Ghana government ni. Yʋma tusa ayi' nɛ awai yʋʋmpaal Nwadig (yʋʋmpaal 2009), John Evans Atta Mills da gaŋ Mubarak Minister-designate tis pu'asada nɛ dasam nɛ Bɔɔl nwɛ'ɛb tʋʋma . O gaŋir la da mɔr summalisim bɛdigʋ tis National Youth Council on da an dasaŋ la zug. Sankanɛ ka ba da gaŋ o la ka o anɛ yʋma pistan' nɛ awai .[13] O da tʋm pu'asada nɛ dasam nɛ Bɔɔl nwɛ'ɛb tʋʋma paae saŋa si'a ka ba ye o basim tuʋma la bɔzugɔ, o da tʋm tʋʋm kanɛ pʋ dɔl suorɛ ka ba ye ba vɛɛns o gɔs.[14][12] la'am nɛ wala, o da sɔb gbaʋŋʋ tis gɔmena ye o kʋ lɛn nyaŋi tʋm tʋʋma la yaꞌasa ban da vɛɛns o naae la.[15] Din nyaꞌaŋ la ba da tiaki o tʋʋma la tis Dr. Abdul-Rashid Pelpuo.[16]
Laꞌasbanɛ ni ka o tʋm
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Muntaka da paas nɛ laꞌaskanɛ gɔsid ya yɛla la, ka lɛn paas banɛ vɛɛnsid nimbanɛ ka gɔmina gaans ye ba tʋʋm sieba (Appointments Committee). O mɛ da lɛn paas laꞌaskanɛ gɔsid wadmaanib yir suoya dɔlisʋg yɛla nɛ laꞌaskanɛ gɔsid nimmaꞌasim yɛla nɛ sanlimanam nɛ bugum yɛla . O mɛ da lɛn paas laꞌaskanɛ gɔsid kpikpiŋ yɛla nɛ laꞌaskanɛ gɔsid gaansʋg yɛla (Committee of Selection Committee).[17]
Vɔɔdʋg yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Muntaka da kpɛnꞌ o yiiga Wadmaanib yin la nɛ Maꞌasim Tiig Naꞌadɔɔg linɛ ka ba buon National Democratic Congress nɔbir zug yʋm tusa ayi' nɛ anu la ni (2005). O da dii amaligim vɔɔt la nɛ Asawase constituency nɛ vɔɔt tusa pii nɛ yinne nɛ kɔbiga nɛ pisnaasi nɛ ayi' (11,142). O da di'enɛ Dr Gibril Adamu Mohammed, onɛ an Maꞌasim tiig Naꞌadɔɔg, NDC nid ka da maal kaꞌalim la. Onɛ da di Nwadis pii nɛ ayi' yʋma tusa ayi' nɛ anaasi (yʋʋmpaal 2004) vɔɔtʋg la.
Yʋma tusa ayi' nɛ anii la ni (2008), o gaŋir la da mɔr summalisim bɛdigʋ tis National Youth Council, on da an dasaŋ la zug. Sankanɛ ka ba da gaŋ o la ka o anɛ yʋma pistan' nɛ awai (39 years).[18] Maꞌasim Tiig Naꞌadɔɔg linɛ ka ba buon ye National Democratic Congress la da di wadmaanib kʋgʋs bɛdigʋ wadmaanib yin la.[19] Kʋgʋs kɔbisyi' nɛ pistan' (230) la ni, ba da dinɛ kʋgʋs kɔbiga nɛ pii nɛ atan' (113). O da paam nɛ vɔɔt kal tusa pistan' nɛ ayuobʋ, nɛ kɔbisnu nɛ pisnu nɛ ayɔpɔi (36,557) yi vɔɔt tusa pisyuobʋ nɛ anaasi nɛ kɔbisnaasi nɛ pisnaasi nɛ atan' (64,443). Dina pa'al ye kɔbʋga pʋʋgin o da mɔri vaar pisnu nɛ ayuobʋ nɛ du'alʋg pisyɔpɔi nɛ atan' (56.73%).[19][20] Ba da vɔɔt tis o ka bas Dr. Mohammed Abdul-Kabir onɛ an Wabʋg Naꞌadɔɔg/ New Patriotic Party nid la nɛ Elyasu Mohammed onɛ an People's National Convention nid la, nɛ Mohammed Bashir Tijani onɛ an Democratic Freedom Party nid nɛ Alhaji Baba Musah onɛ an Convention People's Party nid la. Banɛ da zi'en paati banɛ ka ti pʋdi ba yʋda la da paamnɛ: tusa pisi nɛ ayɔpɔi nɛ kɔbiga nɛ pisyuobʋ nɛ anii (27,168), kɔbistan nɛ pisyɔpɔi nɛ yinne (371), pisnii nɛ ayuobʋ (86) nɛ kɔbisyi nɛ pisyuobʋ nɛ yinne (261). Lina pa'al ye kɔbiga pʋʋgin ban paam vaar si'em nwa: pisnaasi nɛ ayiꞌ duꞌal piinɛ ayuobʋ (42.16%), nɛɛm duꞌal pisnu nɛ anii (0.58%), nɛɛm duꞌal piinɛ atan (0.13) nɛ nɛɛm duꞌal pisnaasi nɛ yinne (0.41%).[19][20]
