Regions of Ghana
| Subclass of | administrative territorial entity of Ghana, first-level administrative division |
|---|---|
| Country | Ghana |
Regions of Ghana an yiiga buꞌami bɛ gɔmena zanlim ni Republic of Ghana. Din yi 2020 la ni, Ghana mɔrnɛ region nam piinɛ ayuobʋ,[1] ka ban mɛ buꞌas zanlim yɛla keŋ 260. Buꞌasban anɛ metropolitan, municipal nɛ district assembly nam (MMDA's).
Ghana region nam
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Region kʋda banɛ da an piiga la da pinꞌilnɛ 1987, sankan ka ba da zuŋ Upper West Region ka di lieb region paali paas region nam la zug. Laꞌanɛ zuŋir la da bɛ 1987, Upper West Region da pʋm bɛnɛ di kɔnꞌ ka tʋm ban da buak Upper Region la December 1982 la, ka 1984 Ghana wʋsa nidib nɛ ya kaalʋg la naam paae.[2] Vɔɔtkanɛ ka ba da maal ye ba gɔs ye ba siak ye ba maal region paala ayuobʋ la da bɛnɛ 27 December 2018 – ba da siakya ka ba yɔꞌɔg region paala la wʋsa.[3]
| Former Region | Capital | New Region | Capital |
| Ashanti | Kumasi | Ashanti | Kumasi |
| Brong-Ahafo | Sunyani | Bono | Sunyani |
| Bono East | Techiman | ||
| Ahafo | Goaso | ||
| Central | Cape Coast | Central | Cape Coast |
| Eastern | Koforidua | Eastern | Koforidua |
| Greater Accra | Accra | Greater Accra | Accra |
| Northern | Tamale | Northern | Tamale |
| Savannah | Damongo | ||
| North East | Nalerigu | ||
| Upper East | Bolgatanga | Upper East | Bolgatanga |
| Upper West | Wa | Upper West | Wa |
| Volta | Ho | Volta | Ho |
| Oti | Dambai | ||
| Western | Sekondi-Takoradi | Western | Takoradi |
| Western North | Wiawso |
Accra
Ho
Cape Coast
Takoradi
Wiawso
Dambai
Wa
Bolgatanga
Nalerigu
Damongo
Tamale
Kumasi
Sunyani
Techiman
Goaso
Koforidua
Region kʋda
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Asʋꞌo-m-mɛŋ - 6 March 1957
Asʋꞌo-m-mɛŋ ni March 1957, Northern Sʋꞌʋlim, Trans-Volta Togoland nɛ Gold Coast da kena laꞌas taaba lieb Ghana. Ba da anɛ region nama anu. [4]Trans-Volta Togoland da laꞌasnɛ nɛ Eastern Region zinꞌisieba nɛ Northern Sʋꞌʋlim ka din mɛ an Volta Region.[5][6]
| Former Region | Capital | New Region | Capital |
| Ashanti Protectorate | Kumasi | Ashanti Region | Kumasi |
| Eastern Province | Koforidua | Eastern Region | Koforidua |
| (Keta) | Volta Region | Ho | |
| Trans-Volta Togoland | Ho | ||
| Northern Territories | (Saboba) | ||
| Tamale | Northern Region | Tamale | |
| Western Province | Sekondi | Western Region | Sekondi |
Asʋꞌo-m-mɛŋ nyaꞌaŋ nɛ yiiga Republic
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]4 April 1959, Ashanti Region da buaki kilim Ashanti nɛ Brong-Ahafo Region nam. Nɛꞌ da taꞌas ka ba da maal Brong Ahafo Region Act No. 18, 1959 ni.[7] Di da dɔlnɛ Brong Kyempem movement da mɔɔd ye ba maal siꞌel la, dinɛ ka Bono dim da gɔs ka di an ye ba buaki ba mɛŋi yi Ashantis ni ka mɔri ba mɛŋ region.
Daakan ka Ghana da lieb republic, 1 July 1960, Northern Region mɛ da buaki lieb Northern nɛ Upper region nam raising ka region nam la kal yʋꞌʋn an ayɔpɔi.[5][7]
| Former Region | Capital | New Region | Capital |
| Ashanti | Kumasi | Ashanti | Kumasi |
| Brong-Ahafo Region | Sunyani | ||
| Eastern Region | Koforidua | Eastern Region | Koforidua |
| Northern Region | Tamale | Northern Region | Tamale |
| Upper Region | Bolgatanga | ||
| Volta Region | Ho | Volta Region | Ho |
| Western Region | Sekondi | Western Region | Sekondi |
Republic kanɛ paas ayi
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Repɔbilik kanɛ paas ayi la nii, Western Region da buaki lieb Western nɛ Central Region nam, ka region nam la yʋꞌʋn aan anii. Nɛꞌ da naamnɛ ka 1970 nidib kaalʋg la naam paae. 1971 ni, Sekondi nɛ Takoradi da laꞌas taaba lieb Sekondi-Takoradi, dinɛ da an tempʋtitaꞌari tis Western Region.[5][6]
| Former Region | Capital | New Region | Capital |
| Ashanti | Kumasi | Ashanti | Kumasi |
| Brong-Ahafo region | Sunyani | Brong-Ahafo region | Sunyani |
| Eastern Region | Koforidua | Eastern Region | Koforidua |
| Northern Region | Tamale | Northern Region | Tamale |
| Upper Region | Bolgatanga | Upper Region | Bolgatanga |
| Volta Region | Ho | Volta Region | Ho |
| Western Region | Sekondi | Western Region | Sekondi-Takoradi |
| Central Region | Cape Coast |
PNDC saŋa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]Provisional National Defence Council dinɛ da an soogianam faand paŋ la da bɛnɛ 31 December 1981 nɛ January 1993 ka da an Greater Accra Law (PNDCL 26), 23 July 1982 ka Greater Accra Region mɛ da pinꞌil. Nɛꞌ da kɛ ka Accra an Capital District, ka national capital, Accra nɛ Ada Local Council, da bɛ Eastern Region yʋꞌʋm paas Greater Accra Region paal la. Yʋʋmkanɛ ka dɔl la 1983, Upper Region da buaki lieb Upper East Region nɛ Upper West Region, ka region nam la kal yʋꞌʋn an piiga.[6][7]
| Former Region | Capital | New Region | Capital |
| Ashanti | Kumasi | Ashanti | Kumasi |
| Brong-Ahafo region | Sunyani | Brong-Ahafo region | Sunyani |
| Central Region | Cape Coast | Central Region | Cape Coast |
| Eastern Region | Koforidua | Eastern Region | Koforidua |
| Greater Accra Region | Accra | ||
| Northern Region | Tamale | Northern Region | Tamale |
| Upper Region | Bolgatanga | Upper East Region | Bolgatanga |
| Upper West Region | Wa | ||
| Volta Region | Ho | Volta Region | Ho |
| Western Region | Sekondi-Takoradi | Western Region | Sekondi-Takoradi |
Gbanvɛɛnsa
[dɛmisim gbɛlima | dɛmisimi din yi zin'isiana]- ↑ https://www.modernghana.com/news/916140/ghana-now-has-16-regions.html
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Regions_of_Ghana#cite_note-2
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/confirmed-results-of-the-2018-referendum-on-new-regions.html
- ↑ https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/A-short-history-of-the-creation-of-regions-in-Ghana-717336
- 1 2 3 https://www.graphic.com.gh/features/features/evolution-of-the-regions-from-5-to-16.html
- 1 2 3 http://www.statoids.com/ugh.html
- 1 2 3 https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/A-short-history-of-the-creation-of-regions-in-Ghana-717336