Yʋma tusa ayi' nɛ pii nɛ ayi' (2012) la ni, o da nyiꞌa ya ka di kʋk la.[21] O da paam vɔɔt kal tusa pisnaasi nɛ atan' nɛ kɔbiswai nɛ pii nɛ ayɔpɔi (43,917) yi vɔɔt tusa pisyɔpɔi nɛ ayɔpɔi nɛ pistan' nɛ anaasi (77,034). Nɛꞌ pa'al ye kɔbʋg pʋʋgin, o da paam nɛ vaar pisnu nɛ ayɔpɔi' nɛ fiin (57.01%). Ba da vɔɔt tis o ka bas Nana Okyere-Tawiah Antwi, New Patriotic Party nid nɛ Jerry Joseph Quayson onɛ an Progressive People's Party nid nɛ Abdulai Umaru onɛ an People's National Convention nid nɛ Elias Mohammed onɛ an Convention People's Party nid nɛ Yakubu Adams Zakaria onɛ an National Democratic Party nid nɛ Alhassan Abdul Majeed onɛ da pʋ zi'en paati sɔ' zugɔ. Ba da paamnɛ tusa pistan' nɛ yinne nɛ pii nɛ atan' (31,013), kɔbisnaasi nɛ pisnu nɛ anii (458), kɔbisyiꞌ nɛ pisyuobʋ nɛ ayɔpɔi (267), kɔbisyi' nɛ pisnu nɛ yinne (251), kɔbiga nɛ pisnii nɛ ayi' (182) nɛ kɔbiswai nɛ pisnaasi nɛ ayuobʋ (946). Bama wʋsa ya'a la'as kɔbiga pʋʋgin li duonɛ vaar pisnaasi ka duꞌal pisi nɛ ayuobʋ (40.26%), nɛɛm duꞌal pisnu nɛ awai (0.59%), nɛɛm duꞌal pistan' nɛ anu (0.35%), nɛɛm duꞌal pistan' nɛ atan' (0.33%), nɛɛm duꞌal pisi nɛ anaasi (0.24%) nɛ yinne duꞌal pisi nɛ atan (1.23%).[22][23]
Muntaka da lɛn di o sʋꞌʋlim kʋk la yaꞌas yʋma tusa ayi' nɛ pisi (2020) vɔɔdʋg dinɛ an Wadmaanib yikanɛ paasi anii Ghana Republic kanɛ paasi anaasi la ni. O da diya nɛ vɔɔt kal tusa pisnu nɛ yinne nɛ kɔbisyuobʋ nɛ pisnu nɛ awai (51,659) ka Wabʋg Naꞌadɔɔg, NPP nid la paam tusa pistan' nɛ yinne nɛ kɔbisyi nɛ pisnu nɛ ayuobʋ (31,256).[24]
Asibit daar, yʋma tusa ayi' nɛ pisi nɛ atan' Nwadisa ayuobʋ la dabpiinɛ atan' daar la, Muntaka nɛ Masawudu Mubarick daa nyi'a onɛ na zi'enɛ tis Maꞌasim Tiig Naꞌadɔɔg vɔɔt la Asawase Constituency sʋꞌʋlimin. Muntaka daa di nɛ vɔɔtnam tusir nɛ pisyuobʋ nɛ atan' (1,063) ka Masawudu paam vɔɔtnam kɔbisyɔpɔi nɛ pistan' nɛ anu (735). Alazug, Muntaka na zi'en Maꞌasim tiig Naꞌadɔɔg, zi'esimini nyaꞌ yʋma tusa ayi' nɛ pisi nɛ anaasi (2024) vɔɔdʋg la.[25][26][27][28][29][30]
Laꞌanɛ Muntaka Mubarak nyaꞌandɔlib nɛ Masawudu Mubarick daa paam nɔŋgbannwaꞌar la, fuud dim Ghana Police Service daa kena guoe di baanlimm. Fuud dim la guor la daa sʋŋ ka yɛl la pʋ nɔbʋgɛ. Muntaka nyaꞌadɔlib daa yɛl ye Masawudu Mubarick nyaꞌadɔlib da maanɛ Asawase Wadmaan la siꞌaa on vɔɔti naae ka yit la.[31]
Daʋŋ kanɛ da paae o
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Yʋma tusa ayi' nɛ pisi (2020) vɔɔtʋgin la, ba da zɛrig Muntaka ye o kɛya ka o yʋma ayuobʋ biig tik vɔɔt gbaʋŋ la tis o, dinɛ ka nidib bɛdigʋ da zɛrig o hali bɔzugɔ Ghana wada la bas suor ye yʋʋm pii nɛ anii bɛn maꞌaa na nyaŋi vɔɔt.[32]
Gaana Zugraan John Atta Mills da tis o suor ye o ke vʋꞌʋs ka ba vɛɛnsi gɔs ye ban yɛl ye o tʋm zam tʋʋma la anɛ sida bɛɛ li ka' sida. O da sɔb gbaʋŋʋ tis gɔmena ye o kʋ lɛn nyaŋi tʋm yaꞌasa.[6]
Yʋʋm 2021 Yʋʋmpaal nwadig la ni, ba da zɛrig o ye o yɛl ye Supreme Court piyam da tis Maꞌasim Tiig Na'adɔɔg, (NDC) Wadmaan onɛ an pu'a si'el ye o bɛlis o ka o vɔɔti tis Mike Oquaye ka o lieb Wadmaanib yir kpɛɛm. Lɔyanam la da zɛrig o hali ka ye o paꞌalim nɛ kasɛtta.[33]
Mɛŋ yɛla
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Gbanvɛɛnsa.
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ https://citinewsroom.com/2020/05/ive-not-advocated-for-children-to-marry-at-age-16-muntaka/
- ↑ https://www.parliament.gh/mps?mp=47
- ↑ https://www.myjoyonline.com/speaker-has-been-asked-to-provide-information-on-ambulance-issue-muntaka-mubarak/
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/we-have-moles-amongst-npp-mps-muntaka.html
- ↑ https://citinewsroom.com/2022/02/muntaka-urges-government-to-address-striking-utag-members-concerns/
- 1 2 https://www.ghanaweb.com/person/Mohammed-Mubarak-Muntaka-3031
- 1 2 3 4 5 6 https://web.archive.org/web/20160506160106/http://www.ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=2584
- ↑ https://web.archive.org/web/20160506160106/http://www.ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=2584
- ↑ http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=79852
- ↑ https://web.archive.org/web/20080819221004/http://www.cddghana.org/documents/STATEMENT%20ON%20ASAWASI%20BYE-ELECTION.pdf
- ↑ http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2008/parliament.constituency.php?ID=110
- 1 2 https://www.graphic.com.gh/news/politics/alhaji-muntaka-to-retain-asawase-seat.html
- ↑ https://www.businessghana.com/
- ↑ https://web.archive.org/web/20090613053758/http://news.myjoyonline.com/news/200906/31227.asp
- ↑ http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=164334
- ↑ https://www.myjoyonline.com/rashid-pelpuo-confirmed-minister-of-sports/
- ↑ https://www.parliament.gh/mps?mp=152
- ↑ http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/index.php
- 1 2 3 http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/index.php
- 1 2 https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/10/
- ↑ https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/ashanti/10/
- ↑ https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2012/ashanti/10/
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Mubarak_Mohammed_Muntaka#cite_note-:7-23
- ↑ https://www.myjoyonline.com/election-2020-muntaka-mubarak-retains-asawase-seat/
- ↑ https://citinewsroom.com/2023/05/ndc-primaries-muntaka-wins-asawase-parliamentary-race/
- ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/NDC-primaries-Muntaka-defeats-fierce-rival-to-retain-Asawase-ticket-1766567
- ↑ https://www.modernghana.com/news/1230614/ndc-primaries-muntaka-retains-asawase.html
- ↑ https://web.archive.org/web/20230520224059/https://3news.com/ndc-polls-muntaka-wins-kwabena-donkor-loses/
- ↑ https://www.ghanabusinessnews.com/2023/05/14/from-ndc-primaries-who-won-and-who-lost-and-more/
- ↑ https://web.archive.org/web/20230522151729/https://ghstandard.com/mubarak-mohammed-muntaka-retained-as-asawase-ndc-parliamentary-candidate/82383/
- ↑ https://citinewsroom.com/2023/05/ndc-primaries-supporters-of-muntaka-and-masawudu-clash-at-asawase/
- ↑ https://www.pulse.com.gh/news/local/election-2020-why-muntaka-mubarak-allowed-his-6-year-old-daughter-to-thumbprint-his/n4dx7sp
- ↑ https://dailyguidenetwork.com/pressure-mounts-on-muntaka-for-bribe-evidence/